Granty naukowe

Sukcesy uczelni w sferze naukowej nie byłyby możliwe bez mocnego zaangażowania w sferę badawczą. Szkoła już od samego początku swego istnienia stawiała na ten aspekt działalności. Dlatego też przeznaczała na cel ten znaczne środki finansowe – głównie własne (granty rektorskie). W latach późniejszych wzrastał udział środków zewnętrznych pochodzących z kraju, jak i z zagranicy.

Pracownicy Szkoły wykazują coraz większą aktywność w zakresie działalności naukowej. Uczestniczą w projektach międzynarodowych, programach Unii Europejskiej oraz programach krajowych, finansowanych przez np. Narodowe Centrum Nauki oraz Narodowe Centrum Badań i Rozwoju.

Wyniki tych badań wzbogacają programy studiów oraz publikowane są w naukowych czasopismach krajowych oraz międzynarodowych – coraz chętniej w czasopismach z wysokim Impact Factor.

Data projektu: 2004-01-01 - 2005-01-01
Kierownik: Janusz Czapiński
Wykonawcy: Janusz Czapiński
Istnieją dwa sposoby opisu warunków i jakości życia społeczeństwa, jego potencjału rozwojowego, kierunku zmian, zagrożeń i wyzwań. Jeden oparty jest na wskaźnikach instytucjonalnych – makroekonomicznych (np. PKB czy stopa inflacji) i makrospołecznych (np. stopa rejestrowanego bezrobocia, liczba lekarzy na 100 tys. mieszkańców, umieralność niemowląt, wskaźnik scholaryzacji czy frekwencja w wyborach parlamentarnych). Drugi sięga do opinii i zachowań obywateli. Żaden nie jest w pełni trafny, rzetelny i wystarczający. To, że ludzie żyją coraz dostatniej, gdy rośnie PKB, nie musi oznaczać, że są w związku z tym coraz bardziej zadowoleni czy skłonni do zachowań obywatelskich. Stopa rejestrowanego bezrobocia nie musi odpowiadać rzeczywistej proporcji osób pozbawionych wbrew własnej woli pracy. Te dwa sposoby opisu społeczeństwa powinny być traktowane komplementarnie, uzupełniać się i wzajemnie korygować. Tylko pod tym warunkiem politycy i działacze gospodarczy, a także wszyscy obywatele otrzymać mogą odpowiedź na dwa ważne pytania: jak jest i dlaczego nie jest lepiej, czyli w miarę pełną i wiarygodną diagnozę. A dobra diagnoza jest niezbędna do skutecznej terapii, mądrych i minimalizujących koszty społeczne reform. Nasz projekt jest próbą uzupełnienia diagnozy opartej na wskaźnikach instytucjonalnych o kompleksowe dane na temat gospodarstw domowych oraz postaw, stanu ducha i zachowań osób tworzących te gospodarstwa; jest diagnozą warunków i jakości życia Polaków w ich własnym sprawozdaniu. Za pomocą dwóch odrębnych kwestionariuszy badamy gospodarstwa domowe oraz wszystkich dostępnych ich członków, którzy ukończyli 16 lat. Kompleksowość naszego projektu oznacza uwzględnienie w jednym badaniu wszystkich ważnych aspektów życia poszczególnych gospodarstw domowych i ich członków – zarówno ekonomicznych (np. dochodu, zasobności materialnej, oszczędności, kredytów), jak i pozaekonomicznych (np. edukacji, leczenia, ubezpieczeń, sposobów radzenia sobie z kłopotami, stresu, dobrostanu psychicznego, stylu życia, zachowań patologicznych, uczestnictwa w kulturze, korzystania z nowoczesnych technologii komunikacyjnych i wielu innych). W tym sensie projekt jest interdyscyplinarny. Odzwierciedla to także skład Rady Monitoringu Społecznego, czyli głównych jego autorów, oraz zespołu zaproszonych przez Radę ekspertów. Tworzą te gremia ekonomiści, demograf, psychologowie, socjologowie, specjalista od ubezpieczeń, znawca ekonomiki zdrowia i statystycy. Zgodnie z pierwotnym zamysłem, badania w ramach Diagnozy społecznej mają charakter panelowy: w odstępach kilkuletnich (co dwa lata) wracamy do tych samych gospodarstw i osób. Badanie zawsze prowadzone jest w marcu, co służyć ma wytrąceniu efektu sezonowości. Niniejszy raport pokazuje nie tylko dzisiejszy obraz polskiego społeczeństwa, ale pozwala także śledzić jego zmiany w tych samych gospodarstwach domowych i u tych samych osób w okresie siedmiu lat. Diagnoza społeczna skupia się na badaniu nie przelotnych opinii, lecz bardziej podstawowych faktów, zachowań, postaw i przeżyć; nie jest zwykłym opisowym sondażem – jest projektem naukowym. Nie tylko z tego względu, że wśród autorów są naukowcy, pracownicy wyższych uczelni i tytularni profesorowie. Decyduje o tym warsztat zawodowy oparty o doświadczenia badawcze członków Rady Monitoringu Społecznego i zespołu ekspertów i – przede wszystkim – kontekst teoretyczny poszczególnych modułów tematycznych. Większość zmiennych uwzględnionych w projekcie wynika bowiem nie z intuicji, potocznych obserwacji czy zamówienia sponsorów, lecz z naukowo ugruntowanej wiedzy na temat badanych zjawisk. Ważnym celem Diagnozy społecznej jest, oprócz opisu polskiego społeczeństwa, weryfikacja hipotez naukowych. W niniejszym raporcie, przeznaczonym dla „uniwersalnego” odbiorcy, wątki teoretyczne są z konieczności minimalnie tylko reprezentowane. Na plan pierwszy wysuwa się odpowiedź na otwarte pytanie: jakie jest polskie społeczeństwo kilkanaście lat po zmianie systemu i jak kształtują się zmiany po pierwszym badaniu w ramach tego samego projektu? Wyniki realizacji projektu powinny dostarczyć użytecznej wiedzy politykom, działaczom gospodarczym i samorządowym odpowiedzialnym za przygotowywanie, wdrażanie i korygowanie reform zmieniających warunki życia obywateli. Chcielibyśmy również dać społeczeństwu rzetelną informację o jego codziennym życiu oraz o zmianach, jakim podlega, bowiem wyobrażenia poszczególnych osób o własnej sytuacji życiowej na tle sytuacji życiowej innych ludzi oparte bywają z reguły na wybiórczych obserwacjach, stereotypach lub lansowanych przez media – nierzadko fałszywych lub przesadzonych – tezach (np. o pogarszającym się zdrowiu psychicznym społeczeństwa, o całkowitym paraliżu świadczeń medycznych, o emerytach czy ogólnie ludziach w podeszłym wieku jako najbardziej ekonomicznie pokrzywdzonej w procesie transformacji kategorii społecznej – żeby podać kilka tylko przykładów). Należy się nam wszystkim w miarę trafna, kompleksowa i obiektywna diagnoza głównych źródeł naszych kłopotów życiowych, poczucia dyskomfortu psychicznego, niepewności jutra czy trudności z dostosowaniem się do nowych warunków, ale również wskazanie korzyści, jakie płyną z kolejnych przekształceń systemowych. Prywatne diagnozy są nazbyt często iluzoryczne, obronne, uproszczone, ogólnie – błędne.
Projekt obejmuje wiele aspektów związanych z sytuacją gospodarstw domowych i poszczególnych obywateli. Uwzględnione w nim wskaźniki społeczne podzielić można na trzy ogólne klasy: struktura demograficzno-społeczna gospodarstw domowych, warunki życia gospodarstw domowych, związane z ich kondycją materialną, dostępem do świadczeń medycznych, do kultury i wypoczynku, edukacji i nowoczesnych technologii komunikacyjnych, jakość, styl życia i cechy indywidualne obywateli.
Wskaźniki opisujące strukturę demograficzno-społeczną gospodarstw domowych nie są w tym raporcie odrębnym przedmiotem analizy; służą jedynie do stratyfikacji grup gospodarstw i ludności po to, aby można było dokonać porównania warunków i jakości życia w przekroju różnych kategorii społecznych wyodrębnionych ze względu na płeć, wiek, wykształcenie, miejsce zamieszkania, status społeczno-zawodowy, główne źródło utrzymania, stan cywilny, typ gospodarstwa (ustalony na podstawie liczby rodzin i typu rodziny biologicznej) i inne kryteria. Właściwym przedmiotem analizy i opisu są warunki życia gospodarstw domowych i jakość życia poszczególnych obywateli w powiązaniu ze zmianą społeczną określającą globalny kontekst i ogólne reguły funkcjonowania społeczeństwa. Jednym z głównych problemów i pytań, jakie towarzyszą wszelkim programom zmiany społecznej, jest rozkład wynikających z ich wdrażania korzyści i kosztów w poszczególnych grupach społecznych w różnym horyzoncie czasowym. Także i w tym badaniu interesowało nas, jakie kategorie gospodarstw domowych i obywateli odnajdują się w nowych warunkach i czerpią korzyści z przekształceń systemowych, a które grupy społeczne nie potrafią się odnaleźć i przystosować, ponosząc obiektywnie lub subiektywnie więcej strat niż korzyści.
W tym projekcie podział wskaźników społecznych na warunki życia i jakość życia odpowiada mniej więcej podziałowi na obiektywny opis sytuacji życiowej (warunki) i na jej psychologiczne znaczenie wyrażone subiektywną oceną respondenta (jakość życia). Temu merytorycznemu podziałowi odpowiada z grubsza rodzaj jednostki badanej i sposób pomiaru. Dla warunków życia jednostką badaną jest całe gospodarstwo domowe, a dla jakości życia poszczególni jego członkowie. Warunki życia mierzone były metodą wywiadu bezpośredniego z jednym przedstawicielem gospodarstwa domowego (osobą najlepiej zorientowaną w sytuacji; najczęściej była to głowa gospodarstwa domowego). Jakość życia mierzona była natomiast metodą samodzielnego wypełniania kwestionariusza przez respondentów, którymi byli wszyscy dostępni członkowie badanych gospodarstw domowych w wieku 16 i więcej lat. Pomiar warunków życia gospodarstwa domowego obejmował: sytuację dochodową gospodarstwa domowego i sposób gospodarowania dochodami, wyżywienie, zasobność materialną gospodarstwa domowego, w tym wyposażenie w nowoczesne technologie komunikacyjne (telefon komórkowy, komputer, dostęp do Internetu), warunki mieszkaniowe, pomoc społeczną, z jakiej korzysta gospodarstwo domowe, kształcenie dzieci, uczestnictwo w kulturze i wypoczynek, korzystanie z usług systemu ochrony zdrowia, sytuację gospodarstwa domowego i jego członków na rynku pracy, ubezpieczenia i zabezpieczenie emerytalne, ubóstwo, bezrobocie, niepełnosprawność i inne aspekty wykluczenia społecznego. Wskaźniki jakości i stylu życia indywidualnych respondentów obejmowały: ogólny dobrostan psychiczny (w tym: wolę życia, poczucie szczęścia, zadowolenie z życia, symptomy depresji psychicznej), zadowolenie z poszczególnych dziedzin i aspektów życia, subiektywną ocenę materialnego poziomu życia, różne rodzaje stresu życiowego w tym: stres administracyjny („kafkowski”) związany z kontaktami z administracją publiczną, stres zdrowotny, stres rodzicielski, stres finansowy, stres pracy, stres ekologiczny, stres małżeński, problemy związane z opieką nad osobami starszymi, stresowe wydarzenia losowe, jak napad, włamanie, aresztowanie, objawy psychosomatyczne i somatyczne (miara dystresu, traktowana jako ogólna miara stanu zdrowia), strategie radzenia sobie ze stresem, ocenę kontaktów z systemem opieki zdrowotnej, finanse osobiste (w tym: dochody osobiste, ubezpieczenia i zabezpieczenie emerytalne), system wartości, skłonność do ryzyka, styl życia oraz indywidualne zachowania i nawyki (m.in. palenie papierosów, nadużywanie alkoholu, używanie narkotyków, praktyki religijne), postawy i zachowania społeczne, w tym kapitał społeczny, wsparcie społeczne, ogólną ocenę procesu transformacji i jego wpływu na własne życie respondentów, korzystanie z nowoczesnych technologii komunikacyjnych – komputera, Internetu, telefonu komórkowego, sytuacja na rynku pracy i kariera zawodowa.
Data projektu: 2004-03-01 - 2006-12-01
Kierownik: Elżbieta Stojanowska-Borowiec
Wykonawcy: Elżbieta Stojanowska-Borowiec
Prezentowane badania dotyczą zależności między doświadczeniem zawodowym kobiet i mężczyzn, a stopniem stereotypowego spostrzegania autoprezentacji kandydatów na szefa oraz ich ocenami atrakcyjności interpersonalnej. W badaniach uczestniczyli studenci (N = 956) oraz osoby pracujące w zawodach objętych stereotypem płciowym oraz zawodach neutralnych (N=720). Autoprezentacje kandydatów uwzględniały dwie sfery funkcjonowania człowieka: instrumentalną i interpersonalną oraz to jak bardzo pozytywnie przedstawia się prezentująca osoba (skromny-chełpliwy). W pierwszej części badań osoby badane na podstawie treści dwóch autoprezentacji identyfikowały płeć kandydatów, w drugiej części - oceniały atrakcyjność interpersonalną pary kandydatów (kobiety i mężczyzny) dokonujących typowych bądź nietypowych dla swojej płci autoprezentacji. Uzyskano prawidłowości związane z wiekiem i płcią fizyczną badanych: studenci w bardziej stereotypowy sposób niż osoby pracujące spostrzegały autoprezentacje szefów. Kobiety rzadziej niż mężczyźni wybierały do roli szefa kobietę prezentującą się w sposób nietypowy dla swoje płci autoprezentacji: chełpliwy w sferze instrumentalnej i skromny w sferze interpersonalnej. Zarówno wśród kobiet jak i mężczyzn, niezależnie od wieku, kandydaci (obojga płci) prezentujący się chełpliwie w sferze interpersonalnej i skromnie w sferze instrumentalnej byli częściej wybierani do roli szefa niż kandydaci chełpliwi tylko w sferze instrumentalnej.
Data projektu: 2004-11-20 - 2007-11-20
Kierownik: Piotr Jaśkowski
Wykonawcy: Piotr Jaśkowski
Jedną z cech bodźca przetwarzaną przez narządy zmysłów człowieka jest natężenie. Ten parametr fizyczny jest bezpośrednio związany z jego subiektywnymi odpowiednikami, takimi jak jasność czy głośność. Relacja między czasem reakcji a natężeniem (tj. wzrost szybkości reakcji ze wzrostem natężenia) jest obserwowana w odniesieniu do różnych modalności (np. słuchowej, wzrokowej czy dotykowej). W pewnych warunkach jednak wzrost natężenia bodźca prowadzi do wydłużenia czasu reakcji. Głównym problemem adresowanym w tym projekcie była identyfikacja stadium w łańcuchu procesów związanych z reakcją prostą i złożoną, na które działa natężenie bodźca. Tradycyjna analiza behawioralna relacji między czasem reakcji a natężeniem została uzupełniona za pomocą metod wypracowanych przez chronopsychofizjologię.
Data projektu: 2005-05-01 - 2010-05-01
Kierownik: Tomasz Kuszewski
Wykonawcy: Tomasz Kuszewski
Celem opracowania była identyfikacja procesu kształtowania preferencji w gospodarstwie domowym, prowadzącego do wyboru między konsumpcją, oszczędnościami a czasem wolnym. Identyfikacja ta wymaga zdefiniowania postaci funkcyjnej funkcji użyteczności gospodarstwa domowego i oszacowania jej parametrów. W pracy przyjęto, że funkcje te będą opisywać zależności między wydatkami na dobra i usługi w wyróżnionych grupach gospodarstw domowych a poziomem wartości kategorii nazywanej hipotetycznie użytecznością. W opracowaniu do modelowania funkcji użyteczności zastosowano sieci neuronowe oraz klasyczną analizę ekonometryczną. Parametry funkcji wyznaczona na podstawie danych indywidualnych o zachowaniach gospodarstw domowych pochodzących z bazy budżetów gospodarstw domowych z 2002 roku. Istotnym uzupełnieniem wyników oszacowań jest wyznaczenie krańcowych użyteczności i elastyczności użyteczności (zarówno w modelu ekonometrycznym jak i w modelu zapisanym za pomocą sieci neuronowych) względem wydatków na dobra i usługi w wyróżnionych grupach gospodarstw domowych. Opracowanie było kontynuacją badań zachowań gospodarstw domowych prowadzonych przez autorów w ramach badań 03/S/0060/04.
Data projektu: 2005-05-03 - 2007-05-22
Kierownik: Piotr Jaśkowski
Wykonawcy: Piotr Jaśkowski
Umiejętność synchronizowania się z bodźcami muzycznymi jest powszechna wśród ludzi. Doskonałym tego przykładem jest sytuacja, w której słuchając muzyki zaczynamy poruszać się w jej rytmie. Uzyskane dotąd wyniki badań prowadzonych zarówno na zdrowych osobnikach jak i na pacjentach po urazach mózgu potwierdzają założenie, że umiejętność synchronizowania się jest fundamentalnym procesem, mającym głębokie korzenie biologiczne. Najczęściej w badaniu zdolności do synchronizowania się wykorzystywany jest tzw. tapping task - proste zadanie polegające na równoczesnym stukaniu palcem z prezentowanymi dźwiękami, takimi jak sekwencja tonów pojawiających się w równych odstępach czasu (tapping task). Jak dotąd dość dokładnie opisano funkcjonowanie procesów poznawczych odpowiedzialnych za przebieg synchronizacji w tego typu zadaniach (patrz stochastyczne modele matematyczne). Nie mniej jednak neuronalne podstawy przebiegu tych procesów i rola związanych z nimi struktur nerwowych (tzn. jadra podstawy i móżdżek) wciąż nie są jednoznacznie wyjaśnione. Co więcej, wciąż nie jest jasne czy procesy związane z synchronizacją są specyficzne dla danej dziedziny (np. muzyki), czy też są to procesy przebiegające tak samo bez względu na rodzaj bodźców, z którymi człowiek ma się synchronizować. Podstawowy cel tej pracy dotyczy wyjaśnienia przebiegu procesów związa-nych z synchronizacją z bodźcami dźwiękowymi (sekwencjami niemuzycznymi jak i muzycznymi) i wskazania podstaw neuronalnych dla tych procesów. Przede wszystkim będziemy analizowali udział jąder podstawy. W tym celu oszacujemy zdolność wykonania zadań typu tapping task u pacjentów cierpiących na ciężki zespół Parkinsona, którzy w celach terapeutycznych poddani zostają operacji chirurgicznej pallidotomii. Pomiar zdolności synchronizacji wykonywany będzie u nich przed i po operacji. Dodatkowo to samo zadanie będą wykonywać dwie grupy kontrolne: pacjenci z choroba Parkinsona nie poddawani pallidotomii oraz zdrowi osobnicy. Wyniki, które uzyskamy powinny znacząco podnieść poziom naszej wiedzy na temat biologicznych podstaw synchronizowania się. Dodatkowe korzyści z naszych badan powinny popłynąć w kierunku praktyki klinicznej, jako że synchronizacja jest skuteczną techniką rehabilitacji motorycznej.
Data projektu: 2005-06-01 - 2008-10-01
Kierownik: Peter E. Keller
Wykonawcy: Peter E. Keller
Na wiele osób regularne działanie w grupie, kiedy na przykład uprawiają sport zespołowy albo razem wykonują utwory muzyczne, wywiera dobro¬czynne skutki. Te aktywności zwykle wymagają od każdej z tych osób działania jednej osoby w koordynacji czasowej z działaniami innych. Tak więc czasowa koordynacja między osobami stanowi fundamentalną sprawność w określonych sytuacjach. Prawdą jest, że społeczne interakcje wymagające zarówno komunikacji werbalnej, jak i niewerbalnej, i nie mogą się bez nich obywać. W projekcie zbadano psychologiczne mechanizmy, które leżą u podłoża synchronizacji działań w grupie. Badania doświadczalne dotyczyły głównie wykonywania muzyki, ponieważ wymagana do tej czynności synchronizacja pomiędzy osobami jest bardzo ważna, a jednocześnie stosunkowo prosta do badania.
Problemy badawcze, które podjęto, dotyczą trzech czynników, które - jak się zakłada - wpływają na zdolność muzyka do synchronizowania swoich czynności z działaniami innych muzyków w zespole. Te czynniki tworzą jądro nowych teoretycznych ram dla badania synchronizacji w grupie. Po pierwsze, synchronizacja grupy wymaga, aby wykonawca umiał przewidzieć czynności innych wykonawców. Aby uzyskać lepsze zrozumienie mechanizmów leżących u podstaw takich przewidywań, zbadano, jak na dokładność synchronizacji wpływają niespodziewane zdarzenia, takie jak błędy (np. nieczysto zagrane nuty) popełnione przez innego członka zespołu. Drugi interesujący czynnik dotyczył tego, jak na synchronizację wpływa to, co nazywamy „regułą zaangażowania”, a więc czy wszystkie osoby w grupie w równym stopniu dostosowują się do siebie. Po trzecie, projekt zbadał możliwe przyczyny indywidualnych różnic w zdolności do synchronizowania swoich działań z działaniami innych.
W eksperymentach laboratoryjnych, które podjęły powyższe problemy, zastosowano różne behawioralne i elektrofizjologiczne metody. Paradygmaty behawioralne obejmują różnorodne zadania - od synchronizacji stukania palcem ze słuchowym sygnałem taktującym kontrolowanym za pomocą komputera do wykonywania prawdziwego duetu na pianinie. Metody elektrofizjologiczne obejmują zapisy aktywności EEG. Te komplementarne metodologie pozwoliły na zbadanie relacji między dokładnością synchronizacji a komponentami aktywności EEG, co do których wcześniej wykazano, że odzwierciedlają u słuchacza przewidywanie czasu pojawienia się zdarzenia.
Wiedza naukowa uzyskana dzięki tym badaniom dostarczyła potencjału, który mógłby być zastosowany nie tylko na polu edukacji muzycznej i muzykoterapii, ale również w terapii sportem i w diagnozie oraz leczeniu zaburzeń neurologicznych, które upośledzają umiejętność synchronizacji i koordynację.
Data projektu: 2005-06-20 - 2006-12-03
Kierownik: Piotr Jaśkowski
Wykonawcy: Piotr Jaśkowski
W badaniach nad wpływem nieświadomie przetwarzanych informacji na nasze zachowanie stosuje się od wielu lat metodę nazywaną prymowaniem podprogowym. Pierwszymi, którzy dostarczyli dowodów na to, że informacje podprogowe mogą nie tylko wpływać na afekt i percepcję, ale również na reakcję ruchową, byli Neumann i Klotz (1994). Zwykle uzyskuje się prosty (pozytywny) efekt prymowania, tzn. czasy reakcji są krótsze i odpowiedzi bardziej poprawne, gdy pryma i bodziec zasadniczy są zgodne, tj. wymagają tej samej odpowiedzi, natomiast w sytuacji, gdy pryma i bodziec zasadniczy są przeciwstawne czasy rekcji wydłużają się. W sprzeczności z tymi wynikami są rezultaty badań uzyskane przez Eimera i Schlaghecken (1998), którzy wykazali zyski w przypadku próbek niekompatybilnych i straty dla próbek kompatybilnych. Natura tych zupełnie różnych wyników do tej pory nie została poznana. Zgodnie z założeniem Eimera i Schlaghecken decydujący wpływ na efekt prymowania wywiera siła reprezentacji sensorycznej prymy. Głównym problemem stawianym w tym projekcie było określenie, czy na efekt prymowania wpływa percepcyjne uczenie się, w trakcie, którego będzie wzmacniana sensoryczna reprezentacja prymy i czy ewentualna zmiana efektu prymowania pod będzie zależeć od sposobu maskowania i rodzaju maski.
Data projektu: 2006-01-01 - 2007-01-01
Kierownik: Janusz Czapiński
Wykonawcy: Janusz Czapiński
Kontynuacja badań.
Data projektu: 2006-01-01 - 2006-12-01
Kierownik: Robert Nowacki
Wykonawcy: Robert Nowacki
Praca dotyczy problematyki zarządzania działalnością reklamową w obliczu nasilających się zjawisk globalizacyjnych. Podstawą pracy są badania empiryczne zrealizowane wśród przedsiębiorstw funkcjonujących na rynku polskim, zarówno zagranicznych, jak i rodzimych. Badania wśród firm zagranicznych stanowiły podstawę do rozważań na temat wyboru strategii reklamowej o charakterze standaryzowanym bądź indywidualnym. Badania wśród firm polskich miały na celu przedstawienie sposobów przeciwstawiania się globalnej reklamie wykorzystywane przez lokalnych uczestników rynku. Konsekwencją rozważań wynikających z analizy wyników badań empirycznych była próba nakreślenia kierunków i skali wpływu globalizacji na rozwój rynku reklamowego w Polsce. Tendencje te rozpatrywane są dwutorowo: z punktu widzenia firm zagranicznych, traktujących reklamę globalną jako narzędzie wspomagające ekspansję rynkową oraz z punktu widzenia firm polskich, dla których reklama globalna jest zagrożeniem bytu rynkowego.
Data projektu: 2006-05-01 - 2007-08-01
Kierownik: Piotr Jaśkowski
Wykonawcy: Piotr Jaśkowski
W licznych badaniach wykazano, że bodziec podprogowy, mimo że nie jest świadomie odbierany może wpływać na reakcje ruchowe człowieka. Dogodnym sposobem badania wpływów takich bodźców na zachowanie człowieka jest technika prymowania. W metodzie tej bada się pośredni wpływ wcześniej prezentowanych bodźców (prym) na zachowania podejmowane w odpowiedzi na bodźce przedstawiane później (tzw. cele). Prymę czyni się podprogową (niewidoczną) poprzez wyświetlenie bezpośrednio po niej bodźca maskującego (maski). Szereg dowodów przemawia za tym, że podprogowa pryma pobudza przygotowanie reakcji ruchowej zgodnie z instrukcją przypisaną do jej formy. Jeśli np. celem jest strzałka wskazująca w lewo lub w prawo, na którą badany ma odpowiedzieć odpowiednio lewą lub prawą ręką, strzałka prymująca, mimo że niewidoczna, aktywuje reakcję zgodnie ze wskazywanym kierunkiem. Z tego powodu, jeśli pryma jest zgodna z następującym po niej celem (próbka kompatybilna), reakcja na cel powinna być przyspieszona, a jeśli jest niezgodna (próbka niekompatybilna) – powinna być opóźniona. Okazało się jednak, że w niektórych badaniach wpływ bodźców podprogowych jest odwrotny: kompatybilność prymy i celu opóźnia reakcję, a niekompatybilność przyspiesza. To niezwykłe zjawisko zostało nazwane prymowaniem odwróconym (inverse priming) i jego przyczyny są aktualnie przedmiotem bardzo gorącej debaty. Badaniu tych zagadnień poświęcony był nasz projekt. Odkrywcy zjawiska – Martin Eimer i Frederike Schlaghecken – wyjaśniają je przez założenie, że pierwotne wzbudzenie zgodne z formą prymy jest automatycznie zastępowane przez aktywację alternatywnej odpowiedzi, o ile pryma jest skutecznie maskowana. Badanie wykonane w ramach projektu (Jaśkowski, 2007; Jaśkowski, Białuńska, Tomanek i Verleger, w druku) wskazują jednak, że możliwe jest uzyskanie zarówno prymowania odwróconego, gdy prymy nie są wcale maskowane, jak i prymoprymowania prostego (przyspieszenie dla kompatybilnych i opóźnienie dla niekompatybilnych) z użyciem masek o dużej efektywności. Rezultaty te znacznie lepiej wyjaśnia hipoteza aktualizacji obiektu (OU) oraz sformułowana przez nas hipoteza hamowania wyzwolonego przez maskę (MTI) (Jaśkowski, 2007; Jaśkowski i Verleger, 2007). Zakładają one, że kluczową rolę w zjawisku prymowania odwróconego odgrywa maska. To właśnie cechy percepcyjne ma¬ski wydają się decydować o tym, czy zaktywowana zostanie alternatywna odpowiedź, czy nie. W serii 21 doświadczeń, w których wyniki behawioralne są uzupełnione rejestracją potencjałów wywołanych, wykazano nie tylko to, że forma maski ma znaczenie dla pojawiania się prymowania odwróconego, ale również, że ważna jest forma zastosowanych bodźców (w większości badań nad prymowaniem odwróconym stosowane były strzałki). Wydaje się, że sformułowana w pracy hipoteza hamowania wyzwolonego przez maskę jest najlepiej potwierdzana przez wyniki opisane w tej pracy oraz uzyskane dotąd w innych ośrodkach badawczych. Mimo to rezultaty kilku doświadczeń nie dają się z nią pogodzić (ani z żadną inną z testowanych hipotez).
Data projektu: 2006-10-01 - 2007-10-01
Kierownik: Wojciech Słomski
Wykonawcy: Wojciech Słomski
Obecnie dominuje w polskiej filozofii przekonanie – mniej lub bardziej uświadamiane – o jej niskim w porównaniu z krajami Europy Zachodniej i USA poziomie. Niekiedy spotkać się nawet można z opiniami, że kryzys dotyczy całej Europy (czy wręcz całego świata), z czego z kolei można byłoby wysnuć wniosek, że kryzys filozofii w Polsce świadczy o jej światowym poziomie. Jeżeli jednak ocena stanu współczesnej filozofii polskiej ma się dokonać poprzez porównanie jej osiągnięć z osiągnięciami filozofii w innych krajach, to celowe wydaje się rozróżnienie pomiędzy znajomością filozofii danego kraju a znajomością osiągnięć poszczególnych filozofów. Filozofia danego kraju może bowiem pozostawać praktycznie nieznana, podczas gdy poglądy tego czy innego filozofa zyskują pewien rozgłos, zwłaszcza gdy filozof ten działa w którymś z cieszących się renomą zachodnich ośrodków akademickich. Jednak nawet i to rozróżnienie nie napawa optymizmem, bowiem zarówno osiągnięcia filozofii polskiej, jak i dorobek pojedynczych uczonych jest poza granicami kraju prawie nieznany. Najbardziej znanym na Zachodzie żyjącym polskim filozofem jest bez wątpienia Leszek Kołakowski, jednak znajomość jego poglądów ograniczona jest do grona zawodowych filozofów, a i wśród nich znany jest on przede wszystkim jako autor Głównych nurtów marksizmu. Spośród filozofów szkoły lwowsko – warszawskiej jedynie Tarski jest znany na świecie, jednak nie jako filozof, lecz jako logik i matematyk. Także Florian Znaniecki, który swoją działalność naukową rozpoczął od filozofii, na Zachodzie (głównie zresztą w USA) znany jest przede wszystkim jako socjolog. Wspomnieć warto, że podobnie jak Twardowski i jego uczniowie, także Znaniecki nie zgłosił akcesu do żadnego z modnych trendów filozoficznych, czerpiąc jednakże obficie z filozofii takich autorów, jak Bergson, Dilthey, James, Schiller, Simmel i inni. Warto także dodać, że filozofii polskiej problemem jest jej własny stosunek do dominujących na świecie trendów filozoficznych. Jednakże istnienie filozofii narodowych jest samo w sobie problemem filozoficznym wymagającym systematycznego zbadania.
Data projektu: 2006-12-01 - 2007-12-01
Kierownik: Piotr Jaśkowski
Wykonawcy: Piotr Jaśkowski
Zaniedbywanie stronne pojawia się w następstwie uszkodzenia jednej, najczęściej prawej, półkuli mózgu w obszarze ciemieniowym, a zwłaszcza w miejscu styku płata ciemieniowego ze skroniowym. Zaburzenie to określane jest jako neurologiczny deficyt percepcji, uwagi, reprezentacji przestrzeni lub wykonywania działań w obrębie przestrzeni znajdującej się po stronie przeciwnej do uszkodzonej półkuli. Osoby dotknięte zaniedbywaniem stronnym prezentują szereg objawów, ujawniających się w prostych oraz złożonych formach zachowania. W celu zdiagnozowania tego zaburzenia stosuje się tzw. Behawioralny Test Nie-uwagi (BIT).
Adaptacja pryzmatyczna jest obiecującą metodą rehabilitacyjną, skuteczną w łagodzeniu objawów zaniedbywania stronnego. Fakt, że może ona mieć zastosowanie terapeutyczne został po raz pierwszy odkryty przez Rossettiego w 1998 roku. W swoich badaniach stosował on specjalne okulary pryzmatyczne, przesuwające pole wzrokowe 10-15° na prawo – pacjenci cierpiący na zaniedbywanie stronne mieli założone tego typu gogle przez kilka minut i jednocześnie wykonywali ćwiczenie polegające na wskazywaniu palcem określonego punktu w przestrzeni. Okazało się, że nawet po krótkim okresie adaptacji do przesunięcia pola widzenia wystąpiła znaczna i względnie trwała poprawa symptomów zaniedbywania.
Badania, których zamierzamy się podjąć łączą w sobie te dwa niezwykle intrygujące zagadnienia, a mianowicie zespół zaniedbywania stronnego oraz adaptację pryzmatyczną. W pierwszym etapie chcielibyśmy powtórzyć eksperymenty Rossettiego. Przed częścią eksperymentalną zastosowana zostanie skrócona wersja testu BIT w celu dokonania diagnozy psychologicznej zaniedbywania. W dalszych etapach chcielibyśmy zogniskować nasze badania zarówno na aspektach poznawczych, ponieważ działanie tej metody nie jest znane, oraz na wdrożeniu tej metody do działań rehabilitacyjnych. Osobami zakwalifikowanymi do badań będą pacjenci cierpiący na zaniedbywanie stronne. Ponieważ nasze badania mają charakter badań wstępnych, przewidujemy, iż grupa badawcza będzie liczyła 4-6 osób. Osoby uczestniczące w badaniu nie będą osobami ubezwłasnowolnionymi, żołnierzami służby zasadniczej, osobami pozbawionymi wolności oraz nie pozostającymi w żadnej zależności wobec osoby przeprowadzającej badania.
Ogromną zaletą metody adaptacji pryzmatycznej jest mała uciążliwość tej metody dla pacjentów oraz krótki czas jej trwania, w wyniku którego pojawiają się długotrwałe efekty. Jej zdumiewająca efektywność jest prawdopodobnie efektem plastyczności ludzkiego mózgu – proces adaptacji do pryzmatu może wpływać na reorganizację wyższych poziomów reprezentacji przestrzeni. Planowane przez nas badania mogą zatem przyczynić się do lepszego poznania funkcjonowania ośrodkowego układu nerwowego, a więc stać się przydatne nie tylko z praktycznego, ale i teoretycznego punktu widzenia
Data projektu: 2007-01-01 - 2007-12-01
Kierownik: Franciszek Misiąg
Wykonawcy: Franciszek Misiąg
Celem pracy była identyfikacja czynników oraz wpływu, jakie one wywierają na stan i dynamikę rynków regionalnych. Szczególna uwaga została zwrócona na rolę handlu, która ciągle nie jest w pełni doceniana przez regionalne i lokalne ośrodki regulacji.
Data projektu: 2007-01-01 - 2008-01-01
Kierownik: Witold Małecki
Wykonawcy: Witold Małecki
Celem naukowym projektu była analiza procesu globalizacji rynków finansowych, obejmująca identyfikację jego przyczyn, mechanizmu oraz skutków dla sfery finansów, a także realnej gospodarki. Przeprowadzenie analizy miało się wiązać z wykorzystaniem oraz próbą rozwinięcia istniejących teorii ekonomii i finansów międzynarodowych oraz z prezentacją i oceną nowych, wynikających z globalizacji zjawisk i procesów na rynkach finansowych. Pod adresem zarówno prowadzących politykę makroekonomiczną, jak i uczestników tych rynków sformułowane miały zostać zalecenia ukierunkowane na racjonalizację decyzji z punktu widzenia indywidualnego jak i stabilności systemu finansów międzynarodowych jako całości. Badanie miało mieć charakter teoretyczno-empiryczny, z wykorzystaniem przykładów niektórych rynków oraz sfer polityki makroekonomicznej.
W ramach tego projektu powstało siedem następujących opracowań badawczych:
1. Globalizacja a banki centralne – prof. dr hab. Andrzej Sławiński.
2. Ewolucja zadłużenia zagranicznego Polski w okresie transformacji w perspektywie globalizacji finansów międzynarodowych – prof. dr hab. Jan Kulig.
3. Globalizacja rynków finansowych a polityka kursu walutowego w Polsce – prof. dr hab. Witold Małecki.
4. Wpływ globalizacji na politykę fiskalną krajów Unii Europejskiej. Szkic zależności. – dr hab. Witold Jakóbik.
5. Międzynarodowy Fundusz Walutowy a globalizacja rynków finansowych – dr hab. Ryszard Wilczyński.
6. Globalizacja finansowa a wzrost gospodarczy nowych krajów członkowskich Unii Europejskiej – prof. dr hab. Janusz Kotyński.
7. Integracja i rozwój rynków kapitałowych a wzrost gospodarczy. Przykład Polski. – prof. dr hab. Wiesław Dębski, dr Iwona Bujnowicz.
Wymienione wyżej opracowania zostały opublikowane na początku listopada 2007 r. przez wydawnictwo WSFiZ jako monografia zatytułowana „Globalizacja rynków finansowych – implikacje dla Polski.” Praca zbiorowa pod redakcją Witolda Małeckiego. Recenzentami publikacji byli prof. dr hab. Marek Lubiński i dr. hab. Jan Solarz. Następnie, w dniu 20 listopada 2007 r. odbyła się w WSFiZ konferencja naukowa z udziałem wszystkich autorów uczestniczących w projekcie badawczym, recenzentów książki oraz około 30 zaproszonych gości.
Główne wyniki badawcze uzyskane w następstwie realizacji projektu dotyczyły – zgodnie z przedstawionymi wyżej celami projektu – dwóch sfer zagadnień:
(a) wszechstronnego zbadania zjawiska globalizacji rynków finansowych: jej istoty, genezy, stosowanych mierników globalizacji, wynikających z niej korzyści ale i zagrożeń, a także relacji do pokrewnych zjawisk jak integracja czy otwartość gospodarki na przepływy kapitałowe. Zagadnienia te zostały obszernie omówione w większości opracowań, co pozwoliło na ich kompleksową i uwzględniającą różne punkty widzenia prezentację.
(b) związków między globalizacją rynków finansowych a funkcjonowaniem gospodarek na-rodowych. Badane były implikacje globalizacji dla wzrostu gospodarczego i dla polityki makroekonomicznej (pieniężnej, kursu walutowego, fiskalnej) ze szczególnym uwzględ-nieniem skutków dla gospodarki polskiej.
ad (a) Globalizacja rynków finansowych jest jednym z wymiarów bardziej kompleksowego zjawiska, jakim jest globalizacja gospodarki światowej, określana najkrócej jako proces, w trakcie którego krajowe rynki produktów, kapitału i pracy stają się coraz bardziej zintegrowane w skali całego świata. Sama globalizacja rynków finansowych polega natomiast na umiędzynarodowieniu się tych rynków i nasileniu się wzajemnych powiązań między nimi. Dlatego też za przybliżone miary stopnia finansowej globalizacji często przyjmuje się: – udział obrotów transgranicznych na poszczególnych rynkach; – relacje do PKB zagranicznych aktywów finansowych utrzymywanych przez rezydentów oraz krajowych aktywów finansowych będących w posiadaniu nierezydentów; – stopień korelacji zmian cen aktywów na rynkach poszczególnych krajów.
Uważa się, iż do globalizacji rynków finansowych prowadzi interakcja dwóch czynników: z jednej strony liberalizacja i deregulacja rynków finansowych, z drugiej strony postęp technolo-giczny w zakresie przepływu i przetwarzania informacji. Jeśli chodzi o pierwszy z tych czynników, to szczególne znaczenie ma liberalizacja dewizowa, która stwarza możliwość zawierania transakcji na rynkach różnych krajów. Z kolei postęp technologiczny umożliwił radykalne skrócenie czasu i obniżenie kosztów zawierania i rozliczania transakcji. Geograficzna odległość między stronami zawierającymi transakcje przestała mieć znaczenie. Na ogół wymienia się trzy podstawowe korzyści z globalizacji rynków finansowych. Po pierwsze, w warunkach globalizacji finansowej optymalizacja alokacji zasobów następuje już nie w ramach pojedynczych krajów, ale w skali całej gospodarki światowej. Tym samym poszczególne kraje mogą inwestować mniej lub więcej niż wynoszą ich wewnętrzne oszczędności. Ostatecznym efektem powinna być poprawa efektywności gospodarowania w skali gospodarki światowej. Korzyścią drugą, łatwiejszą do zaobserwowania w praktyce, jest poprawa efektywności funkcjonowania rynków finansowych. Proces umiędzynarodawiania się tych rynków i związany z tym wzrost konkurencji, prowadzą zarówno do znacznego poszerzenia oferty dostępnych instrumentów, jak i do zwiększenia się liczby płynnych rynków finansowych i to nawet w odniesieniu do bardziej skomplikowanych instrumentów i już nie tylko w krajach najwyżej rozwiniętych. Po trzecie, ma miejsce dywersyfikacja ryzyka. Wskazuje się, iż zaburzenie, które mogłoby prowadzić do poważnego wstrząsu na określonym rynku finansowym może okazać się znacznie mniej groźne ze względu na to, że następuje roz-proszenie ryzyka pomiędzy inwestorów z różnych krajów. Tym samym pierwotny szok „rozlewa się” na wiele innych, wysoce płynnych rynków finansowych, które mogą go zaabsorbować. Globalizacja finansowa budzi jednak również i obawy. Za szczególnie poważne uważane bywa zagrożenie destabilizacją gospodarki ze względu na: – fakt iż zaburzenie na jakimś rynku finansowym może błyskawicznie rozprzestrzenić się na rynki w in-nych krajach; – skalę międzynarodowych przepływów kapitałów i łatwość, z jaką kierunek ich przepływu może ulec odwróceniu; - możliwość narastania – w następstwie łatwości w pozyskiwaniu finansowania- nierównowag w gospodarce światowej (np. deficytów obrotów bieżących, deficytów budżetowych czy tzw. bąbli spekulacyjnych na rynkach różnych aktywów) do rozmiarów, które w przyszłości mogą okazać się groźne dla stabilności gospodarki. Jak była o tym mowa wcześniej prezentowany bywa jednak i pogląd odmienny, iż globalizacja rynków finansowych może sprzyjać stabilności finansowej w szczególności dzięki wspomnianemu zjawisku dywersyfikacji ryzyka. Warto wreszcie zauważyć, że obecna era globalizacji finansowej jest już drugą w historii. Poprzednia skończyła się w 1914 r. wraz z wybuchem Pierwszej Wojny Światowej. Doprowadziły do niej czynniki bardzo podobne do tych, które występują współcześnie: liberalizacja dewizowa, jaką zapewniał system waluty złotej oraz postęp technologiczny. Pierwsza era globalizacji finansowej rozpoczęła się wraz z wynalezieniem telegrafu. Można stwierdzić, iż to właśnie od tego czasu stopy procentowe i ceny aktywów w głównych centrach finansowych zaczęły dostosowywać się do siebie w ciągu kilku minut. Obecnie te minuty zostały zredukowane do sekund czy nawet ich ułamków, ale nie zmienia to faktu, iż podstawowy przełom nastąpił już 150 lat temu. Szczególnie interesującym przypadkiem znakomicie ilustrującym zarówno korzyści jak i zagrożenia wynikające z globalizacji rynków finansowych są zaburzenia na światowych rynkach finansowych zapoczątkowane w sierpniu 2007 r. Z jednej strony jest to przykład kryzysu, który wystąpił na ściśle określonym segmencie rynków finansowych, jakim jest amerykański rynek hipotecznych kredytów subprime (na którym nie bankowe instytucje finansowe udzielają kredytów hipotecznych osobom o wątpliwej zdolności kredytowej), a następnie, ze względu na globalizację rynków finansowych, rozprzestrzenił się na cały świat. Z drugiej strony, pomimo ogromnej skali strat, rozproszenie ryzyka pomiędzy wielu inwestorów w wielu krajach sprawiło, iż nie było, przynajmniej jak dotąd, bankructw dużych instytucji finansowych, a dopiero one stałyby się poważnym zagrożeniem dla wzrostu gospodarczego. Jednocześnie kryzys ten ujawnił kolejne zagrożenie wynikające z globalizacji rynków finansowych w postaci tzw. pokusy nadużycia. Można domniemywać, że amerykańskie instytucje nie bankowe nie udzieliłyby na taką skalę kredytów hipotecznych klientom nie posiadającym zdolności kredytowej, gdyby globalizacja nie stwarzała im możliwości transferowania ryzyka na inne podmioty. Co więcej można podejrzewać, iż instytucje odpowiedzialne za nadzór nad amerykańskimi rynkami finansowymi też może wcześniej podjęłyby odpowiednie działania zapobiegawcze, gdyby nie świadomość, że skutki ewentualnego kryzysu poniesie nie wyłącznie gospodarka amerykańska, ale w dużym stopniu również i podmioty zagraniczne. Można natomiast z dużą chyba dozą prawdopodobieństwa przewidywać, że podobnie jak wszystkie poważne zaburzenia na rynkach finansowych, również i kryzys na rynku subprime przyniesie z czasem zmiany legislacyjne, które poprawią nadzór nad instytucjami i rynkami finansowymi. Tym razem zmiany te będą dotyczyły, po pierwsze właśnie nie bankowych instytucji finansowych, które udzielały kredytów hipotecznych nadmiernie obciążonych ryzykiem, po drugie instytucji ratingowych, które nadawały bardzo wysokie oceny wiarygodności tak ryzykownym papierom jak CDO opartych w części na wierzytelnościach z rynku subprime. Przypuszczalnie powróci także kwestia przedstawiania w sprawozdaniach finansowych banków szerzej niż dotąd informacji o ich pozycjach pozabilansowych – takich jak ich transakcje z tworzonymi przez nie funduszami sekuratyzacyjnymi. Będzie tak ponieważ właśnie brak takich informacji stał się przyczyną ogólnej niepewności, braku zaufania do siebie banków i będącego tego konsekwencją dotkliwego braku płynności na międzynarodowych rynkach pieniężnych.
ad (b) Globalizacja rynków towarów i usług stała się czynnikiem, który pomógł bankom centralnym odnieść trwały sukces w walce z inflacją. Było tak dlatego, że globalizacja oznacza o wiele silniejszą niż wcześniej konkurencję cenową. Przedsiębiorstwom o wiele trudniej jest przenosić wzrost kosztów na ceny. Jeśli koszty rosną, na przykład koszty energii w wyniku wzrostu cen ropy, przedsiębiorstwa muszą szukać ucieczki przed spadkiem zysków we wzroście wydajności, ponieważ w warunkach globalnej konkurencji podniesienie ceny wiążę się z ryzykiem utraty rynku zbytu. Globalizacja sprzyja wzrostowi wydajności w gospo-darkach wielu krajów, ponieważ oznacza globalne rozprzestrzenianie się nowych technologii i metod zarządzania, co jest efektem napływających do wielu krajów zagranicznych inwestycji bezpośrednich. Skutki procesów globalizacyjnych zwiększyło włączenie się do gospodarki światowej Chin i Indii. Import z krajów o niskich kosztach wytwarzania obniża inflację w wielu krajach. W przeciwieństwie do skutków globalizacji rynków towarów i usług, która ułatwiła bankom centralnym prowadzenie polityki pieniężnej, globalizacja rynków finansowych stała się czynnikiem, który skomplikował jej prowadzenie. Świadczą o tym tak spektakularne i powszechnie dyskutowane zjawiska jak zwiększenie się częstotliwości powstawania bąbli spekulacyjnych na rynkach aktywów, długotrwałe utrzymywanie się nierównowag globalnych oraz rosnąca łatwość rozprzestrzeniania się zaburzeń na rynkach finansowych. Globalizacja rynków finansowych pociągnęła za sobą istotne implikacje również i dla prowadzenia polityki walutowej. Znana teza o „nieosiągalnej triadzie celów” zgodnie z którą spośród następujących trzech celów: stabilności kursu walutowego, autonomii (suwerenności) polityki pieniężnej oraz swobody przepływu kapitału, jednocześnie osiągnąć można tylko dwa, coraz wyraźniej przekształca się w następującą alternatywę: polityka płynnego kursu walutowego albo unia walutowa. Polska znajduje się w tej korzystnej sytuacji, dostępnej dla niewielu tylko krajów, iż ma możliwość przystąpienia do unii walutowej, co stanowi współcześnie jedyną praktycznie dostępną metodę stabilizacji kursu walutowego. Dla otwartej gospodarki o średniej wielkości, jaką jest Polska jest to opcja niezwykle cenna, zwłaszcza w świetle dotychczasowych doświadczeń ze stosowaniem płynnego kursu walutowego. Doświadczenia te są mianowicie następujące: – w ciągu ostatnich kilkunastu lat zmiany kursu złotego często następowały w całkowitym oderwaniu od kształtowania się tak zwanych fundamentów polskiej gospodarki; - nawet gdy zmiany kursu były zgodne z kształtowaniem się sytuacji makroekonomicznej Polski, to czynniki zewnętrze znacznie potęgowały skalę tych wahań kursu; - poprzez zmiany kursu złotego na polską gospodarkę oddziaływały wydarzenia, które gdyby nie globalizacja rynków finansowych nie wywierałyby na polską gospodarkę praktycznie żadnego wpływu. Można tu na przykład wymienić kryzysy walutowe w tak odległych i słabo powiązanych gospodarczo z Polską krajach jak Indonezja, Brazylia czy Argentyna, zmiany cen surowców o małym znaczeniu dla polskiej gospodarki czy zmiany stóp procentowych w Japonii. W stosunkowo najmniejszym stopniu globalizacja finansowa wydaje się oddziaływać na politykę fiskalną. Mimo iż w koncepcjach teoretycznych mówi się o wzroście dyscypliny fiskalnej pod wpływem globalizacji finansowej, to większość badań empirycznych nie potwierdza jednoznacznie tych tez wskazując, iż większe znaczenie dla udoskonaleń fiskalnych mają raczej czynniki polityczne i kulturowe.
Data projektu: 2007-01-01 - 2008-01-01
Kierownik: Jakub Gutowski
Wykonawcy: Jakub Gutowski
Głównym celem planowanego badania jest sprawdzenie implikacji teoretycznych rozważań nad dwoma systemami przetwarzania informacji (Epstein, 1994; Sloman, 1996; Kahneman, 2003) oraz nad zniekształceniami w szacowaniu prawdopodobieństwa (np. Kahneman i Tversky, 1979; Tversky i Kahneman, 1992; Baron, 1988; Slovic, 2000). Implikacje te, to przede wszystkim twierdzenie, że z punktu widzenia efektywności komunikatu o prawdopodobieństwie (w aspekcie jego rozumienia) warto wywoływać u odbiorcy przekazu silne emocje w przypadku wysokiego prawdopodobieństwa straty, zaś w przypadku niskiego prawdopodobieństwa straty należy raczej emocje tamować. Celem badania jest eksperymentalna weryfikacja tego twierdzenia. Planujemy sprawdzić czy kierunek wpływu nasilenia lęku na trafność szacowań prawdopodobieństwa oraz na jakość poznawczego przetwarzania informacji o prawdopodobieństwie zależy od poziomu prawdopodobieństwa straty i czy jest odmienny dla wysokiego i niskiego prawdopodobieństwa straty. W eksperymencie zastosowana zostanie manipulacja instrukcją mająca na celu wywołanie w losowo wybranych grupach badanych wyższego lub niższego poziomu lęku (za pomocą informacji o perspektywie silnych i bolesnych, lub słabych i bezbolesnych szoków elektrycznych). W celu sprawdzenia skuteczności zastosowanej manipulacji, w trakcie eksperymentu osoby badane na bieżąco poddawane będą pomiarowi fizjologicznych wskaźników pobudzenia emocjonalnego – reakcji skórno-galwanicznej (RSG). Spodziewamy się, że otrzymane wyniki potwierdzą założenie, iż z punktu widzenia efektywności komunikatu o prawdopodobieństwie warto wywoływać u odbiorcy komunikatu silne emocje w przypadku wysokiego prawdopodobieństwa straty, zaś w przypadku niskiego prawdopodobieństwa straty należy emocje tamować.
Liczne badania dowodzą, że ludzie mają problemy z rozumieniem informacji probabilistycznej. Z informacjami o prawdopodobieństwie ludzie często spotykają się w trudnych sytuacjach życiowych, wywołujących u nich silne emocje. (Takimi sytuacjami są np. porady genetyczne, podczas których ludzie dowiadują się o konkretnym prawdopodobieństwie wystąpienia zaburzenia u ich dziecka.) Niezwykle istotne jest eksperymentalne rozstrzygnięcie problemu, w jaki sposób przekazywać informację o prawdopodobieństwie, aby była ona jak najlepiej zrozumiana przez odbiorców. Rozstrzygnięcie tej kwestii jest interesujące zarówno z punktu widzenia naukowego, jak i niezwykle istotne np. dla praktyki klinicznej (zwłaszcza dla poradnictwa genetycznego), a także dla wszystkich dziedzin życia, w których istotne jest rozumienie i trafne szacowanie prawdopodobieństwa.
Data projektu: 2007-01-01 - 2008-01-01
Kierownik: Simone Dalla Bella
Wykonawcy: Simone Dalla Bella
Proponowany projekt dotyczy umiejętności wykonania wokalnego u osób bez wykształcenia muzycznego, w szczególności u osób bez słuchu muzycznego. Ogólny problem badawczy brzmi: Jakie są właściwości wykonania wokalnego osób bez wykształcenia muzycznego, a zwłaszcza osób bez słuchu muzycznego? Czy niepoprawne śpiewanie wynika z nieprawidłowej percepcji muzyki? Według naszej wiedzy ten problem nie był wcześniej systematycznie badany. We wcześniejszych pracach (Dalia Bella, Giguere, i Peretz, w druku, Journal of The Acoustical Society of America) można znaleźć dane wskazujące na to, że na ogół osoby bez wykształcenia muzycznego śpiewają stosunkowo poprawnie. Natomiast niewielka liczba osób wykazuje poważne trudności ze śpiewaniem. Cele projektu są następujące: 1) Szczegółowe badanie poprawności śpiewania osób bez wykształcenia muzycznego; 2) Analiza percepcji muzycznej osób niepoprawnie śpiewających.
Zdolności muzyczne człowieka wydają się wrodzone. Przed końcem pierwszego roku życia niemowlęta wykazują zaskakujące umiejętności muzyczne (np. Trehub, 2001). Zdolności te rozwijane w niemowlęctwie i w dzieciństwie, prowadzą do doskonałych osiągnięć w zakresie percepcji oraz wykonania muzycznego (np. śpiewania) u dorosłych. Podobną sytuację obserwuje się w rozwoju języka, gdzie elementarne umiejętności językowe pojawiające się bardzo wcześnie (np. imitacja intonacji językowej rodziców) są podstawą rozwoju dorosłego języka. Jednakże, nieliczna grupa osób nie jest w stanie rozwijać prawidłowych zdolności muzycznych (osoby bez słuchu muzycznego). Brak słuchu muzycznego to deficyt, który trwa do końca życia i występuje bez konieczności pojawiania się deficytów intelektualnych, pamięciowych oraz językowych. Ocenia się, że około 4% populacji nie ma słuchu muzycznego. Znaczący jest fakt, że brak słuchu muzycznego jest bardzo często kojarzony z niepoprawnym śpiewaniem. Tymczasem większość badań nad słuchem muzycznym przeprowadzona do tej pory dotyczyła głównie percepcji muzyki (np. percepcji wysokości). Ponadto na temat zdolności do wykonania wokalnego osób bez wykształcenia muzycznego niewiele wiadomo. W proponowanym projekcie chcielibyśmy zbadać zdolności wykonania wokalnego osób bez wykształcenia muzycznego, skupiając się na osobach niepoprawnie śpiewających (wykazujących brak słuchu muzycznego).
Głównym celem proponowanego projektu jest przeprowadzenie badania poprawności śpiewania u osób bez wykształcenia muzycznego. Ze względu na brak w literaturze norm wykonania wokalnego osób bez wykształcenia muzycznego pierwszy etap badania będzie dotyczył opracowania i normalizowania Baterii Testów na Śpiewanie oraz określenia kryteriów, aby znaleźć osoby niepoprawnie śpiewające. Drugi etap projektu będzie miał na celu badanie percepcji osób klasyfikowanych jako niepoprawnie śpiewające.
Wiedza zdobyta w tym projekcie może przynieść dalekosiężne korzyści. Z teoretycznego punktu widzenia pozwoli na rozwinięcie istniejących modeli poznawczych percepcji i wykonywania muzyki. Na przykład nowoczesny model proponowany przez Peretz i Colthearta (2003) na podstawie badań pacjentów z uszkodzeniem mózgu skupia się przede wszystkim na procesach percepcyjnych angażujących analizę wysokości i rytmu muzycznego oraz pamięci. Procesy angażowane w wykonanie wokalne są w niewielkim stopniu opisane w tym modelu ze względu na niewielką liczbę badań przeprowadzonych na ten temat. Z tego powodu zdobyta wiedza pozwoli na udoskonalenie istniejącego modelu Peretz i Colthearta (2003), wyjaśniając związki pomiędzy percepcją a wykonaniem muzyki oraz wskazując mechanizmy zaangażowane w śpiewanie. Ponadto, ponieważ proponowane badania dotyczą zjawiska niepoprawnego śpiewania wniosą wkład do ogólnej teorii zaburzeń procesów uczenia się. Z praktycznego punku widzenia uzyskane wyniki posłużą jako „normy umiejętności śpiewania” u dorosłych i w kolejnych pracach zostaną użyte do oceny deficytów w zakresie śpiewania, na przy¬kład u pacjentów z uszkodzeniem mózgu. Ponadto uzyskana wiedza powinna dostarczyć potencjału, który mógłby być zastosowany na polu edukacji muzycznej, muzykoterapii, i rehabilitacji różnych umiejętności (np. języka) za pomocą wykonania wokalnego (np. przy użyciu Melodie Intonation Therapy).
Data projektu: 2007-01-02 - 2007-12-31
Kierownik: Simone Dalla Bella
Wykonawcy: Simone Dalla Bella
Głównym celem współpracy pomiędzy Katedrą Psychologii Poznawczej WSFiZ w Warszawie (Polska) i Zakładem Psychologii Université de Lille III (Francja) było wyjaśnienie procesów zaangażowanych w synchronizację senso-motoryczną oraz jej podstaw neuronalnych. Tematem badań stanowił w szczególności udział jąder podstawy oraz móżdżku w synchronizacji razem z bodźcami słuchowymi. Aby rzucić światło na procesy zaangażowane w synchronizację z bodźcami słuchowymi (np. muzycznymi i nie-muzycznymi) przeprowadzono badania nad synchronizacją przy użyciu zadań wystukiwania u dwóch populacji pacjentów z chorobą Parkinsona. Pacjenci byli testowani w Université de Lille III (Lille, Francja) i w szpitalu „La Salpetrière” (Paryż, Francja) gdzie pracuje Prof. Sèverine Samson. Umiejętność pacjentów do synchronizacji z bodźcami słuchowymi została przetestowana przy użyciu baterii testów opracowanej niedawno w laboratorium Prof. Dalla Belli w WSFiZ w Warszawie. Wspomnianą baterię stosowano ostatnio z sukcesami u pacjentów z chorobą Parkinsona (Laskowska, Dalla Bella, i współ., 2006). Bateria składa się z (a) testów synchronizacji i z (b) testów percepcji czasu (testów percepcji anisochronii). W testach synchronizacji zadanie badanych polega na wystukiwaniu palcem wskazującym ręki dominującej zgodnie z sekwencją bodźców słuchowych (np. metronomu), z muzyką, oraz z szumem z amplitudą modulowaną według dźwięku muzyki (ang. amplitude-modulated noise). W zadaniach percepcji czasu badani są proszeni o wykrywanie anisochronii wśród elementów prezentowanej sekwencji 8 dźwięków lub w krótkim utworze muzycznym. Ponieważ zadania synchronizacji zawierają bodźce muzyczne oraz nie-muzyczne bateria pozwala na wnioskowanie, czy deficyt synchronizacji stanowi ogólny deficyt czy też specyficzny deficyt dotyczący wyłącznie jednej kategorii bodźców słuchowych, jak jest to sugerowane przez ostatnie badania (Laskowska, Dalla Bella, i współ., 2006). Planowana współpraca dotyczyła w szczególności wymiany wiedzy naukowej, technologii oraz personelu pomiędzy zaangażowanymi ośrodkami naukowymi w Europie. Prowadziła także do budowania europejskiej współpracy badawczej na wysokim poziomie naukowym, która będzie wzmacniała obszar badań europejskich (ang. European research area) w naszej dziedzinie.
Data projektu: 2007-01-23 - 2007-12-31
Kierownik: Robert Nowacki
Wykonawcy: Robert Nowacki
Celem głównym planowanego projektu badawczego było określenie skali i kierunku wpływu globalizacji na rozwój rynku reklamowego w Polsce. Cele szczegółowe koncentrowały się na rozpoznaniu globalnych uwarunkowań i przebiegu procesów zarządzania działalnością reklamową w przedsiębiorstwach działających na rynku polskim, ze szczególnym uwzględnieniem zróżnicowania wynikającego z zakresu działania tych przedsiębiorstw: wyłącznie krajowego i międzynarodowego (w tym globalnego). Kluczowe znaczenie miały analizy postępujących przemian globalizacyjnych w sferze percepcji reklamy (unifikacja wzorców konsumpcji, kultury, zwyczajów konsumpcji mediów itp.), świadczenia usług reklamowych (rozwój globalnych instytucji reklamowych – agencji, domów mediowych, stowarzyszeń funkcjonujących w branży reklamowej itp.), globalnego tworzenia strategii reklamowej przedsiębiorstw (standaryzacja strategii reklamowych, globalny wymiar korzystania z usług reklamowych itp.).
Przyjęta konwencja realizacji projektu miała za zadanie wzbogacić stan wiedzy o rozwoju rynku reklamowego w Polsce o mało eksponowany do tej pory wątek globalizacji reklamy. Istniejące opracowania z zakresu zarządzania reklamą podnoszą głównie aspekty metodologiczne, ewentualnie odnoszą się do samego oddziaływania reklamy. W znikomym stopniu poruszane są natomiast zagadnienia uwarunkowań o charakterze międzynarodowym, które w chwili obecnej nabierają coraz większego znaczenia.
Realizacja projektu obejmowała przeprowadzenie kompleksowych badań empirycznych obejmujących wszystkie trzy analizowane sfery podmiotowe rynku reklamowego: nadawców reklamy (przedsiębiorstwa), ogniwa pośredniczące i wspomagające (firmy działające w sektorze usług reklamowych) oraz odbiorców reklamy (konsumentów). Wyniki przeprowadzonych badań odniesione zostały do tendencji charakteryzujących rynek reklamowy w Polsce (z punktu widzenia wielkości i struktury). W kontekście realizacji założonych celów badawczych przeprowadzeno również na podstawie danych wtórnych analizę porównawczą rozwoju rynków reklamowych w Polsce i wybranych krajach europejskich.
W wyniku przeprowadzonych badań dokonano analizy wpływu procesów globalizacyjnych na rozwój rynku reklamowego. Badania prowadzone wśród przedsiębiorstw zagranicznych pokazały skalę wykorzystywania w Polsce reklamy o charakterze globalnym (około 40% wobec 60% reklam indywidualizowanych) oraz zachodzące w tym zakresie tendencje. Badania wśród przedsiębiorstw polskich uwidoczniły skalę identyfikacji zagrożenie jakie niesie dla rodzimych firm reklama globalna oraz pokazały kierunki jej przeciwdziałania podejmowane przez polskie firmy. Badania wśród odbiorców reklamy pozwoliły na rozpoznanie preferencji dotyczących przekazów reklamowych (standaryzowane versus indywidualizowane). Badania wśród agencji reklamowych pozwoliły na identyfikację opinii na temat tendencji zachodzących na rynku mediów i rynku reklamy z punktu widzenia konkurencji reklamowej między przedsiębiorstwami polskimi i zagranicznymi.
Realizacja projektu badawczego pozwoliła zatem na zdobycie obszernych materiałów empirycznych, które upowszechniane były w postaci wystąpień i referatów konferencyjnych publikowanych w recenzowanych monografiach i czasopismach naukowych.
Data projektu: 2007-03-01 - 2009-03-31
Kierownik: Simone Dalla Bella
Wykonawcy: Simone Dalla Bella
Śpiewanie jest uniwersalną formą ekspresji wokalnej, która wykracza poza miejsca i kultury. Impuls do śpiewania jest prawdopodobnie zakorzeniony w powszechności matczynego śpiewu, czego rezultat stanowią wczesne umiejętności wokalne niemowląt. Co więcej, śpiew jawi się jako naturalna zdolność u większości ludzi. Jednakże, zdarzają się wyjątki. Od 4 do 10 % dorosłej populacji nie jest zdolna do poprawnego śpiewania. Te osoby są powszechnie zwane „tone deaf” i cierpią przez całe życie na trudności związane z przetwarzaniem muzyki, pomimo normalnych zdolności intelektualnych, pamięciowych i językowych.Celem tego projektu było kontynuowanie owocnej współpracy zainicjowanej pomiędzy Dr Isabelle Peretz (International Laboratory for Brain, Music and Sound Research (BRAMS), i Department of Psychology, University of Montreal, Montreal, Canada) oraz Dr Simone Dalla Bella ( oraz Dr Simone Dalla Bella (Katedra Psychologii Poznawczej, Wyższa Szkoła Finansów i Zarządzania w Warszawie). Projekt był realizowany wspólnie w Kanadzie i w Polsce. Propozycja badań skupiała się na ocenie zdolności do śpiewania ze szczególną uwagą dotyczącą nieprawidłowego śpiewania. Pytania adresowane do tego projektu były następujące: 1) Jaka jest natura i zakres nieprawidłowego śpiewania u dzici?; 2) Czy nieprawidłowe śpiewanie jest wynikiem uszkodzonej percepcji?; 3) W jakim stopniu ten deficyt może być skorygowany poprzez odpowiedni trening wokalny? Uzyskane wyniki stały się przedmiotami dwóch międzynarodowych publikacji (Tremblay-Champoux i in., 2010; Lebrun i in., złożony do druku).
Data projektu: 2007-04-01 - 2008-04-01
Kierownik: Jan Matysiak
Wykonawcy: Jan Matysiak
Próbą wyjaśnienia mechanizmów motywacyjnych aktywności nakierowanej na poszukiwanie bodźców (stimulus seeking behavior), w tym specyficznej aktywności eksploracyjnej, jest teoria zapotrzebowania na stymulację (Matysiak, 1992; Pisula, Matysiak, 1998). Teoria wydaje się satysfakcjonująco wyjaśniać zarówno mechanizmy motywacyjne aktywności eksploracyjnej, jak i udział emocji w procesie motywowania zachowań eksploracyjnych. Inspiracją pomysłu badawczego, stanowiącego podstawę niniejszej pracy stały się postulaty teoretyczne, zawarte we wspomnianej wyżej teorii. Zgodnie z założeniem, że motywacja aktywności eksploracyjnej organizmu w nowym środowisku ma charakter złożony i wzbudzana jest zarówno przez emocjogenny wpływ nowego środowiska, jak i przez poziom stymulacji tego środowiska (rozumianym w kategoriach poziomu energetycznego), oczekujemy, że w schemacie eksperymentalnym pozwalającym na manipulowanie zmiennymi niezależnymi (poziomem stymulacji i napięciem emocjonalnym), analiza wariancji
wykaże wpływ obu czynników eksperymentalnych lub/i wpływ interakcji tych dwóch czynników na aktywność eksploracyjną. Ponadto postulat teorii mówiący o zaniku wpływu reaktywności emocjonalnej w miarę postępującej habituacji testowany będzie w kolejnych, powtarzanych pomiarach.
Badania mają charakter podstawowy. Obok celów naukowych, wymienionych w poprzednim punkcie, realizowany będzie cel dydaktyczny: zapoznanie studentów z pracą badawczą, a w szczególności ze specyfiką prowadzenia eksperymentu psychologicznego na zwierzętach, opanowanie umiejętności analizy danych eksperymentalnych i wnioskowania. Wyniki eksperymentów posłużą za podstawę dwóch publikacji i prac magisterskich studentów uczestniczących w badaniu. Na badanie składają się dwa eksperymenty:
Eksperyment I - Zwierzęta zostaną podzielone losowo na dwie grupy. Jedna z nich zostanie poddana procedurze handlingu, w celu uzyskania dwóch grup różniących się od siebie pod względem reaktywności emocjonalnej. Następnie zostaną przeprowadzone testy behawioralne – u połowy zwierząt w każdej z grup zostanie zastosowane umiarkowane (5 lx) oświetlenie w aparaturze pomiarowej, zaś u pozostałych zwierząt silne (30 lx) oświetlenie. Kolejność testów we wszystkich grupach będzie rotowana. Pomiar zostanie powtórzony trzykrotnie w kolejnych dniach.
Eksperyment II - Zwierzęta zostaną podzielone losowo na dwie grupy. Jedna z nich zostanie poddana procedurze handlingu. Następnie szczury w obrębie tych dwóch grup zostaną losowo podzielone na trzy grupy. W trakcie ostatniej doby poprzedzającej testy behawioralne jedna grupa zostanie poddana procedurze deprywacji świetnej, druga grupa - procedurze przestymulowania, zaś trzecia grupa będzie utrzymywana w warunkach standardowych. Powstanie w ten sposób sześć grup eksperymentalnych . Następnie zostaną przeprowadzone testy behawioralne – “otwarte pole”, „wyniesiony labirynt” i „samoekspozycja”. Kolejność testów we wszystkich grupach będzie rotowana. Pomiar zostanie powtórzony trzykrotnie w kolejnych dniach.
Data projektu: 2007-10-01 - 2008-10-01
Kierownik: Mieczysław Plopa
Wykonawcy: Mieczysław Plopa
Autor projektu ma nadzieję, że w jakimś stopniu spełni ono możliwość badawczego pogłębiania naszej wiedzy na temat relacji przywiązaniowych - poprzez możliwość projektowania interesujących badań, inspirujących do refleksji nad najważniejszym (bo dotykającym podstaw więzi międzyosobowych) obszarem ludzkiego funkcjonowania.
Badania będą prowadzone wieloetapowo. W pierwszej kolejności w oparciu o teorię przy-wiązania opracowana zostanie lista itemów, tworzących eksperymentalną wersję kwestionariusza. Po przebadaniu około 600 osób zostanie dokonana analiza konfirmacyjna celem sprawdzenia zasadności przyjętych założeń i opracowania trzech odrębnych skal mierzących poszczególne style przywiązaniowe. Po opracowaniu wskaźników rzetelności zostaną wykorzystane badania głów¬nie prowadzone na seminariach magisterskich do¬tyczące trafności kryterialnej. Następnie zostanie przebadanych ponad 2000 osób celem opracowania norm stenowych.
Data projektu: 2007-10-01 - 2008-04-01
Kierownik: Włodzimierz Rembisz
Wykonawcy: Włodzimierz Rembisz
Przeprowadzenie analizy mikroekonomicznych i makroekonomicznych podstaw równowagi wzrostu w ujęciu sektorowym na podstawie sektora rolno-spożywczego. Wykorzystanie analizy matematycznej do zdefiniowania podstawowych zależności w tym procesie. Zbudowanie całościowego rekurencyjnego modelu ujmującego stronę popytową i podażową w modelu równowagi wzrostu. Zdefiniowanie modeli popytu na żywność, w modelu gospodarki otwartej i zależnej, kwestii warunków równowagi konkurencyjnej, uwzględnienie pierwotnej i ciągnionej elastyczności popytu na surowce rolnicze. Zdefiniowanie i kalibracja modelu podaży finalnych produktów żywnościowych. Równowagi przetwórców rolno-spożywczych, definicja i mechanizm rozstępu cenowego jako podziału wartości produktu przetwórcy, elastyczność substytucji produktów rolniczych przez nakłady na ich przetworzenie, model dwu-produktowy, ciągniona elastyczność na produkty rolnicze. Zdefiniowanie matematycznych założeń do modelu podaży produktów rolniczych. Tradycyjne i ekonomiczne modele wzrostu produkcji w rolnictwie. Modele efektywności zmian technik wytwarzania. Wykorzystanie analizy matematycznej do określenia zależności, cen kosztów o opłacalności oraz dochodów producentów rolnych w modelu równowagi wzrostu w rolnictwie jako fundamentu ogólnej równowagi wzrostu w sektorze rolno-spożywczym.
Znaczenie projektu: dokonanie kolejnego kroku w definiowaniu zależności podstaw mikroekonomicznych przede wszystkim, oraz makroekonomicznych określających równowagę wzrostu w najważniejszym sektorze gospodarki Polskiej. Sektor rolno-spożywczy zaspakaja ponad 30% krajowego popytu końcowego, około 15% przychodów eksportowych, angażuje prawie 25% zasobów czynników wytwórczych w gospodarce narodowej w tym blisko 30% czynnika pracy (z ukrytym bezrobociem w rolnictwie) oraz jego wkład do PKB wynosi około 35%. Zdefiniowanie warunków równowagi wzrostu, na gruncie nowoczesnego matematycznego ujęcia, z wykorzystaniem najnowszego dorobku teorii głównie neoklasycznej ekonomii ma fundamentalne znaczenie zarówno ze względów teoretyczno-poznawczych jak i dla praktyki gospodarczej. W aspekcie teorio-poznawczym jest to wkład w rozwój głównie mikroekonomii, oraz pewne podwaliny do ekonomii stosowanej. W aspekcie praktycznym jest to podstawa do formułowania założeń polityki i jej instrumentów w ujęciu ex-ante oraz oceny jej skutków w ujęciu ex-post. Metodyka badań: analiza teoretyczna z wykorzystaniem analizy matematycznej, studia literaturowe, głównie piśmiennictwa amerykańskiego.
Data projektu: 2007-11-01 - 2008-08-01
Kierownik: Wojciech Słomski
Wykonawcy: Wojciech Słomski
Personalizm Mouniera powstał w warunkach kryzysu ekonomicznego przełomu lat dwudziestych i trzydziestych. Dla Mouniera kryzys ten był nie tylko kryzysem ekonomicznym – był on dla niego w równej mierze kryzysem duchowym, ujawnił bowiem „rozkład klasycznego pojęcia człowieka”. Socjologiczne analizy Marksa pokazały ponadto, iż istotą cywilizacji burżuazyjnej stały się przedmiotowe stosunki pomiędzy ludźmi, które prowadzą do depersonalizacji życia. Dlatego też w zakresie, w jakim marksizm krytykuje wpływ kapitalistycznych stosunków społecznych na życie jednostki, Mounier przyznaje mu słuszność, co więcej, stwierdza wprost, iż „marksistowska krytyka alienacji i całe życie ruchu robotniczego jest przesiąknięte personalizmem”. Personalizm jest dla Mouniera przede wszystkim określoną postawą, której probierzem jest stopień zaangażowania się człowieka w konkretne sytuacje i problemy historyczne. Oznacza to, że mounierowski personalizm jest także metodą postępowania - metodą wymagającą pełnego zaangażowania, zarazem jednak wolną od niebezpieczeństwa relatywizmu etycznego, przed którym chroni ją respektowanie bezwzględnej wartości osoby. Właśnie dzięki uznaniu i respektowaniu wartości osoby wielość personalizmów, na którą Mounier kładł tak wielki nacisk, nie jest równoznaczna ze zgodą na relatywizm poznawczy i moralny. Według Mouniera, personalizm nie jest i nie może być systemem, ponieważ z definicji pozostawać musi w ciągłym rozwoju, musi wyrażać ustawiczne napięcie polegające na próbie ocalenia określonego systemu wartości. Próba ta polegać musi na stałym dążeniu do oczyszczenia owych wartości z uwarunkowanych społecznie i historycznie przesądów i uprzedzeń. „Nie będziemy się bali – pisze Mounier – jutro zaprzeczyć temu, co głosimy, jeśli jutrzejsze doświadczenie i rzeczywistość będą nam zaprzeczać.”.
Nie istnieje więc żaden system wartości, którego przyjęcie decydowałoby samo przez się, iż jest się personalistą, mimo iż Mounier wyraźnie stwierdza, że „personalizm wiąże nas z określonym systemem wartości i z określoną postawą wobec historii”. Francuski myśliciel nie precyzuje jednak, o jaki system wartości chodzi, toteż trudno rozstrzygnąć, czy ma on na myśli jakiś określony zbiór wartości charakteryzujących personalizm jako taki i stanowiących o jego odrębności wobec innych kierunków, czy też chodzi mu o wartości chrześcijańskie. Drugi człon tej alternatywy uznać należy za mało prawdopodobny, bowiem z samego faktu akceptacji wartości chrześcijańskich nie wynika, iż jest się personalistą. Wątpliwości rodzą się głównie dlatego, iż Mounier deklarował - i starał się realizować w praktyce - ideę pluralizmu światopoglądowego, zapraszając do współpracy z Esprit autorów nie będących katolikami ani nawet chrześcijanami, a jedynym warunkiem tejże współpracy była akceptacja prymatu osoby i sprzeciw wobec istniejącej cywilizacji mieszczańskiej. Mógł zatem istnieć personalizm chrześcijański, mógł jednak także personalizm protestancki lub socjalistyczny. Personalizm nie jest wprawdzie systemem filozoficznym, jest jednak filozofią, a nie jedynie rodzajem postawy wobec świata. Postulowane przez Mouniera wewnętrzne napięcie i dynamika, jakim odznaczać się powinien personalizm, wynikać ma z dynamiki i zmienności rzeczywistości, w której kształtuje się świat osobowy. Personalizm jest więc w istocie ruchem personalizacji, stałym zmierzaniem do pełni życia osobowego. Ruch personalizacji, obok tendencji do depersonalizacji, jest przy tym wpisany w samą rzeczywistość, dlatego też personalizm stanowić ma nie tyle wyjaśnienie i opis owego ruchu, co próbę uchwycenia każdego problemu ludzkiego w „całości doświadczenia”, uwzględniającą wszystkie możliwe aspekty sytuacji, w jakiej znalazł się człowiek. Tylko w ten sposób możliwe jest zachowanie równowago pomiędzy refleksją teoretyczną a działalnością praktyczną, której ta pierwsza ma służyć. Personalizm Mouniera przeciwstawia się więc zarówno kierunkom spirytualistycznym i czczej moralistyce, które redukują człowieka wyłącznie do wymiaru duchowego, jak i materializmowi, który zaniedbuje wszystko z wyjątkiem wymiaru materialnego egzystencji. Emmanuel Mounier Autor La révolution personnaliśte et communautere, 1934, Manifeśte au servise du personalime, 1936, Qu’eśt-ce que le personalime? 1947 i innych znakomitych dzieł filozoficznych, wywarł wielki wpływ nie tylko na współczesną filozofię, ale również i na określony ruch społeczno – polityczny (idea „Troisième Force”). Postulując konieczność radykalnego zerwania z egoizmem indywidualizmu i nastawienia się na komunikację z innymi oraz na pełne zaangażowania się w walkę przeciw panowaniu siły i sytuacji opartych na przemocy, E. Mounier zajmie poczesne miejsce w śród tych, którzy sformułują warunki i przesłanki nowej cywilizacji – cywilizacji personalistycznej. Cywilizacji przezwyciężającej zarówno alienację Narcyza jak i alienację Herkulesa i zwracającej człowieka drugiemu człowiekowi żyjącemu tu i teraz. Personalizm E. Mouniera stał się szczególnie atrakcyjny po II wojnie światowej dla wielu ludzi reprezentujących różne – często przeciwstawne – orientacje filozoficzne i polityczne, nie tylko nad Sekwaną ale również na wschód od niej. Z personalizmem mounierowskim wiązali określone nadzieje zwłaszcza chrześcijanie i marksiści w szczególności w Polsce. Należy w tym miejscu zauważyć że sam E. Mounier był w Polsce (1946 r.) i do końca życia interesował się przemianami i ruchem personalistycznym w Polsce. W Polsce wydano też wiele przekładów artykułów i prac E. Mouniera. Można więc stwierdzić, że jego twórczość inspirowała wielu autorów różnych orientacji, w tym również i do dialogu. (Por. Oblicza dialogu, Z dziejów i teorii dialogu: chrześcijanie i marksiści w Polsce pod red. A. B. Stępnia i T. Szubki, Lublin 1992). Jest to jednak, jedna z ostatnich publikacji będąca wyraźnym śladem zainteresowania twórczością E. Mouniera, która eksponuje możliwość i sens dialogu. Po tej książce następuje nieomal całkowita cisza o personalizmie w ogóle, a o mounierowskim w szczególności. Na tym tle wyraźnie zaznacza się zainteresowanie filozofią E. Mouniera, które zauważyć można w publikacjach W. Słomskiego. (Co to jest personalizm? „Przewodnik Rodzin”, 1996, nr 9; Wolność osoby ludzkiej według Emmanuela Mouniera, Warszawa 1996; Osoba – osobowość, koncepcja osoby w personalizmie chrześcijańskim, „Kronika Diecezji Sandomierskiej”, 1988, nr 91; Personalistyczna koncepcja wolności Emmanuela Muniera, „Edukacja Filozoficzna”, 1998, nr 26; Kilka uwag o personalizmie Emmanuela Mouniera, „Biuletyn Olimpiady Filozoficznej”, 2000, nr 19 i inne). O pojęciu personalizmu pisano wiele, ale mimo wszystko, jest jeszcze wiele do powiedzenia. Tym bardziej, że ruch ten znajduje się wciąż – co wynika z jego istoty – w stanie płynnym i rysują się przed nim nowe możliwości. Dlatego też uznać należy za sensowne i pożyteczne, aby przedstawić takie ujęcie personalizmu, które oddaje ów proces samookreślania się, poprzez ukazanie dróg jego kształtowania się i rozwoju. W konsekwencji Personalizm – w ujęciu E. Mouniera, jest filozofią i nie tylko postawą; jest filozofią, nie jest zaś systemem, nie ucieka jednak od systematyzacji, bo trzeba zachować porządek w myślach: pojęcia, logika, schemat jednoczący są nie tylko pożyteczne, by ustalić i zakomunikować myśl; ona bez nich rozpadłaby się na intuicje nieprzejrzyste i odosobnione, lecz także służą do zejścia w ich głębie; są narzędziami odkrywczymi i wyjaśniającymi. Zarówno E. Mounier, jak i inspirowani przez niego personaliści chrześcijańscy w konkretnych sytuacjach politycznych opowiadali się za swobodami demokratycznymi i zdecydowanie występowali przeciwko wszelkim formom ich łamania. W tym miejscu należałoby zauważyć, że współcześnie pojęciu „kryzys” – „kryzys współczesnej cywilizacji” itp. nadaje się trochę inny sens niż ma to miejsce w dziełach E. Mouniera. Dlatego tez w projekcie niniejszym dominuje nie tylko pragnienie przedstawienia czytelnikom najważniejszych wątków filozofii E. Mouniera oraz ich upowszechnienia w jak najszerszych kręgach czytelników, ale również i o to, aby przekonać tychże czytelników, że idee tego autentycznego humanisty mają wymiar światowy i warto je znać, aby nie być wyobcowanym z rzeczywistości.
Metoda badań jaka zostanie przyjęta to metoda nauk humanistycznych: filozofii (etykę traktuje jako subdyscyplinę filozofii ) - czyli metoda literaturowa.
Data projektu: 2007-11-01 - 2009-11-01
Kierownik: Blandyna Skalska
Wykonawcy: Blandyna Skalska
Skuteczna kontrola zachowania każdego złożonego organizmu wymaga szybkiego i trafnego wykrywania potencjalnie istotnych zmian w środowisku oraz adekwatnego dostosowywania bieżących procesów ruchowych do tych zmian. Efektywność tego procesu może podnosić korzystanie z wszelkich danych ułatwiających identyfikację użytecznych bodźców w lawinie bodźców w każdej chwili odbieranych przez nasze zmysły, czyli wykrywanie i rozpoznawanie wskazówek. Owo zwiększenie efektywności jest obserwowane zwłaszcza wtedy, gdy informacje te wyprzedza¬ją pojawienie się głównego bodźca, ale zaznacza się również przy jednoczesnej prezentacji bodźca i wskazówki. Liczne badania dowodzą, że uczestnicy modulują stopień wykorzystania wskazówki w zależności od tego, czy zazwyczaj dostarcza ona prawdziwej informacji. Jeśli przekonują się, że wskazówka jest najczęściej poprawna, korzystają z niej w większym stopniu, jeśli jest tylko w 50% poprawna często całkowicie redukują jej wpływ. Z kolei wobec wskazówki w większości przypadków niepoprawnej może zostać zastosowana aktywna, intencjonalna strategia „odwracania” informacji przez nią niesionej: osoba przygotowuje się na bodziec przeciwny do zapowiadanego.
Choć zagadnienie tworzenia i efektywności realizowania strategii w odniesieniu do wskazówek doczekało się wielu badań, bardzo niewiele wiadomo o możliwościach konstruowania jednocześnie dwóch niezależnych strategii wykorzystania wskazówki. Potrzeba taka pojawia się wtedy, gdy wiarygodność wskazówki, a co za tym idzie najbardziej adekwatna strategia jej wykorzystania, różni się dla poszczególnych źródeł bodźców (np. części pola widzenia).
W projekcie sprawdzono kilka aspektów przed¬stawionego wyżej zagadnienia. Jedno z nich dotyczy tego, czy możliwe jest wdrożenie dwóch strategii, jeśli jedna polegać ma na przygotowywaniu reakcji przeciwnej do zapowiadanej przez wskazówkę, a druga na przygotowywaniu reakcji wskazywanej. Jednym z motywów podjęcia tego tematu była chęć przekonania się, czy możliwość stworzenia niezależnej strategii dla dwóch miejsc pola widzenia związane jest z odrębnością funkcjonowania półkul mózgowych, jak postulują Corballis i Gratton (2003) oraz przetestowania zdolności do tworzenia strategii wtedy, gdy umysł analizuje aż cztery źródła bodźców.
Data projektu: 2007-12-01 - 2008-12-01
Kierownik: Mieczysław Plopa
Wykonawcy: Mieczysław Plopa
Celem proponowanych badań (dotyczących ponad dwóch tysięcy osób) jest ukazanie wybranych aspektów dotyczących rodziny i małżeństwa z punku widzenia każdego z małżonków rozwodzących się oraz porównanie tych perspektyw z wizją swojego małżeństwa partnerów tworzących związki trwałe. Istotnymi moderatorami tych „wizji” będą następujące zmienne: Czas trwania związku; Płeć osoby badanej („jej” i „jego” perspektywa); Inicjator procesu rozwodowego. Zatem planowane analizy mają na celu wykrycie bądź lepsze poznanie czynników ułatwiających bądź utrudniających dezintegrację związków małżeńskich. Można je ująć w następujące wiązki: zmienne demograficzno-społeczne; rodzina pochodzenia; motywy zawiera¬ni a związku; ocena jakości związku (od momentu zawarcia do chwili badania); określenie warunków satysfakcji z życia małżeńskiego; poczucie winy za rozkład związku; poziom motywacji na rzecz ratowania związku. Rozwód wiąże się z podziałem rodziny, zranieniem dzieci, separacją pary małżonków, nieudanym małżeństwem, zapomnieniem o zobowiązaniach, poczuciem urazy, wrogością, ekonomicznym zubożeniem. W czasie rozwodu następuje dramatyczne przekształcenie bliskich, wcześniej harmonijnych relacji w głęboko gorzkie i antagonistyczne Rozwodom towarzyszą toczące się spory o własność, o prawa do opieki nad dziećmi. W przybliżeniu około 1/3 rozwodzących się par kontynuuje ostre spory przez wiele lat po rozwodzie. Obecnie obserwuje się zdecydowany wzrost liczby rozwodów ( w USA około 50% małżeństw ulega rozwiązaniu, w Belgii - 60%, Austrii, na Węgrzech - 50%, w Polsce około 20%). Rozwód jako strategia rozwiązywania narastających konfliktów rodzinnych i małżeńskich jest zjawiskiem negatywnym z uwagi na długotrwałe skutki społeczne i psychologiczne (nie tylko par rozwodzących się ale głównie posiadanych przez nich dzieci). Badania psychologiczne koncentrujące się na konfliktach małżeńskich doprowadzających do procesu rozwodowego wyraźnie wskazują, że faktyczne przyczyny tkwią w „czynniku dopasowania się”, na który składa się wiele zmiennych nierozpoznanych jeszcze w wystarczającym stopniu (w aspekcie chociażby profilaktyki przed rozwodowej). Realizacja proponowanego projektu badawczego może przyczynić się do lepszego rozumienia różnych predykatorów ostrego, długotrwałego kryzysu małżeńskiego, prowadzącego w konsekwencji do rozwodu. Badania w tak szerokim zakresie nie były dotychczas w Polsce prowadzone. Wiedza z psychologii małżeństwa jak i wieloletnia praktyka jako biegłego sądowego autora tego projektu doprowadzają do przekonania, że wiele dramatów rodzinnych i małżeńskich można uniknąć poprzez prowadzenie stosownej edukacji psychologicznej w odniesieniu do osób „wchodzących w dorosłość”. Stąd też realizacja proponowanego projektu badawczego ma wyraźne znaczenie aplikacyjne.
Narzędziem badawczym jest tzw. karta informacyjna opracowana przez autora projektu. Jest ona od kilkunastu lat wykorzystywana przez biegłych sądowych w Rodzinnych Ośrodkach Diagnostyczno-Konsultacyjnych na Pomorzu. Węższa jej wersja będzie wykorzystana w badaniach małżonków z małżeństw trwałych. Planuje się przebadanie około 1200 osób (losowo wybranych małżeństw z woj. Pomorskiego i Warmińsko-Mazurskiego. Równocześnie zostanie dokonana analiza akt sądowych (zawierających wspomniane narzędzie badawcze) - przewiduje się zebranie stosownych danych dotyczących około 1200 osób (badanych w czasie procesu rozwodowego w latach 2000-2007.
Data projektu: 2007-12-01 - 2008-12-01
Kierownik: Wojciech Słomski
Wykonawcy: Wojciech Słomski
: Celem projektu pt. „Człowiek wobec wyzwań etycznych” jest próba ukazania sytuacji moralnej człowieka w której znalazł się on u progu XXI w.
W badaniach podejmę próbę odpowiedzi na dwa pytania: na pytanie o to, czym dla człowieka u progu XXI wieku jest sytuacja moralna, oraz na pytanie, czy istnieją jakieś szczególne wyznaczniki sprawia¬jące, iż sytuacja ta w znaczący sposób różni się od sytuacji moralnej we wcześniejszych epokach histo¬rycznych (przy założeniu, że potrafimy zdefiniować pojęcie sytuacji moralnej). Mówiąc o sytuacji moral¬nej człowieka u progu XXI wieku mam, rzecz jasna, na myśli sytuację moralną w okresie, w którym żyje¬my obecnie, i nie zakładam, iż początek wieku XXI oznacza wyraźną cezurę czasową czy tez zasadniczą zmianę z porównaniu z sytuację moralną człowieka w drugiej połowie XX wieku. W etyce tradycyjnej istotne było pytanie, jakie życie warte jest tego, by je przeżyć, podczas gdy etyka współczesna pyta, jakie postępowanie jest słuszne w danej sytuacji moral¬nej. Dla etyki klasycznej „sytuacja moralna” oznacza całość życia człowieka, włączając ta także stosunki z innymi ludźmi. Natomiast etyka współczesna defi¬niuje sytuację moralną poprzez opozycję do sytuacji „amoralnej” (nonmoral situation): całość ludzkiego życia zostaje niejako rozdzielona na dwie płaszczy¬zny, z których jedna dotyczy moralności, druga zaś jej nie dotyczy, bowiem nie stosują się do niej żadne moralne normy ani rozumowania. Rozróżnienie to ma istotne znaczenie dla współczesnego pojmowa¬nia moralności, ponieważ określenie linii granicz¬nej pomiędzy obydwu owymi sferami odbywa się w sposób subiektywny, tzn. jednostka sama określa, co należy do sfery obowiązywania zasad moralności, co zaś zostaje z niej wyłączone. Jeżeli stanowisko to jest słuszne, to we współczesnych społeczeństwach mamy do czynienia z wielością „sytuacji moralnych” oraz sposobów ich definiowania i uzasadniania (K. Baier, The Morał point ofView: A Rational Basis ofEthics, New York 1958; R. M. Hare, Morał Thin¬king: Its Levels, Method and Point, Oxford 1981, rozdz. 6). .Mimo iż taki sposób definiowania etyki budzić może różnego rodzaju zastrzeżenia,, iż współ¬czesne rozumienie etyki (i moralności) opiera się na w gruncie rzeczy subiektywizmie. Nie jest to wpraw¬dzie subiektywizm etyczny w zwykłym tego słowa znaczeniu, ponieważ nie odnosi się on do zasad mo¬ralnych, lecz do definicji moralności (z tego powodu można by go określić mianem subiektywizmu „me¬taetycznego”), oznacza pewien rodzaj odejścia od tradycyjnej etyki i stwarza szereg trudności, których etyka współczesna najwyraźniej nie jest w stanie roz¬wiązać w sposób zadowalający. Odróżnić należy zde¬cydowanie próby opisania sytuacji moralnej od prób jej oceny. W literaturze filozoficznej wydaje się dominować przekonanie, iż mamy obecnie do czynienia z kryzysem moralności. Tymczasem symptomy które świadczyć mają o owym kryzysie, można też uznać
za oznakę rodzącej się nowej moralności, w której np. indywidualizm niekoniecznie będzie równoznaczny z egoizmem. We współczesnej kulturze zachodniej możemy dostrzec trzy zjawiska (dla wielu będące źródłem niepokoju): indywidualizm, prymat ekonomicznej efektywności oraz utrata wolności, wynikająca z faktu, ze społeczeństwo realizujące ideał maksymalnej efektywności wymusza na jednostkach akceptację tego ideału bez względu na związane z nim moralne koszty. Rezultatem tego stanu rzeczy okazuje się być rozpowszechniający się pogląd, który uznaje samorealizację za kluczową wartość w życiu, natomiast niemal nie uznaje zewnętrznych wymogów moralnych ani trwałych więzów między ludźmi. Postęp naukowo-techniczny rzutuje na nasze postrzeganie świata jako całości. Dzieje się tak dlatego, że postęp ten wywiera niezaprzeczalny wpływ na życie codzienne, rodzaj wykonywanej pacy, sposób spędzania wolnego czasu, relacje z innymi itp. Z tego powodu mamy też zapewne skłonność do doszukiwania się znamion postępu także tam, gdzie zachodzenie jakiegokolwiek postępu jest sprawą dyskusyjną, czyli np. w moralności. Zresztą nawet jeżeli zgodzimy się, że w moralności zachodzi pewien postęp, to stajemy przed problemem, na czym postęp ten polega. Postęp ten można bowiem pojmować bądź jako stopniowy wzrost moralnej świadomości bądź też jako pojawianie się nowych jakości, które ostateczne doprowadzą (albo już doprowadziły) do wykształcenia się całkowicie nowej moralności. Tak wiec znaczenie badań w przedstawionym zakresie jest trudne do przecenienia. Niewątpliwie przyczyni się do podjęcia kolejnych kroków, kolejnej refleksji, która będzie powodowała lepszą jakość życia.
Metoda badań jaka zostanie przyjęta to metoda nauk humanistycznych: filozofii: (etykę traktuje jako subdyscyplinę filozofii) - czyli metoda literaturowa.
Data projektu: 2007-12-01 - 2008-12-01
Kierownik: Katarzyna Hamer (Hamer-Gutowska)
Wykonawcy: Katarzyna Hamer (Hamer-Gutowska)
Autorka poszukiwała odpowiedzi na pytanie czy i na ile różnego rodzaju identyfikacje społeczne i sprzyjające tworzeniu więzi społecznych zmienne psychologiczne (np. zaufanie do ludzi, empatia, poczucie społecznego wsparcia) wpływają na zadowolenie z życia. Analizie poddano dwa badania: badanie własne (N=85) oraz badanie przeprowadzone w ramach Polskich Generalnych Sondaży Społecznych (PGSS) (N=1603 w 1995 roku i N=1277 w 2005 roku). W badaniu własnym najlepszym predyktorem zadowolenia z życia okazało się być poczucie posiadania społecznego wsparcia oraz na poziomie tendencji - wysoka samoocena. Z zadowoleniem pozytywnie wiązały się także identyfikacja z przyjaciółmi, identyfikacja z całą ludzkością oraz zaufanie do ludzi. W badaniu przeprowadzonym w ramach PGSS sprawdzano głównie wpływ identyfikacji z szerokimi grupami społecznymi na zadowolenie z różnych obszarów własnego życia oraz na poczucie szczęścia. Okazało się, że im silniejsze identyfikacje, tym większe zadowolenie (miara łączna). Najmniej zadowoleni byli ci, którzy czuli się najmniej związani z Polską, a także ci najmniej związani z Europą, województwem i osoby niewierzące. Stwierdzono ponadto, że osoby o silnych identyfikacjach mają istotnie większe poczucie szczęścia niż te o słabych: zarówno te silnie identyfikujące się z Polską, jak i te, które czują się silnie związane z Europą. Odwrotnie jest natomiast z poczuciem religijności: osoby głęboko wierzące czują się istotnie mniej szczęśliwe niż te wierzące w stopniu średnim. Badania zrealizowane w ramach tego projektu badawczego są elementem pracy badawczej do habilitacji kierownika projektu. Trwają dalsze badania sprawdzające związek trzech potrzeb „Ja” (trzech podstawowych motywów): afiliacji, osiągnięć i władzy z identyfikacjami społecznymi.
Data projektu: 2007-12-01 - 2009-06-01
Kierownik: Piotr Szczepankowski
Wykonawcy: Piotr Szczepankowski
Analiza, wyodrębnienie i ocena czynników determinujących efektywność oraz wpływających na proces kreowania wartości spółek (przedsiębiorstw), jest współcześnie jednym z najważniejszych nurtów badawczych w zakresie zarządzania i finansów przedsiębiorstw. Pracą badawczą obejmowane są firmy różnego typu, charakteru, sektora działania, formy organizacyjno-prawnej, wielkości itp. W literaturze przedmiotu dominują wyniki oceny efektywności i sił napędowych wartości (ang. value drivers) spółek notowanych na zorganizowanym i regulowanym rynku kapitałowym, czyli na podstawowych rynkach giełd papierów wartościowych. Dotychczas kompleksowym analizom nie podlegały spółki notowane na tzw. rynkach alternatywnego systemu obrotu, które są w ostatnim czasie tworzone na lokalnych, regionalnych i międzynarodowych giełdach papierów wartościowych. W dniu 30 sierpnia 2007 r. na Giełdzie Papierów Wartościowych w Warszawie uruchomiony został rynek alternatywnego systemu obrotu pod nazwą NewConnect. Aktualnie notowanych jest na nim kilkanaście przedsiębiorstw, ale docelowo mówi się o obrocie akcji setek spółek. Są to na ogół firmy młode, niewielkie, innowacyjne, w początkowej fazie swojego rozwoju, które z powodów formalnych nie mogłyby pozyskać kapitału na rynku regulowanym. Celem badawczym (naukowym) projektu było wyodrębnienie bezpośrednich i pośrednich, nad-rzędnych i podrzędnych, głównych i uzupełniających determinant tworzenia wartości dla akcjonariuszy spółek rynku alternatywnego systemu obrotu oraz wykazanie fundamentalnych sił napędowych efektywności ich wzrostu i rozwoju. Tak zdefiniowany cel wskazuje w konsekwencji na znaczenie projektu, szczególnie na potrzeby zarządów spółek, analityków finansowych i inwestorów. Dla potrzeb menedżerów i analityków finansowych wyodrębnione zostały główne wielkości ekonomiczne, na które należy zwracać uwagę w zakresie wdrażania, realizacji i oceny koncepcji zarządzania wartością. Natomiast z punktu widzenia inwestorów (angażujących w spółki kapitały), wyniki badań pozwalają wykazać czynniki, na które należy zwracać uwagę w podejmowaniu racjonalnych decyzji alokacji kapitału.
Proces badawczy i związana z nim metodyka badań realizowane były w trzech zasadniczych perspektywach:
1. Uwaga została zwrócona na gospodarczą (makroekonomiczną) rolę alternatywnych rynków akcji oraz na przesłanki ich pojawiania się w krajowych systemach finansowych. W tym zakresie zebrane zostały w literaturze przedmiotu, czasopiśmiennictwie oraz w Internecie informacje o światowych alternatywnych rynkach obrotu oraz wyniki badań ich dotyczących.
2. Badaniom opartym w głównej mierze na:
a) wynikach finansowych spółek z wykorzystaniem narzędzi analizy finansowej i skonstruowanego modelu ekonometrycznego,
b) badaniach ankietowych i wywiadach strukturalizowanych prowadzonych w zarządach spółek, podlegały determinanty efektywności i kreowania wartości przedsiębiorstw notowanych na nowym i młodym polskim rynku NewConnect. Wyniki tych analiz empirycznych zostały następnie porównane z siłami napędowymi efektywności i wartości spółek notowanych na zagranicznych rynkach alternatywnego sytemu obrotu, aby wykazać podobieństwa i różnice między wyróżnionymi determinantami dotyczącymi spółek rynków dojrzałych i rozwijających się.
3. Analizując czynniki faktycznie oddziałujące na efektywność i wzrost wartości spółek, porównano je z motywami skłaniającymi właścicieli, menedżerów lub podmioty dotychczas niezwiązane ze spółką do wprowadzania firmy na rynek NewConnect. Pozwoli to zarządom spółek, myślącym o wejściu na ten rynek, wyodrębnić przesłanki podjęcia procesu pozyskania kapitału z rynku alternatywnego systemu obrotu.
Wyniki przeprowadzonych badań wykazały znaczenie rynku alternatywnego systemu obrotu w rozwoju przedsiębiorczości i wzrostu konkurencyjności gospodarki. Przyniosły jednoznaczne rozstrzygnięcia dotyczące głównych czynników oddziaływujących na efektywność spółek będących w początkowej fazie rozwoju i wzrost wartości zainwestowanych w nie kapitałów. I jakkolwiek źródło efektywności i wartości leży w wielu obszarach organizacji, to jednak, zgodnie z popularnym twierdzeniem, że „nie można czymś zarządzać, nie mierząc tego”, dużą rolę w zapewnieniu efektywności muszą budować systemy jej pomiaru na poziomie przedsiębiorstwa. Od oceny skali (badania ilościowe) oraz charakteru (badania jakościowe) tych systemów i ich składowych zależeć będzie, do jakich działań skłaniać się będą właściciele i menedżerowie przedsiębiorstw. Stanowiło to praktyczny wymiar podejmowanych badań.
Data projektu: 2007-12-01 - 2008-12-01
Kierownik: Mieczysław Plopa
Wykonawcy: Mieczysław Plopa
Badania będą prowadzone wieloetapowo. Kwestionariusz w zasadzie został opracowany wcześniej, niemniej wymaga on dalszych dopracowań. Stąd też planuje się rzetelne opracowanie własności psychometrycznych kwestionariusza a przede wszystkim trafności kryterialnej decydującej o jego wartości w badaniach naukowych i diagnostycznych. Zastosowano go w badaniach głównie w pracach magisterskich. Planuje się następnie opracowanie norm ogólnopolskich na grupie ponad 5000 osób (osobno dla wersji „moja matka” i „mój ojciec”). Wykonanie tego zadania jest możliwe dzięki zaangażowaniu w badania kilkudziesięciu studentów.
Data projektu: 2007-12-01 - 2008-12-01
Kierownik: Barbara Jacennik
Wykonawcy: Barbara Jacennik
Celem projektu jest opracowanie technik do badania obrazu wybranych pojęć i zjawisk psychospołecznych w mediach. Współczesne media pełnią rolę opiniotwórczą, interwencyjną i edukacyjną. Rola mediów w zakresie informowania i kształtowania opinii nt. polityki, gospodarki i stylu życia jest niekwestionowana. Wpływ mediów na przekonania na temat socjalizacji i wychowania, karier zawodowych, zdrowia psychicznego czy przestępczości jest tematem rzadziej podejmowanym przez psychologów i medioznawców. Jednym z powodów jest niedostatek wypróbowanych technik badawczych, które pozwalałyby poddać badane treści analizie ilościowej. W proponowanym projekcie badawczym planowana jest adaptacja istniejących technik badawczych psychologii, medioznawstwa i public relations w sposób umożliwiający analizę obrazu kluczowych pojęć i zjawisk z zakresu socjalizacji, edukacji i profilaktyki społecznej. Efektem końcowym będą nowe techniki analizy zawartości oraz pilotażowe badanie wspomnianych pojęć i zjawisk.
W naukach politycznych media są często określane jako czwarta władza współczesnej demokracji. Naukowcy w psychologii i pedagogice zwracają uwagę, że telewizja i Internet konkurują z edukacją szkolną o wpływ na dzieci i młodzież. Znaczenie współczesnych technik przekazu dla socjalizacji, wychowania i profilaktyki społecznej jest powszechnie obserwowane. Jednak wpływ ten trudno poddać analizie naukowej, zwłaszcza opartej na metodach ilościowych. Możliwość obiektywnego zbadania zawartości mediów pod kątem wybranych pojęć i zjawisk ma znaczenie praktyczne dla twórców przekazów medialnych, zarządzających mediami i ustawodawców. Doskonalenie technik badawczych analizy zawartości ma również istotne znaczenie dla rozwoju psychologii i medioznawstwa.
W pierwszym etapie projektu dokonany zostanie przegląd literatury badawczej z zakresu medioznawstwa i public relations dotyczącej analizy zawartości (content analysis). W oparciu o wyniki przeglądu zostaną opracowane techniki do badania obrazu pojęć i zjawisk psychospołecznych, które są przedmiotem zainteresowania w proponowanym projekcie (socjalizacja, edukacja i profilaktyka społeczna). Nowe techniki analizy zawartości zostaną następnie poddane weryfikacji polegającej na przeprowadzeniu badania pilotażowego wybranych tytułów prasowych, portali internetowych i programów TV. W odniesieniu do wyników pilotażu zostaną zastosowane metody badania trafności i rzetelności stosowane w psychologii i medioznawstwie.
Data projektu: 2007-12-01 - 2008-12-01
Kierownik: Piotr Jaśkowski
Wykonawcy: Piotr Jaśkowski
Wnioskodawca zamierza wykonać szereg badań dotyczących przetwarzania bodźców pod-progowych zarówno torujących reakcje jak i hamujących je oraz zestawić otrzymane wyniki z analogicznymi badaniami z zastosowaniem bodźców jawnych. Celem badań jest również odpowiedź na pytanie, jak tworzona jest strategia optymalnego przetwarzania bodźców wskaźnikowych. Osobny nurt badań to poszukiwanie móżdżkowych korelatów dysleksji w różnych grupach wiekowych oraz tworzenie metody diagnostycznej pozwalającej na wczesne wykrycie tego schorzenia. W ramach podejmowanych prac planowane są również badania nad rolą adaptacji pryzmatycznej w rehabilitacji osób z zaniedbywaniem stronnym.
W ostatnich latach, problemy od dawna interesujące dla psychologów poznawczych, zaczęto badać metodami neuropsychologicznymi i neurofizjologicznymi. Okazało się, że pozwalają one pogłębić i wzbogacić naszą wiedzę o takich procesach poznawczych jak percepcja, akcja czy planowanie u osób zdrowych jak i cierpiących na różnorodne zaburzenia (w centrum zainteresowań wnioskodawców znajduje się dysleksja i zaniedbywanie stronne). Dotychczasowe badania prowadzone m.in. przez kierownika Katedry Psychologii Poznawczej prof. Piotra Jaśkowskiego, przyniosły ciekawe rezultaty i otworzyły nowe perspektywy i pytania badawcze. Wyniki planowanych badań, obok ważnego aspektu poznawczego, mogą znaleźć zastosowanie w takich dziedzinach jak reklama, diagnoza czy rehabilitacja neuropsychologiczna.
Data projektu: 2007-12-01 - 2008-12-01
Kierownik: Jan Cieciuch
Wykonawcy: Jan Cieciuch
Celem projektu była weryfikacja hipotez wysuniętych na podstawie dotychczas przeprowadzonych badań, dotyczących związków systemów wartości z przekonaniami światopoglądowymi w okresie adolescencji (Cieciuch, 2007). Ponadto projektowane badania obejmowały również kolejny okres rozwojowy – wczesną dorosłość. Dotychczasowe badania, oparte na teorii wartości Rokeacha (1973) i Schwartza (1987, 1990) oraz autorskim ujęciu przekonań światopoglądowych (Cieciuch, 2004), rozszerzono o koncepcję kodów etycznych Wojciszke i Baryły (2002) oraz koncepcję wiary w świat sprawiedliwy (Lerner, 1977; Doliński, 1993; Skrzypińska, 2003). Takie ujęcie pozwoli w na bardziej pełny i precyzyjny opis kształtowania się systemów wartości i przekonań światopoglądowych w badanych okresach.
Projektowane badania były kontynuacją badań finansowanych przez KBN w ramach granatu promotorskiego w latach 2004-2005. Zagadnienia kształtowania się systemów wartości oraz systemów przekonań światopoglądowych w okresie adolescencji i wczesnej dorosłości były stosunkowo rzadko przedmiotem badań, mimo licznych sugestii znajdujących się w literaturze o wadze tych zagadnień i konieczności ich badawczego rozpoznania (Schwartz, 2004, Obuchowska, 2000), Wyniki badań stanowić zatem mogą istotny wkład zarówno do psychologii rozwojowej, jak i psychologii społecznej. Opis i wyjaśnienie badanych zjawisk może stać się podstawą licznych aplikacji edukacyjnych i wychowawczych.
Ze względu na specyfikę zagadnienia badania zostały przeprowadzone w poprzecznym planie korelacyjnym. Wykorzystane zostały techniki o ugruntowanej tradycji badań (SW Rokeacha, SWS Brzozowskiego, Kwestionariusz Etyk Wojciszke) oraz technika autorska MPS (Cieciuch, 2004). Program badań inspirowany jest metodologiczną propozycją SMAR Wojciszke (2004).
Data projektu: 2007-12-01 - 2008-12-01
Kierownik: Marcin Staniewski
Wykonawcy: Marcin Staniewski
Badanie PPP i korzystanie z doświadczeń innych państw, które odnoszą dużą skuteczność działań w zakresie PPP jest kluczowym zadaniem w sferze nauki. Jednak badania tego rodzaju nie mogą ograniczać się jedynie do przeglądu literatury. Niezbędne staje się uczestnictwo w szerokim, międzynarodowym forum naukowców i praktyków (także samorządowców), badających i stosujących zasady PPP w swoich krajach. Umożliwi to szeroką wymianę aktualnych doświadczeń, będzie też idealnym miejscem na dyskusje nad pojawiającymi się w tym zakresie problemami i zagrożeniami oraz możliwościami ich rozwiązywania.
Poziom rozwoju infrastruktury jest jednym z głównych czynników, które wpływają na wzrost gospodarczy kraju oraz ocenę konkurencyjności jego gospodarki. Brak odpowiednio rozwiniętej infrastruktury ma negatywny wpływ na rozwój społeczno-ekonomiczny kraju. Trudności finansowe gmin i powiatów oraz brak doświadczenia w zarządzaniu wysoko-budżetowymi projektami inwestycyjnymi wydają się być problemem nie do rozwiązania. Bez udziału środków prywatnych w wykonywaniu zadań publicznych przez lokalne władze samorządowe (podmioty publiczne) wzrost gospodarczy kraju jest skutecznie blokowany. Jednym z szeroko praktykowanych sposobów rozwoju infrastruktury jest realizacja przedsięwzięć w ramach partnerstwa publiczno-prywatnego (PPP). Jednak jak pokazują przykłady takich państw jak Wielka Brytania, Irlandia, Hiszpania, Grecja, Francja, Czechy (i inne), wprowadzenie nowych ram prawnych dla inicjatywy publiczno-prywatnej jest jedynie podstawowym krokiem dla rozwoju PPP. Kluczowym zadaniem jest upowszechnianie wiedzy o PPP i dzielenie się wiedzą (wykorzystywanie dobrych praktyk innych państw).
Zastosowanie procedury PPP możliwe jest w wielu dziedzinach uważanych do tej pory za domenę władz publicznych, takich jak: energetyka, sektor wodociągowo-kanalizacyjny czy edukacja. Model ten może stanowić szansę na poprawę infrastruktury także w naszym kraju, przyczyniając się jednocześnie do rozwoju najbiedniejszych regionów Polski.
Realizacja projektu polegała w szczególności na zgromadzeniu literatury z zakresu PPP, głównie prezentującej praktyki i doświadczenia państw obcych, które czerpią z tego modelu realizacji inwestycji duże korzyści. Badania przewidywały udział w międzynarodowej konferencji organizowanej przez wiodące instytucje akademickie i badawcze. Wymiernym efektem projektu jest anglojęzyczna publikacja monograficzna, prezentująca najlepsze praktyki z zakresu PPP.
Data projektu: 2007-12-01 - 2009-06-01
Kierownik: Ewa Stanisławiak
Wykonawcy: Ewa Stanisławiak
Wg Altemeyera i Hunsberga (1992, 2004) fundamentalizm religijny wyraża się w przekonaniu, że religia własna jest jedyną, podstawową prawdą o życiu, istocie człowieczeństwa i bóstwie; przeciwstawną do sił boskich jest siła szatana, z którą należy walczyć; wiara w tę prawdę powinna być poparta niezmiennymi od wieków praktykami religijnymi; tych, którzy wyznają prawdę religijną oraz przestrzegają religijnych praktyk łączą szczególne związki z bóstwem. W tym ujęciu fundamentalizm utożsamiany jest z centryzmem religijnym. Do pomiaru tak rozumianego fundamentalizmu skonstruowano skale (rozszerzoną z r. 1992 oraz skróconą z r. 2004), które znajdują zastosowanie w badaniach, skupionych głównie na regulacyjnych funkcjach postaw fundamentalistycznych (np. Medoff i Skov, 1992; Schneider, 2002; Schwartz, 2005). Wyniki najnowszych badań w populacji polskiej wykonanych przez Jakubowską i Oniszczenko (dane niepublikowane) wykazały między innymi, że różnice indywidualne w poziomie fundamentalizmu religijnego można powiązać z poziomem cechy lęku mierzonej inwentarzem STAI, która jest istotnie skorelowana z fundamentalizmem (r = 0,28) i która wyjaśnia 11 procent zmienności w zakresie badanej zmiennej. Celem projektowanego badania będzie wyjaśnienie poziomu zmienności fundamentalizmu religijnego przez te cechy osobowości (temperamentu), które powiązane są z lękiem (traktowane łącznie mogą wyjaśnić znaczącą część zmienności fundamentalizmu).
Waga poznawcza poznania uwarunkowań fundamentalizmu religijnego wydaje się we współczesnych czasach ogromna, z uwagi na możliwość przewidywania i kontrolowania związanych z nim zjawisk społecznych i zdarzeń politycznych.
Do pomiaru fundamentalizmu religijnego za¬stosowana zostanie Skrócona Skala Fundamentalizmu Religijnego B. Altemeyera (2004) opracowana za zgodą Autora przez Urszulę Jakubowską. Skala ta składa się z dwunastu twierdzeń, do których odnoszą się osoby badane korzystając ze skali punktowej od -4 do +4. Skala cechuje się wysoką rzetelnością pomiaru. Do badania cech osobowości wykorzystane zostaną narzędzia służące do pomiaru tych cech, które silnie powiązane są z cechą lęku: EAS Bussa i Plomina (emocjonalność) i PTS Strelaua, Angleitnera i Zawadzkiego (siła procesu pobudzenia, siła procesu hamowania i ruchliwość procesów nerwowych). W badaniu przewidziany jest udział 600 osób, kobiet i mężczyzn w wieku od 18 do 25 lat. Próba składać się będzie w równych częściach z kobiet i mężczyzn. Dobór osób badanych dokonany będzie przypadkowo spośród studentów różnych szkół wyższych.
Data projektu: 2007-12-01 - 2009-12-01
Kierownik: Izabella Kudrycka
Wykonawcy: Izabella Kudrycka
Przedmiotem badań realizowanych w ra¬mach projektu będzie analiza oddziaływania wpły¬wu funduszy unijnych na rozwój społeczno-go¬spodarczy województw. Zakres analizy obejmuje zarówno określenie ilościowego wpływu funduszy unijnych pozyskanych przez poszczególne regiony na wielkość inwestycji i PKB oraz na rozwój spo¬łeczno-gospodarczy w ujęciu wielowymiarowym (zbiór wskaźników i syntetyczna miara rozwoju). Istotną częścią projektu będzie weryfikacja hipo¬tezy odnoszącej się do występowania konwergencji w rozwoju regionalnym Polski. Oszacowane para¬metry modeli ekonometrycznych umożliwią okre¬ślenie ilościowego wpływu wielu wielkości ekono¬micznych, a przede wszystkim funduszy unijnych na wzrost PKB i rozwój społeczno-gospodarczy regionów. Na tej podstawie można było dokonać predykcji wielkości inwestycji, PKB oraz zweryfi¬kować występowanie procesu konwergencji w roz¬woju regionów.
Wymiernym efektem projektu będą referaty prezentowane na seminariach i konferencjach kra-jowych i zagranicznych (seminarium Econometric Society) oraz publikacja książkowa. Jednocześnie zostaną opracowane wnioski aplikacyjne dla Mi¬nisterstwa Rozwoju Regionalnego i Ministerstwa Pracy i Polityki Społecznej.
Data projektu: 2007-12-01 - 2008-12-01
Kierownik: Simone Dalla Bella
Wykonawcy: Simone Dalla Bella
Zdolność do synchronizowania z zewnętrznymi bodźcami słuchowymi (np. z mową lub z muzyką) jest ważną funkcją umysłową, która bardzo prawdopodobnie posiada podstawy biologiczne. Mechanizmy umysłowe angażowane w synchronizację w przypadku zadania wystukiwania taktu zostały opisane w literaturze dość szczegółowo. Natomiast do wyjaśnienia pozostaje, czy procesy angażowane w synchronizację są specyficzne dla pewnego rodzaju bodźców (np. dla muzyki) czy są wspólnymi mechanizmami. Bardzo często w badaniach nad synchronizacją sensomotoryczną rejestruje się chwile, w których pojawia się stuknięcie palcem lub ręką. W ostatnich latach jednak badacze rozszerzyli swoje zainteresowania na przebieg ruchu oraz właściwościami kinematyczne ruchu periodycznego (np. zmiany prędkości i przyśpieszenia) (np. Spencer&lvry,2005). W tym samym kierunku planujemy badania nad właściwościami kinematycznymi ruchu w przypadku synchronizacji z bodźcami muzycznymi i niemuzycznymi. Badania te zmierzają do wyjaśnienia mechanizmów angażowanych w synchronizację oraz rozwijanie lepszych metod rehabilitacji funkcji motorycznych u pacjentów z deficytami motorycznymi. (np. patrz Thaut et al., 2001).
Badania dotyczące synchronizacji sensomotorycznej to obecnie jeden z głównych nurtów badań z zakresu psychologii muzyki. Wykorzystywanie metody rejestracji i analizy ruchu stanowi najnowocześniejszą metodę stosowaną w tej dziedzinie. W swojej pracy prof. S. Dalla Bella miał już okazję brać udział w projektach badawczych wykorzystujących tę metodę, ale realizowanych w innych laboratoriach o światowej sławie. Katedra Psychologii Poznawczej WSFiZ została ostatnio wyposażona w aparaturę, dzięki której możliwa jest rejestracja trajektorii ruchu. W związku z tym istnieje niepowtarzalna szansa, aby planowane przez nas badania wykonać na naszej Uczelni samodzielnie. Rezultaty takich badań zwykle publikowane są w naukowych czasopismach o bardzo wysokich standardach. Tym samym uzyskane wyniki pozwolą nie tylko włożyć wkład w rozwój badań dotyczących procesów poznawczych, ale także na szeroką promocję Uczelni zarówno w kraju, jak i zagranicą.
Zdolność do synchronizowania będzie badana w zadaniach polegających na wybijaniu taktu palcem lub ręką (ang. tapping task). Prezentowane będą dźwięki, a zadaniem osób badanych będzie wybijanie taktu zgodnie z sekwencjami słyszanych bodźców. Jednocześnie wprowadzone zostaną odpowiednie manipulacje eksperymentalne: zmiana tempa, zmiana regularności synchronizacji (wykorzystując paradygmat interferencji dystraktorów). Ruch wykonywany w trakcie badania będzie rejestrowany za pomocą systemu do rejestracji ruchów (markery umieszczone na kończynie). Analiza zebranych danych zostanie przeprowadzona za pomocą metody funkcjonalnej analizy danych (Functional Data Analysis, np. Ramsey & Silverman, 2002).
Zgodnie z wynikami wcześniejszych badań Balasubramaniam’a (2006, Motor control and learning edited by Mark L. Latash and Francis Lestienne.) oczekujemy, iż czasowość powtarzanych ruchów będzie mieć związek z właściwościami trajektorii ruchu. Mianowicie precyzja w synchronizacji sensomotorycznej powinna łączyć się z amplitudą ruchu oraz ze zmianami w prędkości i przyspieszeniu trajektorii ruchu obserwowanych przed lub po momencie wykonania stuknięcia.
Data projektu: 2007-12-20 - 2008-03-31
Kierownik: Robert Nowacki
Wykonawcy: Robert Nowacki
Celem projektu była identyfikacja i analiza przebiegu procesów zarządzania działalnością reklamową w przedsiębiorstwach funkcjonujących na rynku polskim oraz ich znaczenia w kształtowaniu konkurencyjności przedsiębiorstw działających na rynku polskim. Szczególnie istotnym elementem tego była identyfikacja występujących w tym zakresie barier oraz różnic istniejących między przedsiębiorstwami polskimi a firmami zagranicznymi. Istotą projektu było z jednej strony określenie roli podejmowanych działań reklamowych w podwyższaniu konkurencyjności przedsiębiorstwa, a z drugiej analiza efektywności procesów konkurencji reklamowej podejmowanych przez działające na polskim rynku podmioty.

W kontekście zachodzących na polskim rynku przemian związanych z szybkim rozwojem gospodarki wolnorynkowej zauważalna jest dominacja podmiotów zagranicznych, które wykorzystując swój potencjał organizacyjny, finansowy i marketingowy opanowują nasz rynek. Na tym tle uwidacznia się słabsza pozycja rodzimych przedsiębiorstw, które tracą dystans do zagranicznych konkurentów ze względu na niższą konkurencyjność. Źródła tej niższej konkurencyjności tkwią m.in. w niedostatecznie rozwiniętych, czy też mało efektywnych procesach reklamowych. W konsekwencji sformułowano hipotezę, iż jedną przyczyn niskiej konkurencyjności polskich przedsiębiorstw jest mała efektywność prowadzonych przez nie działań reklamowych. Hipoteza ta została zweryfikowana w rezultacie realizacji projektu.

W tym celu w projekcie zarysowane zostały następujące problemy badawcze:
• zdiagnozowanie poziomu wiedzy przedsiębiorców na temat konkurencyjności, jej uwarunkowań, stymulatorów i barier;
• zdiagnozowanie poziomu konkurencyjności polskich przedsiębiorstw na tle ich zagranicznych konkurentów i identyfikacja czynników ją kształtujących wraz z określeniem znaczenia reklamy wśród tych czynników;
• identyfikacja przebiegu procesów reklamowych zachodzących w przedsiębiorstwach i ich ocena z punktu widzenia ich wpływu na poziom konkurencyjności;
• identyfikacja barier uniemożliwiających rozwój działań reklamowych i ich prawidłowe wykorzystanie jako narzędzia kształtowania konkurencyjności;
• ocena tendencji rozwojowych rynku reklamowego i jego perspektyw w najbliższych latach.

Za realizacją tego projektu badawczego przemawiały zarówno zmiany zachodzące na rynku w sferze całej gospodarki (systematyczny wzrost znaczenia reklamy jako czynnika wspierającego rozwój gospodarczy i konkurencyjność przedsiębiorstw), jak i w sferze gospodarstw domowych występujących jako odbiorcy działań reklamowych (szeroko pojmowane zmiany zachowań i wzorców konsumpcji o charakterze społecznym, kulturowym, ekonomicznym i psychologicznym). Istotną przesłanką przemawiającą za oryginalnością projektu był wąski zakres dotychczasowych prac badawczych w tym zakresie, z reguły ograniczających się do prezentacji teoretycznych koncepcji programowania działań reklamowych. Przebieg procesów zarządzania reklamą, a także zjawisko wpływu reklamy na przebieg procesów konkurencji na rynku, czy też kształtowanie konkurencyjności przedsiębiorstw były praktycznie nie rozpoznane od strony empirycznej.

Realizacja projektu badawczego przeprowadzona została na podstawie analizy dostępnych danych wtórnych pochodzących z różnych instytucji zajmujących się problematyką reklamy i konkurencyjności, zarówno naukowych, jak i komercyjnych, oraz badań pierwotnych o charakterze ogólnopolskim przeprowadzanych wśród działających na polskim rynku przedsiębiorstw (polskich i zagranicznych). Badanie objęte zostały podmioty różnej wielkości, działające w zróżnicowanych sektorach szeroko rozumianego rynku produktów konsumpcyjnych. Do badań zastosowano metodę wywiadu bezpośredniego realizowanego przez przeszkolonych ankieterów na podstawie kwestionariusza przygotowanego przez kierownika projektu.

Efektem końcowym projektu była identyfikacja możliwości poprawy konkurencyjności przedsiębiorstw poprzez stosowanie efektywnych działań reklamowych. Na tej podstawie zaproponowane zostały rozwiązania umożliwiające zwiększenie efektywności działań reklamowych krajowych przedsiębiorstw jako czynnika kształtującego ich konkurencyjność, zgodnie ze standardami charakterystycznymi dla całego rynku europejskiego.

Wyniki realizacji projektu upowszechniane były w postaci artykułów publikowanych w recenzowanych czasopismach naukowych oraz podczas wystąpień konferencyjnych.
Data projektu: 2008-01-01 - 2008-11-01
Kierownik: Tadeusz Szumlicz
Wykonawcy: Tadeusz Szumlicz
Po ponad stu latach rozwoju systemów emerytalnych, gdy w wysoko rozwiniętych krajach starość przestała być synonimem ubóstwa, a nawet jest kojarzona z zasłużonym dostatkiem materialnym, zabezpieczenie emerytalne stało się poważnym problemem społecznym. Wymienia się mniej lub bardziej istotne przyczyny tego stanu rzeczy, ale o narastaniu trudności w sprawnym funkcjonowaniu systemów emerytalnych tak naprawdę przesądza demografia. Coraz mniej ludzi musi sfinansować coraz więcej coraz wyższych emerytur. Mówiąc językiem ekonomicznym, dotychczasowe systemy emerytalne napotykają z tego powodu barierę stabilności finansowej. Problemy emerytalne są szczególnie zaawansowane w krajach członkowskich Unii Europejskiej. Zastanawiając się nad reformowaniem zabezpieczenia na okres starości trzeba jednak wziąć pod uwagę, że w poszczególnych krajach Unii występują wyraźnie odmienne systemy emerytalne – podobnie jak inne instytucje społeczne – wyrastające z różnorodnych tradycji i uwarunkowań. Unia Europejska zrezygnowała zatem z pojawiających się niegdyś pomysłów ujednolicenia rozwiązań emerytalnych. Dziedzina zabezpieczenia emerytalnego pozostaje w kompetencji państw członkowskich. Próbą rozwiązania uwzględniającego istniejącą sytuację - inne systemy, ale wspólne problemy i wyzwania, należące do kompetencji państw członkowskich – jest tzw. „otwarta metoda koordynacji”. Opracowanie dotyczyło przede wszystkim obowiązkowych, publicznych systemów emerytalnych. Wchodzące w skład systemów zabezpieczenia emerytalnego kolejne poziomy zabezpieczenia – podsystemy zakładowe i indywidualne – są uwzględniane tylko w ogólnej charakterystyce systemu emerytalnego każdego kraju. Prezentacje w miarę wyczerpująco opisują najważniejsze elementy konstrukcji systemów za-bezpieczenia emerytalnego w wybranych krajach, z myślą o stworzeniu możliwości ich porównania z nowym systemem emerytalnym w Polsce. Opisy dotyczą aktualnego stanu, historia jest jedynie tłem. Wprowadzeniem do każdej charakterystyki „krajowej” jest jednak geneza poszczególnych systemów emerytalnych. Następnie przedstawiona zostaje struktura systemu zabezpieczenia emerytalnego – podsystemy: publiczny, zakładowy, indywidualny, powiązania między nimi, zasięg i znaczenie. Najszczegółowiej zaprezentowane są zasady funkcjonowania publicznego systemu emerytalnego: warunki nabywania uprawnień do emerytury, zasady ustalenia wysokości emerytury itp. Rozważania kończy identyfikacja problemów i rozpatrzenie perspektyw dotyczących danego systemu emerytalnego. Opracowanie rozpoczyna rozdział omawiający konstrukcję systemów zabezpieczenia emerytalnego, z wyjaśnieniem zasad ubezpieczeniowych ich konstrukcji. Ujęcie takie pozwala na teoretyczny i praktyczny ogląd zmian dokonujących się w systemach zabezpieczenia emerytalnego w danych krajach Unii Europejskiej. Stwarza to możliwości dokonania porównań, służących ocenie zmian przeprowadzanych w polskim systemie emerytalnym.
Data projektu: 2008-01-01 - 2009-01-01
Kierownik: Janusz Czapiński
Wykonawcy: Janusz Czapiński
Kontynuacja badań.
Data projektu: 2008-01-01 - 2009-01-01
Kierownik: Mieczysław Plopa
Wykonawcy: Mieczysław Plopa
Badania będą prowadzone wieloetapowo. Kwestionariusz w zasadzie został opracowany wcześniej dla celów eksperymentalnych, niemniej wymaga on dalszych, szczegółowych dopracowań. Stąd też planuje się rzetelne opracowanie własności psychometrycznych kwestionariusza a przede wszystkim trafności kryterialnej decydującej o jego wartości w badaniach naukowych i diagnostycznych. Zastosowano go w badaniach głównie w pracach magisterskich. Planuje się następnie opracowanie norm ogólnopolskich ogólnych i szczegółowych na grupie ponad 2000 osób (osobno dla kobiet i mężczyzn). Wykonanie tego zadania jest możliwe dzięki zaangażowaniu w ba¬dania kilkudziesięciu studentów.
Data projektu: 2008-01-01 - 2008-11-01
Kierownik: Tadeusz Szumlicz
Wykonawcy: Tadeusz Szumlicz
Celem pracy była ocena możliwości zastosowania metody ubezpieczenia, z punktu widzenia świadomości ubezpieczeniowej, w rozwiązaniach publiczno-prywatnych w polityce społecznej, a w szczególności w organizowanym przez państwo systemie zabezpieczenia społecznego. Rozwiązania publiczno-prywatne są rozpatrywane jako współpraca państwa i prywatnych zakładów ubezpieczeń (państwo „angażujące” instytucje prywatne do wykonania zadań społecznych). Ważne jest odnotowanie, że ubezpieczenia uprzedzające skutki różnych rodzajów ryzyka społecznego (zdefiniowanych w katalogu ryzyk społecznych) są mniej lub bardziej istotne ponieważ znaczenie społeczne różnych ryzyk się zmienia. Najważniejsze są: ryzyko choroby (ryzyko w znaczeniu uszczerbku na zdrowiu – zabezpieczenie zdrowotne) i ryzyko starości (zabezpieczenie emerytalne) rozważane i analizowane w tym opracowaniu badawczym i studialnym w szczególności. System zabezpieczenia społecznego kompensuje straty spowodowane wystąpieniem ryzyk społecznych według zaopatrzeniowych, ubezpieczeniowych i filantropijnych zasad tego zabezpieczenia, które są na ogół znane i odpowiednio zinterpretowane w podjętych studiach. W badaniu występuje propozycja zastosowania modelowego rozwiązania publiczno-prywatnego (według zasad zaopatrzeniowo-ubezpieczeniowych) w systemie zabezpieczenia zdrowotnego. Holenderski system zabezpieczenia społecznego, a zwłaszcza system zabezpieczenia zdrowotnego zostały przedstawione jako dobre przykłady zastosowania rozwiązań publiczno-prywatnych. Trzeba zauważyć, że mamy do czynienia z sytuacją, w której stale obniża się, przynajmniej relatywnie, dotychczasowy – zmieniany w trakcie przeprowadzanych reform systemów zabezpieczenia społecznego – standard bezpieczeństwa socjalnego, a równocześnie rośnie pożądany przez zamożniejsze społeczeństwo poziom bezpieczeństwa. To pokazuje mechanizm powstawania pola (przestrzeni) dla dodatkowego zabezpieczenia zawartego między zmienionym a pożądanym standardem, możliwym do uzyskania, ale już na zasadach komercyjnych, głównie poprzez prywatne ubezpieczenia ryzyk społecznych. Można zatem sformułować bardzo ważną tezę, iż zarządzanie ryzykami społecznymi z inicjatywy samego gospodarstwa domowego, zagrożonego danymi ryzykami, zawsze ma miejsce w sytuacji istniejącego systemu zabezpieczenia społecznego, który zapewnia określony - niższy lub wyższy – standard bezpieczeństwa socjalnego. Powyższy wywód pozwala stwierdzić, że zarządzanie ryzykami społecznymi z inicjatywy samego gospodarstwa domowego, za-grożonego danymi ryzykami, powinno się różnić w zależności od sytuacji materialnej tego gospodarstwa. W zasadzie im standard ten jest niższy tym bardziej powinno wzrastać zapotrzebowanie na ubezpieczenia prywatne. Obiektywnie adresatem dodatkowej ochrony ubezpieczeniowej są niewątpliwie gospodarstwa domowe o średniej zamożności. Znaczenia odpowiedniej świadomości ubezpieczeniowej, a więc wiedzy i umiejętności pozwalających gospodarstwom domowym racjonalnie skorzystać z dostępnej oferty ubezpieczeń, nie trzeba tłumaczyć, ale należy zauważyć, że jest ona u przeciętnego Polaka jeszcze bardzo niska, mimo wzrastającego obycia ekonomiczno-społecznego, którego świadomość ubezpieczeniowa jest niewątpliwie pochodną. Znaczenia odpowiedniej świadomości ubezpieczeniowej nie trzeba tłumaczyć. Z tego też powodu, wyjątkowo ważnym problemem jest zaufanie do instytucji ubezpieczeniowych. Diagnozy Społeczne pokazują, że w Polsce poziom zaufania do instytucji ubezpieczeniowych jest niestety bardzo niski i większość respondentów tych badań nie ma zdania na ten temat. Zaufanie do tych instytucji jednak rośnie, wolno, ale systematycznie. Zaufanie do zakładów ubezpieczeń na życie wynosi 49% spośród tych, którzy mają zdanie na ten temat (w 2003 roku, 4 lata wcześniej - 39%). Zaufanie do zakładów ubezpieczeń majątkowych wynosi 34% spośród tych, którzy mają zdanie na ten temat (w 2003 roku, 4 lata wcześniej - 27%). W rzeczywistości gospodarstwa domowe w Polsce korzystają z różnych form zabezpieczenia ubezpieczeniowego i w różnym stopniu. Problemem jest to, że kwoty wydawane na ubezpieczenia życiowe, zdrowotne i majątkowe są ogólnie bardzo niskie. Dominującą rolę w ubezpieczeniach kupowanych przez gospodarstwa domowe grają ubezpieczenia na życie z funduszem kapitałowym, które faktycznie są formą oszczędzania, a nie ochrony. Wydaje się, że państwo powinno tworzyć zachęty podatkowe do korzystania przez gospodarstwa domowe z ochrony ubezpieczeniowej, właśnie w ramach rozwiązań publiczno-prywatnych.
Data projektu: 2008-01-01 - 2017-10-20
Kierownik: Maria Sierpińska
Wykonawcy: Maria Sierpińska, Piotr Szczepankowski
Istota projektu: W dniu 30 sierpnia 2007 r. rozpoczął działalność na Giełdzie Papierów War-tościowych w Warszawie nowy rynek o nazwie NewConnect, czyli rynek alternatywnego systemu obrotu. Przeznaczony jest on przede wszystkim dla niezbyt dużych spółek młodych, innowacyjnych, będących we wstępnej fazie rozwoju gospodarczego, ale potrzebujących kapitału na pokrywanie potrzeb finansowych swojego wzrostu i inwestycji. Ze względu na specyfikę ekonomiczną tych przedsiębiorstw oraz cele pozyskiwania kapitału, koniecznym stało się śledzenie efektywności ich rozwoju oraz osiąganych wyników, szczególnie po wejściu na giełdę. Analiza koniunktury spółek rynku NewConnect miała stać się alternatywą dla oceny zmiany ich wartości rynkowej, opisywanej przez odrębnie skonstruowany indeks giełdowy. Koniunkturalny miernik wzrostu i rozwoju ma zwrócić uwagę na fundamentalne wielkości ekonomiczne kształtujące efektywność działania spółek rynku NewConnect, a poprzez porównanie ich poziomu z wielkością indeksu giełdowego pozwoli na wyodrębnienie głównych sił napędowych ich wartości rynkowej. Zadaniem opracowanego i wdrożonego wskaźnika syntetycznego jest możliwość pomiaru tempa rozwoju spółek notowanych na rynku NewConnect, a zmiana jego wielkości jest pozytywnie skorelowana ze zmianami wewnętrznej wartości spółek, powstającej jako skutek zmiany ich fundamentalnych wyników działalności gospodarczej.
Efektem opracowania, a potem wdrożenia do praktyki analiz giełdowych wskaźnika koniunktury (wzrostu i rozwoju) spółek notowanych na rynku NewConnect, o akronimie NCGI jest:
• stały i poprawny ekonomicznie pomiar rozwoju spółek notowanych na tym rynku giełdowym,
• ukazywanie stopnia korelacji zmiany wskaźnika koniunktury spółek ze zmianami ich wartości na rynku NewConnect, co pełni funkcje doradcze dla wielu grup inwestorów giełdowych,
• ułatwienie pomiaru wzrostu wartości spółek ze względu na etap ich rozwoju,
• odzwierciedlenie dynamiki rozwoju spółek opartej na „fundamentach” – wielkościach pokazujących bazę materialną oraz potencjał rozwojowy przedsiębiorstw i wyniki wykorzy-stania tego potencjału na ich aktualnym oraz nowym rynku produktów i usług, co pełni funkcje informacyjne dla zarządów i właścicieli poszczególnych spółek.
Obliczenia wskaźnika NCGI dokonywane są dwa razy do roku, po zakończeniu każdego półrocza, w miarę napływu informacji finansowych ze spółek notowanych na rynku NewConnect. W tym celu wykorzystywany jest specjalnie skonstruowany arkusz kalkulacyjny, który został wraz z instrukcją obliczeń wskaźnika przesłany zleceniodawcy, czyli Giełdzie Papierów Wartościowych S.A. w Warszawie. Po obliczeniu miernika sporządzany jest rozszerzony i skrócony raport o wielkości miernika koniunktury oraz czynnikach wpływających na jego bieżący poziom. Raporty takie liczą ok. 20 stron. Dotychczas przygotowano trzy raporty – za okres II poł. 2007 r., I poł. 2008 r. i II poł. 2008 r. W sierpniu 2009 r. zostanie napisany raport IV za okres I poł. 2009 r. Każdy raport skrócony jest pu-blikowany przez Giełdę Papierów Wartościowych w Warszawie na stronach rynku NewConnect (www.newconnect.pl) i jest dostępny każdemu zainteresowanemu funkcjonowaniem tego rynku oraz efektywnością jego spółek. Raport publikowany jest także w języku angielskim na potrzeby inwestorów zagranicznych. Pełni zatem funkcję doradczą, informacyjną, a także społeczną, ponieważ zwiększa stopień zainteresowania rynkiem finansowym w Polsce. Często cytowany bywa w licznych artykułach naukowych na temat rynku NewConnect.
Data projektu: 2008-02-01 - 2008-11-01
Kierownik: Marek Kosewski
Wykonawcy: Marek Kosewski
Celem projektu badawczego jest opisanie społeczno - psychologicznych prawidłowości i mechanizmów odpowiedzialnych za postępowanie człowieka zgodne i/lub niezgodne z cenionymi przezeń osobiście wartościami moralnymi, zinternalizowanymi w trakcie socjalizacji w pierwszych kilkunastu latach życia. Projekt stanowi syntezę badań nad anomią społeczną w socjologii z badaniami nad dysonansami poznawczymi angażującymi poczucie własnej wartości i godności i strukturę Ego i zmierza do odpowiedzi na dwa główne pytania: Kiedy i dlaczego ludzie ceniący sobie wartości moralne naruszają je swoim postępowaniem oraz jakie okoliczności i mechanizmy psychospołeczne powodują, że postępują zgodnie z cenionymi osobiście wartościami moralnymi? Obserwowana w Polsce zapaść w zakresie przestrzegania wartości moralnych na wszystkich odcinkach życia społecznego domaga się teorii pozwalającej przełożyć się na praktycznie dostępne sposoby i strategie oddziaływania społecznego, polepszającego ten stan rzeczy. Projekt określa prawidłowości zachowania się ludzi w sytuacjach pokusy, upokorzenia, kontroli społecznej i pozwala programować oddziaływania powodujące pomniejszanie anomii społecznej i podnoszące zgodność zachowania z elementarnymi wartościami moralnymi.
Badania prowadzone będą metodą eksperymentu naturalnego, poprzez wywiady i obserwacje zachowania się ludzi w sytuacjach pokusy oraz poprzez analizę literatury socjologiczno-psychologicznej dotyczącej przedmiotu badań.
Data projektu: 2008-04-01 - 2009-04-01
Kierownik: Mieczysław Plopa
Wykonawcy: Mieczysław Plopa
Badania będą prowadzone wieloetapowo. Kwestionariusz w zasadzie został opracowany wcześniej dla celów eksperymentalnych, niemniej wymaga on dalszych, szczegółowych dopracowań. Stąd też planuje się rzetelne opracowanie własności psychometrycznych kwestionariusza a przede wszystkim rzetelności i trafności kryterialnej decydującej o jego wartości w badaniach naukowych i diagnostycznych. Zastosowano go w badaniach głównie w pracach magisterskich. Planuje się następnie opracowanie norm ogólnopolskich uwzględniających płeć rodzica, jego wykształcenie, liczbę dzieci w rodzinie (około 20 tablic normalizacyjnych) na grupie ponad pięciu tysięcy osób. Wykonanie tego zadania jest możliwe dzięki zaangażowaniu w badania kilkudziesięciu studentów.
Data projektu: 2008-06-01 - 2008-08-01
Kierownik: Tomasz Kopczyński
Wykonawcy: Tomasz Kopczyński
Celem projektu było określenie cech czynników wpływających na czasochłonność operacji bankowych w placówkach Lukas Bank S.A. Otrzymane wyniki zostały wdrożone przez Lukas Bank S.A. w celu organizacji procesów zarządzania ogólnopolską siecią placówek bankowych. Badanie umożliwiło kwantyfikację parametrów czasochłonności poszczególnych typów operacji bankowych oraz identyfikację czynników skorelowanych lub wpływających na wartość wymienionych wyżej parametrów. Informacje takie są niezbędne do efektywnego zarządzania zasobami poszczególnych placówek i oddziałów banku, jak również do podniesienia jakości obsługi klienta. Umożliwiają podjęcie decyzji optymalizacyjnych w zakresie kosztów związanych z obsługą określonych produktów bankowych oraz w zakresie alokacji stanowisk doradców pomiędzy poszczególnymi placówkami. Badanie, zrealizowane latem 2008 roku przyczyniło się w zakresie zarządzania zasobami ludzkimi oraz siecią placówek bankowych – do skuteczniejszej odpowiedzi banku na efekty nadchodzącego kryzysu w sektorze bankowości i finansów, który ujawnił się wkrótce po zakończeniu projektu - jesienią 2008 roku. Efekty polityki banku w tym zakresie związane są również z ochroną miejsc pracy w okresie kryzysu sektora bankowości i finansów. Projekt został zrealizowany przez pracowników jednostki: Kopczyński, prof. dr hab. Kazimierz Doktór, dr Marcin Staniewski oraz mgr Marzena Godlewska. Zgodnie z zawartą umową jednostka zobowiązała się wobec zamawiającego do zachowania poufności szczegółowych wyników badań.
Data projektu: 2008-09-01 - 2012-08-11
Kierownik: Piotr Jaśkowski
Wykonawcy: Piotr Jaśkowski
Lewa i prawa półkula mózgu mimo uderzającego fizycznego podobieństwa wykazują istotne różnice czynnościowe. Stwierdzono, że homologiczne struktury obu półkul są wyspecjalizowane w różnych klasach zadań. Jednak zasady leżące u podłoża specjalizacji półkulowej są wciąż słabo poznane. W szczególności niewiele wiadomo na temat międzypółkulowej integracji uwagowych sieci neuronowych. Celem projektu badawczego ITN-LAN jest ustalenie, jak lewo- i prawopółkulowe obwody uwagowe współdziałają ze sobą.
Członkami międzynarodowego zespołu badawczego byli:
1. Prof. Niels Birbaumer, Institute of Medical Psychology and Behavioural Neurobiology, Eberhard-Karls-University, Tubingen, Germany
2. Prof. Piotr Jaśkowski, Department of Cognitive Psychology, University of Finance and Management, Warszawa, Poland
3. Dr Michal Lavidor, Department of Psychology, University of Hull, UK
4. Prof. Luigi Pizzamiglio, Department of Psychology, Università di Roma „La Sapienza”, Italy
5. Prof. Eric Siéroff, Department of Psychology, Université Paris Descartes, France
6. Prof. Vincent Walsh, Institute of Cognitive Neuroscience and the Department of Psy-chology, University College London, UK
7. Prof. Eran Zaidel, Department of Education, Haifa University, Israel
Dodatkowo konsultantem zespołu jest prof. Michael Posner z University of Oregon, światowej sławy autorytet w zakresie badań uwagi.
Członkowie zespołu badawczego posiadają bogate i znakomite przygotowanie w zakresie neuronauki poznawczej w szczególności w zakresie zagadnień związanych z uwagą, językiem, plastycznością neuronalną i rehabilitacją neuropsychologiczną. Są oni specjalistami w kluczowych metodach neuronaukowych takich jak: EEG/ERP, fMRI, Near Infrared Spectroscopy (NIRS), i przezczaszkowej stymulacji magnetycznej.
Powyższy projekt badawczy został wyłoniony w drodze wieloetapowej kwalifikacji konkursu i znalazł się niewielkiej grupie projektów finansowanych spośród 905 zgłoszonych do konkursu.
Realizacja projektu przewidziana jest na 48 miesięcy. Rozpoczęcie projektu nastąpiło 1 wrze-śnia 2008 r. Budżet całego projektu wynosił 1.877.407,00 €, z czego 182 966,00 € przypadało na WSFiZ.
Data projektu: 2008-09-25 - 2010-03-24
Kierownik: Robert Nowacki
Wykonawcy: Robert Nowacki, Marcin Staniewski, Grzegorz Gołębiowski, Agnieszka Bitkowska
Celem projektu było zdiagnozowanie znaczenia innowacyjności (rozwiązań innowacyjnych) w wybranych obszarach zarządzania przedsiębiorstwem w procesach kształtowania konkurencyjności przedsiębiorstw działających na rynku polskim oraz pokazanie możliwości zaimplementowania rozwiązań innowacyjnych w praktyce zarządzania przedsiębiorstwem. Szczególnie istotnym elementem była identyfikacja występujących w tym zakresie różnic między przedsiębiorstwami polskimi a zagranicznymi.

W kontekście zachodzących na polskim rynku przemian związanych z szybkim rozwojem gospodarki wolnorynkowej w ostatnich latach, zauważalna jest dominacja podmiotów zagranicznych, które wykorzystując swój potencjał organizacyjny, finansowy i marketingowy opanowują nasz rynek. Na tym tle uwidacznia się słabsza pozycja rodzimych przedsiębiorstw, które tracą dystans do zagranicznych konkurentów ze względu na niższą konkurencyjność. Źródła tej niższej konkurencyjności tkwią m. in. w niewielkiej innowacyjności polskich przedsiębiorstw. Procesy kreowania, absorpcji i wdrażania innowacji w różnych obszarach zarządzania firmą są w przypadku większości przedsiębiorstw niedostatecznie rozwinięte lub mało efektywne.

Tradycyjne koncepcje innowacji i innowacyjności przedsiębiorstw sprowadzają te kwestie do problematyki zmian w sferach produktu (innowacje produktowe) i technologii (innowacje w zakresie stosowanych technologii wytwarzania). W dzisiejszych czasach zyskują na znaczeniu również rozwiązania innowacyjne stosowane w innych obszarach zarządzania. Rozwój konkurencji na rynku, zacieranie się różnic między produktami i transfer technologii wymuszają niejako poszukiwania źródeł przewagi konkurencyjnej w innowacyjności funkcji zarządzania uznawanych w tradycyjnym łańcuchu wartości dodanej za wspomagające. Szczególnego znaczenia nabierają w tym układzie zarządzanie marketingiem, finansami, personelem, wiedzą, które z jednej strony dają szerokie możliwości wdrażania rozwiązań innowacyjnych, a z drugiej wymagają wzajemnej korelacji: optymalne zarządzanie marketingiem wymaga bowiem wsparcia ze strony odpowiedniej polityki finansowej, zaangażowania i kreatywności pracowników oraz wdrażania najnowszych osiągnięć wiedzy. W konsekwencji sformułowano hipotezę, iż jedną z przyczyn niskiej konkurencyjności polskich przedsiębiorstw jest mała innowacyjność ich procesów zarządzania w wymienionych obszarach. Hipoteza ta została zweryfikowana w rezultacie realizacji projektu.

W tym celu w projekcie zarysowane zostały następujące problemy badawcze:
• zdiagnozowanie poziomu wiedzy przedsiębiorców na temat konkurencyjności, jej uwarunkowań, stymulatorów i barier;
• zdiagnozowanie poziomu wiedzy przedsiębiorców w roli różnych obszarów zarządzania w kształtowaniu konkurencyjności;
• zdiagnozowanie poziomu wiedzy przedsiębiorców na temat innowacji, jej wyznaczników, stymulatorów, barier i możliwości wykorzystania w różnych obszarach zarządzania przedsiębiorstwem;
• zdiagnozowanie poziomu konkurencyjności polskich przedsiębiorstw na tle ich zagranicznych konkurentów i identyfikacja czynników ją kształtujących wraz z określeniem znaczenia innowacji wśród tych czynników;
• identyfikacja zachowań innowacyjnych zachodzących w różnych obszarach zarządzania przedsiębiorstwem i ich ocena z punktu widzenia wpływu na poziom konkurencyjności;
• identyfikacja barier uniemożliwiających wdrażanie innowacji w procesach zarządczych, jako narzędzia kształtowania konkurencyjności;
• ocena możliwości i perspektyw wdrażania rozwiązań innowacyjnych w wybranych obszarach zarządzania przedsiębiorstwem w najbliższych latach.

Za realizacją tego projektu badawczego przemawiały zarówno zmiany zachodzące na rynku w sferze całej gospodarki (wzrost znaczenia innowacji, jako czynnika wspierającego rozwój gospodarczy i konkurencyjność przedsiębiorstw), jak i uznanie innowacji za jeden z priorytetów polityki gospodarczej. Istotną przesłanką przemawiającą za oryginalnością projektu jest wąski zakres dotychczasowych prac badawczych w tym zakresie, z reguły ograniczających się do prezentacji teoretycznych koncepcji wdrażania innowacji w przedsiębiorstwach, głównie w sferze technologii lub rozwoju nowych produktów. Problematyka wykorzystania innowacji w innych dziedzinach zarządzania przedsiębiorstwem i ich wpływu na przebieg procesów konkurencji na rynku, czy też kształtowanie konkurencyjności przedsiębiorstw jest praktycznie nie rozpoznana od strony empirycznej.

Realizacja tak sformułowanego projektu badawczego przeprowadzona została na podstawie analizy dostępnych danych wtórnych pochodzących z różnych instytucji zajmujących się problematyką zarządzania, innowacyjności i konkurencyjności, zarówno naukowych, jak i komercyjnych, oraz badań pierwotnych o charakterze ogólnopolskim przeprowadzanych wśród działających na polskim rynku przedsiębiorstw (polskich i zagranicznych). Efektem końcowym projektu była identyfikacja możliwości poprawy konkurencyjności przedsiębiorstw dzięki wykorzystaniu innowacyjnych rozwiązań w różnych obszarach zarządzania firmą. Na tej podstawie zaproponowane zostały rozwiązania umożliwiające zwiększenie efektywności procesów zarządzania w przedsiębiorstwach krajowych, jako czynnika kształtującego ich konkurencyjność, zgodnie ze standardami charakterystycznymi dla całego rynku europejskiego.

Wyniki badań zostały zaprezentowane w monografii „Innowacyjność w zarządzaniu a konkurencyjność przedsiębiorstwa”, będącej podsumowaniem całego projektu, monografii „Podejście innowacyjne w zarządzaniu przedsiębiorstwem” wydanej w trakcie jego realizacji, a także upowszechniane były w formie licznych artykułów przygotowywanych przez wykonawców projektu.
Data projektu: 2008-11-01 - 2009-11-01
Kierownik: Simone Dalla Bella
Wykonawcy: Simone Dalla Bella
Celem proponowanego projektu jest prowadzenie badań nad nadzwyczajnymi zdolnościami Igora Faleckiego (IF), 7-letniego dziecka wybitnie utalentowanego w grze na perkusji. Już w wieku 4 lat IF był w stanie grać razem z zespołem muzycznym swojego ojca, a obecnie jest najmłodszym uczniem Doma Famularo (jednego z najwybitniejszych nauczycieli gry na perkusji na świecie). Nieznane są czynniki powodujące, że IF rozwijał tak wcześnie umiejętności związane z analizą/wykonaniem rytmu i sprawność motoryczną wymagane w grze na perkusji. Jednym z możliwych wyjaśnień jest ponadprzeciętne rozwinięcie u niego zjawiska dostosowania czasowego (ang. entrainment). Jest to zdolność do mózgowego odwzorowywania regularności czasowych w muzyce oraz wykonywania ruchu zgodnie z tym odwzorowywaniem (Large, Jones 1999; Large, Palmer 2002). Badanie dynamiki ruchu podczas zadań wywołujących różny poziom dostosowania czasowego pozwoli na porównanie rozwinięcia tego mechanizmu u IF względem innych dzieci oraz zawodowych perkusistów.
Badania dotyczące roli dostosowania czasowego podczas gry na instrumentach muzycznych umożliwią lepsze zrozumienie muzycznych zdolności u ludzi, szczególnie w zakresie percepcji i wykonania czasowości. W dalszej perspektywie pozwoli to na skuteczniejsze opracowywanie terapii opartych o wykonanie muzyczne (przykładowo terapie muzyczne stosuje się u osób chorych na schizofrenię i na chorobę Parkinsona), a także stworzenie technik pozwalających na szybsze opanowanie umiejętności gry na instrumentach. Badania wykonane w oparciu o aparaturę rejestracji ruchu posłużą do przeprowadzenia pionierskich, systematycznych analiz dynamiki ruchu podczas gry na perkusji. Wyniki będą mogły zostać opublikowane w czasopismach naukowych o najwyższym poziomie, służąc tym samym jako podstawa do innych badań na całym świecie.
Badanie roli dostosowania czasowego u IF zostanie wykonane w oparciu o system rejestracji ruchu podczas gry na perkusji. Pierwsze zadanie badać będzie wpływ tempa na dokładność czasową podczas wykonania, co pozwoli ocenić poziom gry IF. Natomiast zadanie drugie będzie polegać na odtwarzaniu pewnych sekwencji rytmicznych przez osobę badaną. Te sekwencje różnić się będą między sobą poziomem wywoływanego dostosowania czasowego. Wyniki Igora będą odnoszone do wyników otrzymanych od dwóch grup kontrolnych. Pierwszą z nich będą stanowić zawodowi perkusiści a drugą dzieci zaczynające naukę w klasie perkusji. Rejestracja wyników będzie polegać na śledzeniu trajektorii pałeczki perkusyjnej oraz markerów umieszczonych na dłoni i ręce. Na podstawie otrzymanych trajektorii zostaną obliczone dynamiczne właściwości ruchu podczas całego wykonania.
Data projektu: 2008-11-01 - 2009-12-01
Kierownik: Wojciech Słomski
Wykonawcy: Wojciech Słomski
W etyce tradycyjnej istotne było pytanie, jakie życie warte jest tego, by je przeżyć, podczas gdy etyka współczesna pyta, jakie postępowanie jest słuszne w danej sytuacji moralnej. Dla etyki klasycznej „sytuacja moralna” oznacza całość życia człowieka, włączając tu także stosunki z innymi ludźmi. Natomiast etyka współczesna definiuje sytuację moralną poprzez opozycję do sytuacji „amoralnej” (nonmoral situation): całość ludzkiego życia zostaje niejako rozdzielona na dwie płaszczyzny, z których jedna dotyczy moralności, druga zaś jej nie dotyczy, bowiem nie stosują się do niej żadne moralne normy ani rozumowania.
Rozróżnienie to ma istotne znaczenie dla współczesnego pojmowania moralności, ponieważ określenie linii granicznej pomiędzy obydwu sferami odbywa się w sposób subiektywny, tzn. jednostka sama określa, co należy do sfery obowiązywania zasad moralności, co zaś zostaje z niej wyłączone. Jeżeli stanowisko to jest słuszne, to we współczesnych społeczeństwach mamy do czynienia z wielością „sytuacji moralnych” oraz sposobów ich definiowania i uzasadniania (K. Baier, The Moral point of View: A Rational Basis of Ethics, New York 1958; R. M. Hare, Moral Thinking: Its Levels, Method and Point, Oxford 1981, rozdz. 6 ). Mimo iż taki sposób definiowania ety¬ki budzić może różnego rodzaju zastrzeżenia, iż współczesne rozumienie etyki (i moralności) opiera się w gruncie rzeczy na subiektywizmie. Nie jest to wprawdzie subiektywizm etyczny w zwykłym tego słowa znaczeniu, ponieważ nie odnosi się on do zasad moralnych, lecz do definicji moralności (z tego powodu można by go określić mianem subiektywizmu „metaetycznego”), oznacza pewien rodzaj odejścia od tradycyjnej etyki i stwarza szereg trudności, których etyka współczesna najwyraźniej nie jest w stanie rozwiązać w sposób zadowalający.
We współczesnej kulturze zachodniej możemy dostrzec trzy zjawiska (dla wielu będące źródłem niepokoju): indywidualizm, prymat ekonomicznej efektywności oraz utrata wolności, wynikająca z faktu, że społeczeństwo realizujące ideał maksymalnej efektywności wymusza na jednostkach akceptację tego ideału bez względu na związane z nim moralne koszty. Rezultatem tego stanu rzeczy okazuje się być rozpowszechniający się pogląd, który uznaje samorealizację za kluczową wartość w życiu, natomiast niemal nie uznaje zewnętrznych wymogów moralnych ani trwałych więzów między ludźmi. Postęp naukowo-techniczny rzutuje na nasze postrzeganie świata jako całości. Dzieje się tak dlatego, że postęp ten wywiera niezaprzeczalny wpływ na życie codzienne, rodzaj wykonywanej pacy, sposób spędzania wolnego czasu, relacje z innymi itp. Z tego powodu mamy też zapewne skłonność do doszukiwania się znamion postępu także tam, gdzie zachodzenie jakiegokolwiek postępu jest sprawą dyskusyjną, czyli np. w moralności. Zresztą nawet jeżeli zgodzimy się, że w moralności zachodzi pewien postęp, to stajemy przed problemem, na czym postęp ten polega. Postęp ten można bowiem pojmować bądź jako stopniowy wzrost moralnej świadomości bądź też jako pojawianie się nowych jakości, które ostateczne doprowadzą (albo już doprowadziły) do wykształcenia się całkowicie nowej moralności. Tak wiec znaczenie badań w przedstawionym zakresie jest trudne do przecenienia. Niewątpliwie przyczyni się do podjęcia kolejnych kroków, kolejnej refleksji, która będzie powodowała lepszą jakość życia.
Metoda badań jaka zostanie przyjęta to metoda nauk humanistycznych: filozofii (etykę traktuje jako subdyscyplinę filozofii) - czyli metoda literaturowa.
Data projektu: 2008-11-01 - 2009-06-01
Kierownik: Włodzimierz Rembisz
Wykonawcy: Włodzimierz Rembisz
Pokazać możliwości wykorzystania instrumentów finansowych w organizacji rynku rolnego ze szczególnym uwzględnieniem kwestii zarządzania ryzykiem cenowym dla jego podmiotów. Podmiotami tymi są producenci rolni, przedsiębiorstwa przemysłu spożywczego (przetwórcy) oraz firmy handlowe w handlu zagranicznym. Mają one określoną ekspozycje ryzyka cenowego, walutowego. Pokazać, iż jest to kwestia inżynierii finansowej tego rynku, rynku tak istotnego segmentu polskiej gospodarki. Z uwagi na dużą zmienność cen na tym rynku, tak jak na każdym rynku surowcowym oraz - podobnie jak na rynku walutowym (pieniężnym) i kapitałowym. Mechanizm tych instrumentów ma cechy ogólne i wspólne dla rynków towarowego, pieniężnego, kapitałowego, ale też występują tu odmienne instrumenty dostoso-wane do specyfiki tego rynku.
Analizowane instrumenty rozwiązują przede wszystkim realny problem ryzyka i płynności fi-nansowej rynku rolnego. Są także atrakcyjne dla inwestorów, spekulujących na zmienności cen. Gdy właściwie wprowadzone mogą być podstawą na przykład dla efektywnego rynku jako segmentu rynku kapitałowego, gdy mowa o pochodnych towarowych (rolnych). Są alternatywą dla programów interwencyjnych. Ukazanie tych zagadnień ma istotne znaczenie dla praktyki gospodarczej w Polsce, gdzie w porównaniu z USA czy krajami Europy Zachodniej ale również RPA, wykorzystanie tych instrumentów jest niewielkie. Jedną z przeszkód jest wiedza – w szczególności jej brak. Badanie w efekcie da możliwość ujęcia w jednej zwartej pracy całościowego i syntetycznego ujęcia wszystkich instrumentów stanowiących o inżynierii finansowej rynku rolnego. W tym sensie będzie to oryginalne podejście w polskiej literaturze.
Podstawą badań będą studia literaturowe, analiza doświadczeń z innych krajów, wykorzystanie doświadczeń autora z innych krajów i praktyki w Polsce. Przedstawiony zostanie opis ekonomiki i mechanizmów instrumentów oraz strategie w zakresie ich praktycznego wykorzystania.
Data projektu: 2008-11-01 - 2009-12-01
Kierownik: Mieczysław Plopa
Wykonawcy: Mieczysław Plopa
Celem naukowym projektu jest opracowanie polskiego narzędzia służącego do badania poziomu i jakości doświadczanego stresu. W Polsce nie ma w pełni wystandaryzowanego narzędzia, a zapotrzebowanie na nie istnieje. Autor projektu od kilkunastu lat prowadzi badania nad stresem i jego uwarunkowaniami za pomocą metody Levenstein (za zgodą Autorki), która wstępnie została zaadoptowana do warunków polskich. Dotychczasowe badania, publikowane w wielu artykułach wskazują na konieczność rewizji tego narzędzia badawczego, w szczególności dokonanie konfirmacyjnej analizy czynnikowej, zwiększenie liczby itemów, opracowanie polskich norm. W istocie rzeczy będzie to nowe narzędzie badawcze. Zasadniczą przesłanką opracowania nowego narzędzia badawczego jest potrzeba „rynku”. Badania nad stresem są intensywnie prowadzone przez przedstawicieli nauk społecznych i medycznych. Problematyka stresu budzi powszechne zainteresowanie nie tylko ludzi nauki, ponieważ wiele osób w różnym wieku boryka się z tym problemem. Zatem badanie doznań stresowych z perspektywy psychologii (stres kulturowy, intrapsychiczny, rodzinny, organizacyjny, itp.) jest bardzo popularne w aspekcie szeroko rozumianej psychologii zdrowia.
Kwestionariusz Percepcji Stresu w polskim opracowaniu M. Plopy zostanie poddany weryfikacji poprzez stosowne procedury statystyczne. Podstawą będzie przebadanie początkowo kilkuset osób w celu dokonania konfirmacyjnej analizy czynnikowej wymiarów opracowanych w oparciu o teorię. Następnie będą przeprowadzone badania nad trafnością i rzetelnością narzędzia. W końcowej fazie przebadanych zostanie około 5000 osób w różnym wieku w celach normalizacyjnych.
Data projektu: 2008-11-01 - 2009-12-01
Kierownik: Piotr Jaśkowski
Wykonawcy: Piotr Jaśkowski
Uwaga pełni ważną rolę w funkcjonowaniu poznawczym człowieka: pozwala wyłowić szukany obiekt znajdujący się wśród wielu innych (percepcja bodźców w stłoczeniu i poszukiwanie wzrokowe), wybrać właściwe działanie spośród kilku aktywowanych automatycznie sposobów reakcji (uwaga wykonawcza) czy skoncentrować zasoby poznawcze na wybranym obszarze świata zewnętrznego (uwaga orientacyjna). Podejmujmy się zbadać, czy funkcje te są odmiennie wykonywane przez obie półkule oraz jakie są neuronalne podstawy niektórych zaobserwowanych tu zjawisk. Wykonane zostaną badania dotyczące różnic półkulowych w zjawisku mrugnięcia uwagowego oraz maskowania wzrokowego, a także w działaniu uwagi wykonawczej w zadaniu z flankerami, dodatkowo połączone z kierowaniem uwagi orientacyjnej i wzbogacone pomiarem potencjałów wywołanych. Pomiar aktywności bioelektrycznej mózgu zostanie wykorzystany również do analizy zjawiska SNARC polegającego między innymi na tym, że małe liczby przesuwają uwagę w lewo, a większe w prawo. Potencjały wywołane posłużą do sprawdzenia czy uwaga orientacyjna modyfikuje zjawisko stłoczenia. Przebadana zostanie odmienność półkulowa w zakresie skuteczności zawężania ogniska uwagi.
Drugi nurt badań ma na celu odpowiedź na pytanie, jaka jest dynamika wykrywania emocji na twarzach dzieci i dorosłych, jakie są tego neuronalne podstawy i czy trafność w wykonaniu zadania jest inna u różnych grup osób (zróżnicowanych ze względu na płeć, posiadanie dzieci, przejawianie zaburzeń nastroju). Jednym z efektów prac będzie stworzenie bazy zdjęć twarzy dziecięcych obrazujących poszczególne emocje, a także zestawu zdań odczytanych ze zróżnicowanym nastawieniem emocjonalnym. Te ostatnie posłużą w badaniach nad ustalaniem jakie parametry dźwięku i melodii zdania brane są pod uwagę przy rozpoznawaniu emocji.
Badania nad zróżnicowaniem półkulowym różnorodnych funkcji poznawczych należą do intensywnie rozwijającego się na świecie nurtu badań, czego dowodem może być finansowanie grantu w 7 Programie Ramowym Unii Europejskiej Lateralized Attentional Network. Pracownicy naszej katedry włączyli się w międzynarodową grupę realizującą wspomniany projekt: część z opisanych wyżej zamierzeń badawczych jest ściśle powiązana z realizowanym projektem.
Podjęcie tematyki rozpoznawania emocji i stworzenie własnego materiału badawczego w tej dziedzinie jest nie tylko zadaniem interesującym i ważnym, ale również odpowiedzią na zauważalny brak istniejący na polu naukowym. Bazy twarzy dziecięcych wprawdzie istnieją, są jednak niezwykle drogie, co często wyklucza z pracy nad tą tematyka polskich badaczy. Zestawy zdań odczytanych z różnym zabarwieniem emocjonalnym to przede wszystkim zdania w języku angielskim. Melodia zdania, sposób wyrażania emocji mogą się tu znacząco różnić, dlatego stworzenie analogicznego materiału do badań na gruncie polskim jest tak ważnym zadaniem.
Data projektu: 2008-11-01 - 2009-12-01
Kierownik: Katarzyna Hamer (Hamer-Gutowska)
Wykonawcy: Katarzyna Hamer (Hamer-Gutowska)
Jak wiadomo z wielu badań, ludzie identyfikują się z rozmaitymi grupami czy społecznościami. Niektórym wystarcza rodzina, innym własny naród, a są i tacy, dla których punktem odniesienia jest cała ludzkość. Celem projektu jest znalezienie odpowiedzi na pytanie jakie właściwości psychologiczne i sytuacyjne wpływają na fakt, że u niektórych ludzi tożsamości społeczne ograniczone są głównie do wąskich grup identyfikacji, a u innych tożsamość społeczna jest bardzo szeroka i osoby te identyfikują się nie tylko z rodziną i społecznością lokalną, ale czują, że są też np. Europejczykami czy obywatelami świata. Wydaje się, że jednym z takich, nieco niedocenianych czynników, są nasze wewnętrzne motywy. Można, bowiem przypuszczać, że to właśnie w grupach odniesienia możemy je realizować. Jeżeli ograniczymy się do trzech podstawowych motywów: afiliacji, osiągnięć i władzy, to można przypuszczać, że osoby o różnych stopniach ich natężenia będą wybierać nieco inne grupy odniesienia. Kolejnym czynnikiem mogą być sytuacyjne uwarunkowania identyfikowania się z różnymi grupami. W świetle teorii opanowywania trwogi (Greenberg, Solomon, Pyszczynski) można przypuszczać, że silne tożsamości społeczne mogą służyć radzeniu sobie ze świadomością własnej śmiertelności. Z kolei sytuacja stresu, a także sytuacja zagrożenia samooceny, będą prawdopodobnie zmniejszać nasilenie identyfikacji z szerokimi zbiorowościami. Planuje się badania eksperymentalne w celu weryfikacji tych i innych hipotez. W świetle badań pokazujących pozytywny związek szerokich tożsamości społecznych z pomaganiem innym ludziom, a także ogólnie z aktywnością społeczną i obywatelską (Hamer-Gutowska, w druku), identyfikacja właściwości psychologicznych i sytuacyjnych modyfikujących nasilenie tożsamości społecznych może mieć dużą wartość praktyczną.
Efektem końcowym byłyby artykuły w czasopismach naukowych. Badania realizowane w ramach tego projektu badawczego miałyby też być elementem pracy badawczej do habilitacji kierownika projektu.
Powód teoretyczny podjęcia tego tematu to kluczowe znaczenie tożsamości społecznych dla zrozumienia relacji między jednostką a społeczeństwem (Deaux, 2000), a także skąpość badań nad uwarunkowaniami szerokich tożsamości społecznych w literaturze przedmiotu. Badania realizowane w ramach tego projektu badawczego miałyby też być elementem pracy badawczej do habilitacji. Powód praktyczny podjęcia tego tematu to możliwość opracowania konkretnych wskazówek wychowawczych jak kształtować tożsamości społeczne tak, by rozwijać aktywność społeczną (np. na rzecz innych) i obywatelską.
Data projektu: 2008-11-01 - 2009-12-01
Kierownik: Barbara Jacennik
Wykonawcy: Barbara Jacennik
Duża liczba użytkowników czerpie informacje o zdrowiu i leczeniu z Internetu. Monitorowanie oraz usprawnienie dostępu do informacji medycznej to ważne zadanie zdrowia publicznego. Wyszukiwanie informacji opiera się na doborze słów kluczowych przez użytkownika. Wiedza o zachowaniach internautów jest wykorzystywana przez administratorów portali w celu ich korzystnego pozycjonowania.
Opracowanie programu pilotażowego do analizy dystrybucji słów kluczowych na przykładzie wąskich domen tematycznych (np. dotyczących rozpoznania i leczenia określonej jednostki chorobowej) w tekstach na portalach z odniesieniami do zdrowia i leczenia może przyczynić się do usprawnienia dostępu do rzetelnej informacji medycznej i ułatwić eliminację stron mało wiarygodnych. W proponowanym projekcie badawczym planowana jest adaptacja istniejących technik badawczych psychologii, językoznawstwa i informatyki. Efektem projektu będzie program do analizy dystrybucji słów kluczowych w tekstach z zakresu promocji zdrowia i poradnictwa medycznego.
Wyniki projektu mogą przyczynić się do usprawnienia dostępu do informacji medycznej, poprawić edukację zdrowotną społeczeństwa, zwiększyć udział pacjenta w podejmowaniu decyzji medycznych, a w dalszej perspektywie – obniżyć koszty społeczne związane z nieefektywnym leczeniem.
Data projektu: 2008-11-01 - 2010-06-01
Kierownik: Jan Matysiak
Wykonawcy: Jan Matysiak
Szczury emitują wiele typów ultradźwięków w różnych sytuacjach społecznych, jest to część ich naturalnego repertuaru zachowań. Nie do końca wiadomo, w jakim stopniu zdolność do komunikowania się za pomocą dźwięków jest modyfikowana genetycznie. Oczywiście niezbędne jest odpowiednie ukształtowanie aparatów artykulacyjnego i słuchu – aby spełnić „techniczne” warunki tego rodzaju komunikacji, ale pytaniem pozostaje, na ile uwarunkowania genetyczne wpływają na tendencje do wydawania dźwięków w sensie behawioralnym. Czy pewne dziedziczne cechy zwierząt sprawiają, że często lub przeciwnie - sporadycznie będą podejmowały aktywność głosową? Niewątpliwie u zwierząt zachodzi uczenie się komunikacji głosowej, obserwacje wskazują, że różnice pod względem wokalizacji w różnych populacjach są bardzo plastyczne. Ptaki należące do oddzielnych populacji wypracowują własne dialekty, u zwierząt izolowanych mogą pojawiać się nietypowe reakcje głosowe (Newman i Symmes, 1974 za: Egnor i Hauser, 2004). Pojawiają się jednak doniesienia, że izolacja nie ma wpływu na jakość zachowań głosowych (Hammerschmidt i in., 2001), co sugerowałoby ich wrodzony charakter. Ciągle niewiele wiadomo, w jakim stopniu geny wpływają na rozwój i ekspresję wzorców dźwiękowych u zwierząt i trudno określić rolę podstaw genetycznych w zróżnicowaniu komunikatów akustycznych u zwierząt tego samego gatunku (Egnor i Hauser, 2004).
Celem badania ma być ustalenie, czy występują różnice w częstości pojawiania się i czasie trwania wokalizacji o częstotliwości 22 kHz (komunikat o zagrożeniu) u szczurów pięciu różnych szczepów.
Proponujemy zastosować dwie procedury badawcze:
1. Zwierzęta pojedynczo poddawane działaniu stresora. Następnie, bezpośrednio nagrywanie przez okres 10 min. wokalizacji 22 kHz oraz innych częstotliwości dla każdego szczura osobno.
2. Poddanie szczurów stresowi, a następnie umieszczenie wszystkich osobników danej klatki domowej w dźwiękoszczelnym pomieszczeniu i nagrywanie przez dobę (22 kHz – 50 kHz)
Taka forma eksperymentu będzie pozwalała badać aktywność głosową szczurów w warunkach bardziej naturalnych (klatka domowa) niż sytuacja pomiaru wokalizacji izolowanego zwierzęcia tylko przez krótki okres po działaniu stresora. Pozwoli być może ustalić, czy wokalizacje są elementem codziennego życia szczurów, czy też ta forma komunikacji zanika w krótkim czasie po zaistnieniu niekorzystnej sytuacji. Powinniśmy otrzymać swoisty etogram zachowań wokalizacyjnych pięciu wybranych szczepów szczurów (August, Long Evans, Brown-Norway, WAG, Lewis [n=5x18] ) najczęściej spotykanych w laboratoriach badających zachowanie zwierząt.
Celem projektu jest scharakteryzowanie pod kątem emisji komunikatów wokalnych pięciu różnych szczepów szczurów najczęściej wybieranych do eksperymentów przez badaczy na świecie. Pozwoli to na świadome i w pełni kontrolowane dobieranie odpowiednich zwierząt do konkretnych sytuacji badawczych. Do tej pory nie istnieje tego typu opracowanie. Badanie pozwoli na stworzenie swoistych etogramów wokalnych dla najczęściej używanych w badaniach psychologicznych szczepów szczurów. Do tej pory badacze nie dobierają zwierząt do swych badań kierując się ich naturalnymi różnicami w intensywności emitowania i ponawiania komunikatów ostrzegawczych oraz oznak zadowolenia. Wokalizacja o określonych częstotliwościach zwłaszcza 22 kHz oraz 50 kHz może stać się ważnym wskaźnikiem zachowań o charakterze emocjonalnym z jasno określoną walencją (22kHz (-) 50kHz (+). Do tej pory typowe wskaźniki zachowań emocjonalnych, jak defekacja czy urynacja, zostały poddane ostrej krytyce, a ich praktyczna użyteczność jest rzeczywiście niewielka. Pracując nad wypracowaniem nowego wiarygodnego wskaźnika zachowań emocjonalnych – wokalizacji ultradźwiękowej – potrzebne jest dogłębne zbadanie różnic genetycznych leżących u podstaw zmian częstości nadawania komunikatów. Dzięki naszemu badaniu wskaźnik ten będzie można stosować we wszystkich badaniach z uwzględnieniem różnic genetycznych, powodujących dużą wariancję interesujących nas zachowań społecznych.
Data projektu: 2008-11-01 - 2009-12-01
Kierownik: Elżbieta Weiss
Wykonawcy: Elżbieta Weiss
Projekt ma na celu zidentyfikowanie cech i kompetencji kierowników w przedsiębiorstwach funkcjonujących w Polsce, które implikują określony sposób zarządzania projektami. Istotą projektu jest:
• dokonanie analizy wpływu kierownika na kształtowanie procesu zarządzania projektami;
• określenie struktury branżowej realizowanych projektów;
• zidentyfikowanie podejścia procesowego w zarządzaniu projektami;
• ustalenie poziomu stanu wiedzy kadry menedżerskiej o narzędziach project management;
• zidentyfikowanie typów projektów realizowanych w przedsiębiorstwie;
• wskazanie używanych technik i narzędzi wspomagających ten proces.
Wyniki badań dostarczą odpowiedzi na szereg, dotychczas pomijanych przez polskich badaczy, pytań w zakresie specyfiki zarządzania projektami. Niezaprzeczalnym jest fakt ogromnego zainteresowania problematyką zarządzania projektami. Wraz z pojawieniem się i rozpowszechnieniem pojęcia ”projekt” niewątpliwie zmieniło się spojrzenie na zarządzanie. Dostrzeżono ścisłe powiązania zarządzania projektem z efektywnością przedsiębiorstw, w zarządzaniu projektem doszukuje się źródeł sukcesu przedsiębiorstw.
Na efekt końcowy projektu składa się:
• przygotowanie i przeprowadzenie badań sondażowych w przedsiębiorstwach, weryfikacja pytań ankietowych;
• przeprowadzenie badań właściwych w przedsiębiorstwach,
• zestawienie i opracowanie wyników badań;
• uczestnictwo wraz z publikacją naukową w konferencji polskiej i zagranicznej;
• publikacja książki (przygotowanie, opracowanie tekstu, obróbka graficzna na temat: Podejście procesowe w zarządzaniu projektami w polskich przedsiębiorstwach).
Podmiotem badań będzie kadra menedżerska najwyższego i średniego szczebla w przedsiębiorstwach działających w Polsce. Przedmiotem badań będą cechy i kompetencje kierownicze oraz typ projektów. Badania będą przeprowadzone na podstawie kwestionariusza ankietowego, własnych obserwacji i wywiadów uzupełniających. Podstawą opracowania narzędzia badawczego stały się dogłębne i rzetelne badania literaturowe jak i własna praktyka w tym zakresie.
Data projektu: 2008-11-01 - 2009-08-01
Kierownik: Henryk Piluś
Wykonawcy: Henryk Piluś
Gdy zachwiana zostaje równowaga życia społecznego, problem godności człowieka powraca na plan pierwszy w życiu rodzinnym i społecznym. Staje się jednym z najważniejszych czynników rozwoju życia osobistego człowieka i jego relacji wobec innych osób. Gdy zainteresowanie godnością osobową wzrasta, jest to również znak powracania równowagi społecznej, która została zachwiana wskutek wojen lub innych kataklizmów wstrząsających narodami czy społecznościami lokalnymi. Takim znakiem powracania do stanu normalnego społeczeństw wyniszczonych przez drugą wojnę światową i jej kontynuacje zimnowojenne, było podjęcie kwestii godności osobistej człowieka przez uczestników Soboru Watykańskiego II. Pomijanie refleksji soborowych, przy odczytywaniu współczesnych wskazań Kościoła odnośnie istoty postępowania godnego w życiu osobistym i społecznym człowieka, w znacznym stopniu utrudnia rozumienie procesu odnowy życia duchowego katolicyzmu i jego wpływu na prze¬miany współżycia narodów (niezależnie od różnic religijnych i wizji społecznych, którymi kierują się te narody w życiu społecznym). Refleksje soborowe legły również u podstaw nauczania społecznego Kościoła katolickiego, co stało się zasługą papieży naszych czasów, zwłaszcza Jana XXIII, Pawła VI i Jana Pawła II – współtwórców Kościoła soborowego i posoborowego. Z perspektywy czasu możemy powiedzieć, iż udział biskupów Kościoła polskiego w pracach Vaticanum II, zwłaszcza arcybiskupa Karola Wojtyły i kardynała Stefana Wyszyńskiego, zaowocował w sposób szczególny na Ojczystej Ziemi. Sobór Watykański II godności osoby ludzkiej nie poświęcił osobnego dokumentu. Nie było to wówczas ani potrzebne, ani tym bardziej konieczne. Problemy godności osobowej naszych czasów nie stały się również przedmiotem osobnych encyklik Jana XXIII i Pawła VI. Dopiero Jan Paweł II, jeden z młodszych uczestników Soboru Watykańskiego II, podjął te kwestie, jako niezwykle istotne w poszukiwaniu nowych dróg współżycia narodów na przełomie epok, w świecie niezwykłego zbliżenia ludów, które łączą najnowsze środki techniczne wymiany poglądów i dzielą jakże straszliwe zawiści, różnice gospodarcze, postęp i zacofanie, dobrobyt i nędza. Dziś możemy sobie powiedzieć, że Kościół, za sprawą Soboru Watykańskiego II, wyprzedził świat zapowiadając nową erę współżycia narodów w poszanowaniu godności osobowej każdego człowieka – współżycia, które trudno nam sobie wyobrazić, ale które zdecyduje o obliczu narodów w nadchodzącym stuleciu. Przypomnienie myśli soborowej na temat godności osobowej człowieka rozpocząłem od zwrócenia uwagi na potrzebę badań na jej temat. Odpowiedzi na pytanie: kim jest człowiek w swojej strukturze osobowej? – uważam, że należy poszukiwać zwłaszcza w relacjach człowieka do Boga, do społeczności. Problematykę godności rozważam zatem w aspektach antropologii soborowej w wymiarze osoby ludzkiej, jej życia duchowego i społecznego.
Data projektu: 2008-11-26 - 2009-12-31
Kierownik: Robert Nowacki
Wykonawcy: Robert Nowacki
Celem projektu była analiza wpływu wykorzystania usług marketingowych o innowacyjnym charakterze na konkurencyjność przedsiębiorstwa. Szczególnego znaczenia nabrały w przypadku realizacji tak sformułowanego celu dwa obszary badawcze: [1] identyfikacja skali i zakresu wdrażania rozwiązań innowacyjnych w usługach marketingowych (obejmujących zgodnie z nomenklaturą UE działalność reklamową i badawczą) przez podmioty świadczące te usługi (a więc agencje reklamowe i badawcze); [2] zdiagnozowanie skłonności przedsiębiorstw do korzystania z innowacyjnych rozwiązań reklamowych i badawczych, identyfikacja rzeczywistej skali tego procesu oraz jego ocena z punktu widzenia wpływu na konkurencyjność firmy.

Za podjęciem realizacji omawianego projektu badawczego przemawiał przede wszystkim powszechnie obserwowany wzrost znaczenia usług marketingowych w gospodarkach, wynikający z ich ewolucji w kierunku gospodarek opartych na usługach. Znajduje to odzwierciedlenie we wzroście znaczenia usług w tworzeniu wartości dodanej brutto raz rozwoju gospodarczym mierzonym chociażby przyrostem produktu krajowego brutto. Rosnące znaczenie usług marketingowych dostrzegane jest zarówno w krajach wysoko rozwiniętych, które zaliczane są do światowych liderów gospodarczych, jak i krajów rozwijających się, czy też dopiero wkraczających na ścieżkę wzrostu gospodarczego. W szczególności dotyczy to krajów przechodzących transformację gospodarczą (takich jak Polska), które z racji wcześniejszego braku ekonomicznego uzasadnienia funkcjonowania usług marketingowych w gospodarce centralnie planowanej czy wręcz ograniczonej dostępności niektórych z nich, wykazują wysokie tempo ich rozwoju. To wszystko uzasadniało potrzebę głębszej analizy tego rodzaju działalności usługowej.

Za realizacją projektu przemawiały również dostrzegane w ostatnich latach negatywne zmiany w zakresie skuteczności i efektywności działalności reklamowej i badawczej. W wyniku nasilenia działań w tym zakresie słabły efekty kampanii reklamowych, a badania nie zawsze dostarczały w pełni użytecznych decyzyjnie informacji. Źródłem tego jest brak oryginalności stosowanych procedur, które nie stanowiły dla stosujących je przedsiębiorstw wyróżników w zakresie konkurencji marketingowej. Wynikało to z jednej strony z rynkowej oferty dostępnych usług reklamowych i badawczych, a z drugiej ze skłonności przedsiębiorstw do korzystania z rozwiązań nowych, innowacyjnych, wprawdzie jeszcze nie zawsze do końca sprawdzonych, ale za to wyróżniających się na tle działań podejmowanych przez konkurentów. Wykorzystanie tego typu rozwiązań mogło zatem wpłynąć na kształtowanie lepszej pozycji konkurencyjnej.

W konsekwencji postawiono hipotezę mówiącą o korzystnym wpływie stosowania rozwiązań innowacyjnych w zakresie usług reklamowych i badawczych na konkurencyjność korzystających z nich przedsiębiorstw. Weryfikacja tej hipotezy wymagała rozpoznania następujących obszarów badawczych:
• zdiagnozowania pojęcia „rozwiązania innowacyjne” w zakresie usług marketingowych,
• oceny oferty podażowej usług marketingowych w Polsce z punktu widzenia dostępnych rozwiązań innowacyjnych, tempa i skali ich generowania i wdrażania przez usługodawców (nowe środki i techniki ekspozycji reklamy, nowe rozwiązania i algorytmy w zakresie planowania mediów, nowe metodologie badawcze związane z pozyskiwaniem i analizą danych, nowe formy współpracy z klientami),
• zdiagnozowania poziomu wiedzy przedsiębiorców na temat możliwości zastosowania rozwiązań innowacyjnych w działalności reklamowej i badawczej,
• oceny skłonności przedsiębiorstw do korzystania z rozwiązań innowacyjnych i ponoszenia związanego z tym ryzyka,
• analizy rzeczywistego wykorzystywania innowacji związanych z usługami marketingowymi,
• oceny jakości oferty tego typu usług marketingowych i współpracy na linii usługodawca – klient w zakresie korzystania z nich dokonana przez sferę przedsiębiorstw,
• analizy wpływu stosowania rozwiązań innowacyjnych w zakresie usług marketingowych na konkurencyjność przedsiębiorstw.

Przedstawione zagadnienia były praktycznie nie rozpoznane od strony empirycznej. Istniejące wyniki badań miały charakter fragmentaryczny. W kontekście wzrostu znaczenia problematyki usług, konkurencyjności i innowacyjności, jako związanych z priorytetami rozwoju gospodarczego (Gospodarka Oparta na Usługach, Innowacyjna Gospodarka, Wzrost Konkurencyjności Przedsiębiorstw), tematyka projektu była aktualna i w pełni uzasadniona. Jego efektem były rekomendacje dotyczące z jednej strony możliwości rozwoju i wspierania rozwiązań innowacyjnych w sferze usług marketingowych, a z drugiej związane z kierunkami ich wykorzystywania w praktyce gospodarczej.

Realizacja tak sformułowanego projektu badawczego wymagała analizy dwóch obszarów związanych z funkcjonowaniem rynku usług marketingowych: usługodawców (agencje reklamowe i badawcze) oraz usługobiorców (przedsiębiorstwa). W przypadku pierwszej grupy podmiotów przeprowadzono analizy danych wtórnych dotyczących rozwoju rynku reklamowego i badawczego (od strony podaży rozwiązań innowacyjnych i zmian w tym zakresie oraz oceny ich jakości) oraz zrealizowano badania pierwotne metodą wywiadów skategoryzowanych. W przypadku sfery przedsiębiorstw wykorzystane zostały dostępne dane dotyczące skali wydatków na różne usługi marketingowe oraz badania pierwotne na reprezentatywnej próbie przedsiębiorstw działających na rynku polskim. Do badań pierwotnych zastosowano metodę wywiadu bezpośredniego realizowanego przez przeszkolonych ankieterów na podstawie kwestionariuszy przygotowanych przez autora projektu.

Efektem końcowym projektu była identyfikacja możliwości poprawy konkurencyjności przedsiębiorstw dzięki stosowaniu nowoczesnych usług marketingowych opartych na innowacyjnych rozwiązaniach kreowanych przez dostawców tych usług. Na tej podstawie zostały zaproponowane rozwiązania umożliwiające zwiększenie skuteczności oddziaływania na rynek (z punktu widzenia działań reklamowych) lub optymalizację podejmowanych procesów decyzyjnych (z punktu widzenia prowadzonych badań). Wyniki projektu upowszechniane były w postaci artykułów publikowanych w recenzowanych czasopismach naukowych i podczas wystąpień konferencyjnych.

Data projektu: 2008-12-01 - 2010-12-01
Kierownik: Małgorzata Gut
Wykonawcy: Małgorzata Gut
Projekt podejmuje zagadnienie badania neurobiologicznego podłoża oraz półkulowej asymetrii procesów uwagowych sterowanych przy pomocy aktywowania umysłowych reprezentacji cyfr (zorganizowanych przestrzennie wzdłuż tzw. mentalnej osi liczbowej).
Do celu niniejszego projektu skonstruowany został test procesów uwagowych, który dostarczyć ma behawioralnych wskaźników uwagi orientacyjnej i wykonawczej (wg modelu uwagi Posnera).
W trakcie wykonywania zadań angażujących orientacyjny i wykonawczy aspekt uwagi dokonywana będzie rejestracja aktywności neuronalnej w odpowiedzi na stosowane bodźce i tzw. wskazówki przestrzenne kierujące procesami uwagowymi (liczby/cyfry). Na poziomie behawioru kontrolowane będą takie wskaźniki jak czasy reakcji i poprawność odpowiedzi, które będą odzwierciedleniem modulowania badanych procesów przez cyfry.
Aktywność mózgu będzie rejestrowana przy użyciu dwóch metod: rejestracji potencjałów wy-wołanych (ERP) i funkcjonalnego rezonansu magnetycznego (fMRI). Analizowany będzie przebieg odpowiedzi elektrofizjologicznych oraz lokalizacja, siła i asymetria pobudzenia mózgu podczas wykonywanych zadań w ramach testu uwagi.
Przebadanych zostanie 15 zdrowych mężczyzn.
Projekt ten jest próbą połączenia badań z za¬kresu poznawczych aspektów zależności nume-ryczno-przestrzennych oraz procesów składowych uwagi. Tematyka ta natomiast rzadko jest łączona w ramach jednego eksperymentu, gdyż zazwyczaj procesy te badane są rozdzielnie. Będzie to także jedna z pierwszych prób w Polsce badania neurobiologicznego podłoża procesów poznawczych równolegle przy użyciu metod: ERP i fMRI.
Data projektu: 2008-12-01 - 2010-04-01
Kierownik: Piotr Jaśkowski
Wykonawcy: Piotr Jaśkowski
Jedna z bardzo obiecujących teorii dysleksji upatruje przyczyn różnorodnych objawów dysleksji w deficytach móżdżkowych. Na jej korzyść przemawiają liczne badania ujawniające istotne zaburzenia zarówno w strukturze móżdżku, jak i w jego funkcjonowaniu (subtelne zaburzenia równowagi, problemy z uczeniem się nowych umiejętności ruchowych oraz uczeniem się niejawnym). Jeśli wrodzone deficyty móżdżkowe są przyczyną dysleksji, możliwe byłoby wykrycie dysleksji w wieku przedszkolnym za pomocą testów badających podstawowe funkcje móżdżku. Zaletą tych testów jest to, że są stosunkowo proste do wykonania i nie wymagają od badanego umiejętności czytania. Wychodząc z tego założenia, przeprowadzono badania podłużne wśród dzieci w wieku przedszkolnym za pomocą kilku tego typu testów oraz sprawdzono, jaka jest ich moc predykcyjna odnośnie do wystąpienia dysleksji w późniejszym czasie, a więc wówczas, gdy rozpocznie się właściwa nauka czytania. Gdyby okazało się, że testy móżdżkowe mają znaczącą moc predykcyjna, możliwe byłoby ich zastosowanie do badań przesiewowych i wczesnej obiektywnej diagnostyki.
Data projektu: 2009-01-01 - 2009-11-01
Kierownik: Janusz Czapiński
Wykonawcy: Janusz Czapiński
Jednostka zobowiązała się do przeprowadzenia dodatkowych badań w ramach prowadzonego projektu Diagnoza Społeczna tak, aby osiągnąć zamierzony rezultat określony w tytule projektu.
Data projektu: 2009-01-01 - 2009-11-01
Kierownik: Mieczysław Plopa
Wykonawcy: Mieczysław Plopa
Autor projektu opracował pierwszą wersję Skali, która cieszy się powodzeniem wśród badaczy w Polsce. Obecny projekt zakłada konstrukcję wersji skróconej (maksymalnie 50 itemów), co gwarantuje większa rzetelność w wypełnianiu kwestionariusza przez młodzież, szczególnie tą będącą w pierwszej fazie adolescencji oraz pełne psychometryczne jej opracowanie wraz z normami ogólnopolskimi.
Data projektu: 2009-01-01 - 2009-09-01
Kierownik: Wiesław Dębski
Wykonawcy: Wiesław Dębski
Celem naukowym projektu jest zbadanie statystycznych własności zbudowanego na próbie rocznej z lat 1994 – 2005 ekonometrycznego modelu opisującego wzajemne powiązania zachodzące pomiędzy wzrostem gospodarczym a rozwojem sektora finansowego w Polsce. Model składa się ze sfery realnej reprezentowanej przez równania opisujące wzrost gospodarczy, nakłady inwestycyjne w gospodarce i inwestycje oddane do użytku oraz sektora finansowego reprezentowanego przez równania opisujące kapitalizację giełdy, wolumen udzielanych przez banki kredytów i aktywa pozabankowe (funduszy inwestycyjnych, emerytalnych i kapitałowych). Pokazuje on współzależności jakie zachodziły w Polsce w badanym okresie pomiędzy wzrostem gospodarczym a rozwojem sektora finansowego w podziale na rynek giełdowy i bankowy. Dotąd nikt w Polsce nie badał wzajemnych zależności pomiędzy wzrostem gospodarczym a rozwojem finansowym, podczas gdy w świecie prowadzone są tego typu badania. Z naukowego punktu widzenia istotnym jest uzyskanie odpowiedzi na pytanie czy takie współzależności zachodzą. Poszerzy to naszą wiedzę o mechanizmach wzrostu gospodarczego, a w szczególności czy tzw. zmienne finansowe wpływają na ten wzrost i w jakim stopniu. Badanie pozwoli przede wszystkim zbadać to z punktu widzenia statystycznego.
Model zostanie poddany badaniu testami statystycznymi i odpowiednim programem symula-cyjnym. Wyniki badania pozwolą na stwierdzenie jakimi własnościami statystycznymi charakteryzuje się zbudowany model i czy pomiędzy wzrostem gospodarczym a rozwojem sektora finansowego istnieją statystycznie istotne współzależności przyczynowo – skutkowe. Zostaną one w formie referatu zaprezentowane na międzynarodowej konferencji naukowej a następnie w formie artykułu opublikowane w jednym z periodyków polskich w języku angielskim.
Data projektu: 2009-01-01 - 2009-09-01
Kierownik: Agnieszka Bitkowska
Wykonawcy: Agnieszka Bitkowska
Koncepcja zarządzania procesami umożliwia przedsiębiorstwom kreowanie przewagi konkurencyjnej oraz szybkie dostosowania się do zmieniających się warunków otoczenia. Przedsiębiorstwo może poszukiwać takiej przewagi poprzez lepszą realizację poszczególnych procesów podstawowych i wspomagających wyodrębnionych w łańcuchu wartości. Zarządzanie procesami biznesowymi poprzez odpowiednie sterowanie procesami i ich kontrolę umożliwia zwiększenie elastyczności organizacji. Każda bowiem organizacja jest zbiorem procesów, wzajemnie się przeplatających, nawet jeżeli świadomość realizowanych w przedsiębiorstwie procesów nie jest obecna. Orientacja procesowa w przeciwieństwie do orientacji funkcjonalnej zaleca całościowe myślenie o procesach, jako powiązanych ze sobą czynnościach w organizacji.
Sprawne procesy biznesowe przedsiębiorstwa są kluczem do sprawowania skutecznej kontroli i są niezbędne w działalności przedsiębiorstwa. Obecnie coraz więcej polskich przedsiębiorstw jest zainteresowana wdrażaniem zarządzania procesami, lecz brak dostatecznej wiedzy i doświadczenia oraz natychmiastowych korzyści uniemożliwią podjęcie właściwych działań.
Podstawowym celem projektu jest przybliżenie koncepcji i usystematyzowanie pojęć z obszaru zarządzania procesami biznesowymi oraz zaprezentowanie możliwości wdrożenia tego rozwiązania.
W związku z powyższym za wymagające pogłębionej analizy i diagnozy zostały uznane następujące zagadnienia:
Jakie są podstawowe przesłanki implementacji zarządzania procesami biznesowymi w przed-siębiorstwie? Jakie korzyści osiągają przedsiębiorstwa wdrażające zarządzanie procesami oraz jakie napotykają ograniczenia? W jakich nowoczesnych koncepcjach i metodach zarządzania obecna jest orientacja procesowa? W jaki sposób realizowane są kolejne etapy zarządzania procesami biznesowymi w przedsiębiorstwie? W jaki sposób oraz w jakim zakresie systemy informatyczne wspierają zarządzanie procesami biznesowymi? Jakie aspekty społeczno-organizacyjne warunkują właściwą implementację zarządzania procesami biznesowymi?
Za podjęciem realizacji proponowanego tematu przemawiało wiele przesłanek. Jedną z najważniejszych był fakt ogromnego znaczenia nowoczesnych koncepcji, a szczególnie zarządzania procesami, która może stanowić o rozwoju przedsiębiorstw i kształtowaniu ich pozycji konkurencyjnej. Ta interesująca i zróżnicowana problematyka nie doczekała się jeszcze szerszego zainteresowania wśród badaczy. Niewiele pozycji polskojęzycznych w szerszym i bardziej szczegółowym zakresie prezentuje problematykę badanej koncepcji. Istniejące publikacje odnoszą się przede wszystkim do samych procesów. Warto zatem podjąć wysiłek, który pozwoli ogarnąć problematykę zarządzania procesami w szerszej i kompleksowej perspektywie. W konsekwencji rezultaty pracy w postaci monografii mogą stać się przewodnikiem dla kadry zarządzającej, menadżerów oraz specjalistów z zakresu zarządzania, jak również podstawą prowadzenia dalszych prac naukowo-badawczych dla środowisk naukowych z różnych ośrodków.
Prowadzone są analizy w zakresie dostępnych informacji i materiałów na temat zarządzania procesami, czynników społeczno-organizacyjnych je kształtujących.
Badania te obejmują zarówno analizy dostępnych danych wtórnych, jak i pozyskiwanie danych w wybranych przedsiębiorstwach. Takie podejście umożliwi dogłębną analizę problematyki znaczenia wdrażania koncepcji zarządzania procesami biznesowymi jako kształtowania konkurencyjności przedsiębiorstw oraz możliwości ich wykorzystania przez podmioty funkcjonujące na rynku polskim. Umożliwi to zrealizowanie celów projektu oraz znalezienie odpowiedzi na postawione pytania i problemy badawcze.
Data projektu: 2009-02-01 - 2010-02-01
Kierownik: Barbara Jacennik
Wykonawcy: Barbara Jacennik
Komunikowanie społeczne o zdrowiu (health communication) to dziedzina zajmująca się teorią, badaniami i praktyką komunikowania w promocji i ochronie zdrowia. Obszary badawcze to:
• komunikowanie interpersonalne w promocji i ochronie zdrowia,
• sieci wsparcia społecznego, systemy informacji zdrowotnej,
• etyka w komunikowaniu o zdrowiu,
• polityka zdrowotna i promocja zdrowia,
• promocja zdrowia i edukacja zdrowotna,
• komunikowanie o zdrowiu i zagrożeniach zdrowia w mediach.
Komunikowanie o zdrowiu w mediach kształtuje przekonania zdrowotne, przyczynia się do rozwoju umiejętności zdrowotnych, informuje o zagrożeniach. Komunikowanie nierzetelne bądź niedopasowane do rodzaju medium lub możliwości radzenia sobie z problemem przez grupę docelową, nie sprzyja zdrowiu publicznemu.
W ramach projektu badawczego zostanie podjętych szereg pytań badawczych dotyczących przekazu informacji o zdrowiu i leczeniu w mediach i w interakcjach interpersonalnych. Przykładowe zagadnienia to:
• Obraz zdrowia psychicznego w prasie codziennej.
• Obraz uzależnienia od nikotyny i alkoholu w wybranych mediach.
• Komunikowanie z osobą palącą w procesie terapii.
• Promocja zdrowego żywienia.
• Edukacja na temat AIDS poprzez rozrywkę.
• Edukacja zdrowotna a reklama leków.
Wyniki projektu dzięki planowanej publikacji mogą przyczynić się do upowszechnienia dobrych technik i strategii komunikowania o zdrowiu w mediach, edukacji, i ochronie zdrowia. W dalszej perspektywie będzie to sprzyjać podniesieniu poziomu edukacji zdrowotnej i obniżeniu kosztów społecznych związanych z nieefektywnym leczeniem.
Data projektu: 2009-03-01 - 2010-03-01
Kierownik: Mieczysław Plopa
Wykonawcy: Mieczysław Plopa
Osiągnięcie powodzenia w życiu małżeńskim zależy od szeregu czynników. Wydaje się, że takie wymiary jak: intymność, możliwość samorealizacji w małżeństwie, osiąganie określonego poziomu podobieństwa w przyjmowaniu różnych strategii zarządzania systemem rodzinnym, a także poziom odczuwanego rozczarowania ze związku w istotnym stopniu opisują istotę tego, od czego zależy harmonijny rozwój związku. Widoczna więc jest wyraźna potrzeba konstrukcji prostego narzędzia badawczego umożliwiającego diagnozę satysfakcji ze związku obojga partnerów. Jest to podstawowy cel projektu.
Pierwsza wersja Kwestionariusza Dobranego Małżeństwa opracowana przez J, Rostowskiego (1987) po wieloletnich (prawie 20 letnich) zastosowaniach doczekała się stosownej rewizji po przeprowadzeniu analizy otrzymywanych badań odniesionych do teorii. Postanowiono, że celowe jest poddanie skali analizie czynnikowej celem dobrania takich wymiarów, które będą w sposób w miarę szeroki i jednocześnie wyczerpujący opisywały różną jakość relacji w związku małżeńskim. Przeprowadzono badania na ponad 1000 par małżeńskich, dokonano wstępnej analizy czynnikowej 50 itemów zawartych w pierwszej wersji kwestionariusza, co doprowadziło do utworzenia czterech zasadniczych wymiarów z możliwością uzyskania wyniku ogólnego.
Opracowanie uzupełnionej o dodatkowe badania (trafności kryterialnej i czynnika dzietności) wersji Kwestionariusza Dobranego Małżeństwa jest bardzo potrzebne w polskiej praktyce psychologicznej. Faktycznie, oprócz pierwszej wersji, która jest zbyt długa i nie zawiera norm nie ma podobnego narzędzia w Polsce. Skala może mieć zastosowanie w badaniach teoretycznych jak i szerokiej praktyce pedagogiczno-psychologicznej, terapeutycznej, sądowej. Umożliwi ona badanie poziomu satysfakcji z małżeństwa każdego ze współmałżonków w za¬kresie wyżej opisanych wymiarów.
Data projektu: 2009-05-01 - 2010-05-01
Kierownik: Krzysztof Fronczyk
Wykonawcy: Krzysztof Fronczyk, Włodzisław Zeidler
Celem projektu jest zbadanie dwukierunkowych związków między jakością życia a zmiennymi osobowościowymi w grupach zróżnicowanych ze względu na aktywność zawodową oraz status rodzinny. Jedną z grup porównawczych będą studenci psychologii - zarówno dzienni, jak i zaoczni - co w sytuacji przemian społeczno-kulturowych dotyczących między innymi specyfiki zawodu psychologa, stanowić może przyczynek do optymalizacji studiów również na naszej uczelni. Problem projektowanych badań osadzony jest w najnowszej literaturze przedmiotu. W stosunku do aktualnego stanu badań warto zwrócić uwagę na następujące cechy wyróżniające projekt:
Analiza dwukierunkowych zależności, biorąca pod uwagę trzy ważne grupy korelatów jakości życia do których należą: sytuacja zawodowa i rodzinna, wyznawany system wartości oraz cechy osobowości.
Poszczególne korelaty można rozpatrywać z jednej strony jako uwarunkowania jakości życia, a z drugiej - jako zmienne modyfikowane przez poziom jakości życia. Tak więc należy uwzględnić dwustronne zależności między analizowanymi zmiennymi. Sytuacja zawodowa oraz rodzinna powodują występowanie różnego rodzaju napięć czy konfliktów w życiu człowieka. Z drugiej strony posiadanie rodziny oraz pracy zawodowej uwarunkowane jest częściowo własnym zadowoleniem z życia i poczuciem jego sensowności.
Ponadto czynnikiem, który wyznacza poziom jakości życia jest system wartości, który dana jednostka zaakceptowała i którym kieruje się w swoim działaniu. Jednocześnie jakość życia może modyfikować hierarchię wyznawanych wartości. Ważną determinantą jakości życia jest osobowość człowieka. Jednak i w jej przypadku można mówić o dwukierunkowych zależnościach. Jakość życia może bowiem modyfikować cechy osobowości.
• Duża i zróżnicowana grupa badana.
• Wykorzystanie nowych, dobrze rokujących narzędzi badawczych.
• Możliwości praktycznego wykorzystania wyników do optymalizacji studiów psychologicznych.
Badania zostaną przeprowadzone zgodnie z procedurą doboru celowego. Kryterium naboru do badań będzie stanowić różny poziom aktywności zawodowej oraz status rodzinny. Pod względem aktywności zawodowej uwzględnione zostaną następujące grupy: osoby aktywne zawodowo od co najmniej 5 lat oraz osoby bezrobotne, a także renciści i emeryci. Natomiast pod względem statusu rodzinnego uwzględnione zostaną osoby żyjące w pełnych rodzinach, osoby żyjące samotnie, oraz osoby po rozwodzie. Planuje się przebadanie po 200 osób w każdej z wymienionych grup (po 100 kobiet i mężczyzn) co łącznie daje grupę 1200 osób. W analizie danych obok prostych analiz dwuzmiennowych wykorzystana zostanie także wielokrotna analiza regresji oraz korelacja kanoniczna.
Data projektu: 2009-05-01 - 2012-05-01
Kierownik: Jan Cieciuch
Wykonawcy: Jan Cieciuch
Projektowane badania podejmują ważny problem zarówno naukowy, jak i społeczny – kształtowanie się systemów wartości w okresie dorastania i wczesnej dorosłości. Program badań stanowi próbę krytycznej weryfikacji teorii wartości S. Schwartza (2006). W stosunku do jego teorii dokonano dwóch istotnych modyfikacji oraz jednego uzupełnienia. Pierwsza modyfikacja, inspirowana krytyką teorii osobowości dokonaną przez J. Lamiella (2007), polega na wyraźnym rozróżnieniu struktury wartości i preferencji wartości oraz uznaniu struktury wartości za cechę indywidualną, z czym wiąże się postulat osobnego pomiaru obu zmiennych. Druga modyfikacja, inspirowana teorią osobowości S. Epsteina (1999), polega na rozróżnieniu dwóch systemów, w których kształtują się i funkcjonują wartości – systemu racjonalnego i przeżyciowego. Uzupełnienie teorii wartości Schwartza polega na wprowadzeniu aspektu rozwojowego, który w dotychczasowych badaniach wartości w oparciu o teorię Schwartza pojawiał się stosunkowo rzadko. Systemy wartości uznane zostały za jeden z istotnych elementów kształtującej się tożsamości (Berzonsky, 2008), która z kolei jest jednym z zadań rozwojowych w okresie dorastania (Cieciuch, 2007). Projekt jest zatem zakorzeniony w aktualnym stanie wiedzy psychologicznej na świecie i chce być głosem w obecnie toczonej dyskusji dotyczącej psychologii wartości.
Badania zostaną przeprowadzone w grupie 600 osób (po 200 osób w okresach: wczesnej adolescencji, późnej adolescencji oraz wczesnej dorosłości). Badania zaplanowano w planie longitudinalnym – drugi etap badań zostanie powtórzony po roku. Zostaną zastosowane trzy rodzaje technik pomiaru: 1) techniki kwestionariuszowe (Portrait Values Questionnaire (PVQ) Schwartza, Rational-Experiential Inventory (REI) Epsteina, Rational-Experiential Inventory w wersji dla adolescentów (REI-A) Marksa, Survey of Dictionary-Based Isms (SDI) Sauciera, Identity Style Inventory (ISI-3) Berzonsky’ego w polskiej adaptacji A. Senejko oraz kilka propozycji autorskich, które stanowią operaoperacjonalizacje wprowadzonych modyfikacji do teorii Schwartza; 2) pytania otwarte, wykorzystujące elementy badań narracyjnych; oraz 3) komputerowy pomiar czasu reakcji, wykorzystujący eksperymentalne techniki badań nad wartościami.
Postawiono pięć hipotez. Dwie z nich zostały skonstruowane w taki sposób, że ich potwierdzenie oznaczać będzie zasadność wprowadzonych do teorii Schwartza modyfikacji, natomiast ich falsyfikacja byłaby argumentem konfirmującym teorię Schwartza.
Data projektu: 2009-09-01 - 2011-12-01
Kierownik: Marta Sobańska
Wykonawcy: Marta Sobańska
Projekt wpisuje się w nurt badań dotyczący mechanizmów poznawczych zaangażowanych w wykonywanie prostych obliczeń oraz ich biologicznych, mózgowych podstaw. Celem badania jest weryfikacja hipotez dotyczących poznawczych przyczyn efektu wielkości działania (probelm-size effect). Efekt ten polega na tym, że działania arytmetyczne, których oba człony są mniejsze lub równe 5, wykonuje się szybciej i bardziej poprawnie niż działania, których oba człony są większe od 5. Jedną z możliwych przyczyn tego efektu w przypadku mnożenia jest stosowanie odmiennych sposobów wykonywania działań „małych” – wydobywanie faktu arytmetycznego z pamięci – i „dużych” – pomocnicze strategie obliczeniowe, jak seryjne dodawanie, rozkładanie przykładu na prostsze części. Z kolei teoria interferencyjna zakłada, że przy wykonywaniu działań „dużych” konieczny staje się udział dodatkowych procesów kontrolnych, które wspomagają wydobywanie z pamięci faktu. Wcześniejsze badania pokazują, że charakterystyka potencjałów wywołanych jest inna dla działań „małych” i „dużych”. W niniejszym badaniu za¬planowano porównanie potencjałów wywołanych związanych ze zdarzeniem (ERP) przy wykonywaniu „małych” i „dużych” działań z zakresu mnożenia w grupie osób o przeciętnych i wybitnych umiejętnościach arytmetycznych. W literaturze panuje zgodna opinia, że osoby biegłe w wykonywaniu prostych działań arytmetycznych posługują się faktami arytmetycznymi. Jeśli więc różnice w aktywności bioelektrycznej przy wykonywaniu „małych” i „dużych” działań z zakresu mnożenia wynikają ze stosowania odmiennych sposobów ich rozwiązywania, to różnice te nie powinny występować w grupie osób o wybitnych umiejętnościach arytmetycznych. Natomiast jeśli te różnice wynikają z udziału dodatkowych procesów poznawczych, wspomagających wydobywanie aktów arytmetycznych, to podobny wzorzec potencjałów wywołanych zostanie zaobserwowany w obu grupach.
Data projektu: 2009-11-27 - 2010-12-31
Kierownik: Robert Nowacki
Wykonawcy: Robert Nowacki
Celem projektu była analiza wpływu wahań dekoniunktury gospodarczej związanej z kryzysem finansowym na świecie na procesy zarządzania działalnością reklamową podejmowane przez działające na polskim rynku przedsiębiorstwa oraz rozwój rynku usług reklamowych. Przy tak zarysowanym celu głównym cele szczegółowe projektu obejmowały:
• diagnozę skali wpływu światowego kryzysu finansowego na sytuacją działających w Polsce przedsiębiorstw,
• identyfikację zmian w zakresie podejmowanych przez działań reklamowych w okresie dekoniunktury gospodarczej,
• określenie wpływu tych zmian na kształtowanie pozycji konkurencyjnej przedsiębiorstw na rynku,
• identyfikację wpływu dekoniunktury gospodarczej na rozwój i kondycję sektora usług reklamowych w Polsce.
Przesłanką podjęcia takiego przedsięwzięcia badawczego była obserwacja zmian, jakie zachodziły w polskiej gospodarce pod wpływem kryzysu finansowego zapoczątkowanego w 2008 roku. Zmiany te obserwowane są we wszystkich obszarach działalności gospodarczej, co jest logiczną konsekwencją istniejących pomiędzy nimi współzależności. Sfera zarządzania reklamą w przedsiębiorstwie jest w tym kontekście bardzo specyficzną. Z jednej strony wydatki na działalność reklamową są najłatwiejsze do ograniczenia. Z drugiej reklama jest tym instrumentem marketingu, który w znaczącym stopniu zorientowany jest na przeciwdziałanie niekorzystnym trendom rynkowym, takim jak okres dekoniunktury, co sugeruje konieczność wzmożenia w tym czasie wysiłków reklamowych jako inwestycji umożliwiającej przetrwanie i rozwój. Dylemat ograniczania bądź zwiększania nakładów na reklamę w sytuacji pogarszających się możliwości sprzedażowych i związanego z tym spadku przychodów, a więc i pogorszenia kondycji finansowej, nie doczekał się do tej pory należytego przedstawienia w dziedzinie wiedzy o zarządzaniu i reklamie. Zarówno koncepcje typowo teoretyczne, jak i odwołujące się do prowadzonych badaniach, koncentrują się raczej na przedstawieniu procesów reklamowych podejmowanych w sytuacji wzrostu rynku i rosnącej konkurencji związanej z wykorzystywaniem przez przedsiębiorstwa okresu koniunktury gospodarczej, nie tłumaczą natomiast zachowań podmiotów gospodarczych w sytuacji odwrotnej. Dotyczy to zarówno przedsiębiorstw występujących jako reklamodawcy, jako również podmiotów świadczących usługi reklamowe. W konsekwencji mamy do czynienia z istotnymi i niebezpiecznymi dla gospodarki narodowej zmianami w zakresie oferty tych usług, które wespół z innymi usługami biznesowymi uznawane są za znaczące stymulatory rozwoju gospodarczego.
W konsekwencji analizy tak przedstawionych trendów zarysowano dwie hipotezy. Pierwsza mówiła o tym, że ograniczanie działań reklamowych w dobie pojawiających się wahań koniunktury gospodarczej skutkuje pogorszeniem konkurencyjności przedsiębiorstw, drugą natomiast sformułowano w sposób następujący: dekoniunktura na rynku usług reklamowych ogranicza możliwości przezwyciężenia istniejącej bariery popytowej przez korzystające z nich przedsiębiorstwa, przez co staje się dodatkowym czynnikiem hamującym rozwój rynku. Weryfikacja tych hipotez zorientowana była na uzyskanie odpowiedzi na pytanie, w jaki sposób należy zarządzać działalnością reklamową w przedsiębiorstwie w sytuacji kryzysu gospodarczego oraz jak wspierać ten proces od strony infrastruktury usług reklamowych, by skutecznie przeciwdziałać niekorzystnym trendom rynkowym.
Realizacja tak sformułowanego projektu badawczego, w tym weryfikacja przedstawionych hipotez, wymagała przeprowadzenia dwukierunkowyh analiz i badań. Pierwszym kierunkiem była analiza danych wtórnych związanych z rozwojem sytuacji gospodarczej zorientowanych na identyfikację zjawiska dekoniunktury i jego skali (w kontekście makroekonomicznym) oraz tendencjami kształtowania wydatków na reklamę i struktury rynku reklamowego. Drugi kierunek to dwuetapowe badania pierwotne prowadzone wśród przedsiębiorstw działających na rynku polskim (etap pierwszy) oraz wśród podmiotów świadczących usługi reklamowe (etap drugi), które pozwoliły na wychwycenie mikroekonomicznego apektu zmian w procesach reklamowych i ich następstw dla konkurencyjności podmiotów rynkowych oraz trendów rozwojowych całego rynku. Badania pierwotne realizowane były na podstawie kwestionariuszy opracowanych przez autora projektu metodą wywiadów bezpośrednich.
Efektem końcowym projektu była koncepcja zarządzania działalnością reklamową w przedsiębiorstwie w warunkach dekoniunktury gospodarczej pozwalającej na wykorzystanie szans wynikających z istniejących możliwości kreowanych przez potencjał dostępnych usług reklamowych. Wyniki badań były upowszechniane poprzez prezentację na konferencjach naukowych o charakterze krajowym i międzynarodowym, a także publikacje w recenzowanych czasopismach polskich i zagranicznych.
Data projektu: 2009-12-01 - 2013-11-30
Kierownik: Simone Dalla Bella
Wykonawcy: Simone Dalla Bella
Cel projektu: przeprowadzenie badań na temat efektów pozytywnych muzyki w rehabilitacji deficytów słuchania, pamięci, uwagi i motoryki.
Projekt EBRAMUS obejmuje atrakcyjny, uwzględniający nowe kierunki badań obszar, gdzie krzyżują się takie gałęzie nauki jak: neuronauka, wiedza o człowieku oraz nowoczesne technologie. Realizacja projektu badawczego pozwoli znaleźć odpowiedź na nurtujący problem badawczy: czy muzyka może stymulować, a nawet wzmagać sensoryczny, poznawczy oraz motoryczny rozwój dzieci i dorosłych - zdrowych i tych z zaburzeniami? Badania proponowane w projekcie mają pomóc odpowiedzieć na to pytanie na wielu płaszczyznach poprzez połączenie behawioralnych, neurofizjologicznych, neuropsychologicznych oraz obliczeniowych metod. Trzy główne zadania badawcze obejmują zarówno badania podstawowe jak i kliniczne, gdzie muzyka jest podstawą rehabilitacji różnych grup pacjentów oraz osób w podeszłym wieku. Pierwsze zagadnienie dotyczy rehabilitacji funkcji słuchowych oraz deficytów językowych, drugie zagadnienie to korzyści jakie niesie muzyka dla rozwoju bardziej podstawowych funkcji poznawczych (uczenia się, pamięci), natomiast trzecie zagadnienie dotyka wymiaru czasowego naszego zachowania, a w szczególności wykorzystania muzyki w rehabilitacji funkcji funkcji motorycznych. Przede wszystkim projekt ma powiększyć zasób wiedzy na temat funkcjonowania mózgu, dzięki temu powinien mieć kolosalny wkład w praktykę kliniczną oraz edukacyjną (taka wiedza pozwoli tworzyć nowe narzędzia diagnostyczne, techniki treningowe i rehabilitacyjne, co więcej - powinna prowadzić do szeroko pojętego rozwoju cywilizacyjno-przemysłowego). EBRAMUS będzie sprzyjać tworzeniu silnego połączenia pomiędzy dyscyplinami macierzystymi oraz pomocniczymi w rozwoju obranego obszaru badawczego. Daje to młodym naukowcom bezcenną możliwość dołączenia do supernowoczesnych zespołów badawczych w dziedzinie neuronauki oraz badań interdyscyplinarnych, dzięki wymianom kadry pomiędzy ośrodkami – beneficjentami a także uczestnictwu w programach i spotkaniach treningowych (np. letnie szkoły/warsztaty tematyczne). Interdyscyplinarny charakter projektu zapewnia także odpowiednie wywarzenie pomiędzy wkładem w badania podstawowe oraz ich klinicznym zastosowaniem. Treningi dodatkowo pomogą rozwinąć karierę studentów, dzięki udziałowi w projekcie partnerów akademickich i biznesowych.
Uzyskany grant jest realizowany przez okres 4 lat (2009-2012). W konkursie złożono ponad 900 wniosków i tylko nieliczne (ok. 10%) zostały zaakceptowane i uzyskały finansowanie. Projekt uzyskał 93/100 punktów (program naukowy – maksymalna ocena) i został uznany za jeden z najlepszych spośród wszystkich złożonych wniosków.
Budżet projektu wynosi blisko 3 miliony EURO w tym jeden z większych udziałów przypadnie naszej jednostce (obecnie budżet jest dzielony pomiędzy partnerami grantu).
Partnerzy EBRAMUS-a posiadają silne powiązania w zakresie powszechnej i uzupełniającej wiedzy specjalistycznej, co stanowi idealne wielowymiarowe oraz wielodziedzinowe środowisko dla rozwoju młodych badaczy, a w szerokim wymiarze stanowi doskonały grunt dla poprawy pozycji Europy w obranym obszarze badań.
Członkami międzynarodowego zespołu badawczego byli:
1. Emmanuel BIGAND (Professor of cognitive psychology, Université de Bourgogne)
2. Daniele SCHÖN (CNRS-researcher, CR, Université de la Méditerranée, Marseille)
3. Barbara TILLMANN (CNRS-researcher, CR, Université Lyon1)
4. Severine SAMSON (Professor of neuropsychology, Université Lille III)
5. Sonia KOTZ (Researcher at the Max-Planck-Institute of Cognitive Neurosciences, Leipzig)
6. Katie OVERY (Researcher, University of Edinburgh, Director of the Institute for music in human and social development): cognitive psychology, dyslexia, musical timing
7. Simone DALLA BELLA (Professor of psychology, University of Finance and Manage-ment in Warsaw, Department of Psychology)
8. Marc LEMAN (Professor in systematic musicology, Ghent University, Head of the Dept. of Art, Music and Theater sciences): systematic musicology, music and movement, multimedia and technology)
Data projektu: 2010-01-01 - 2010-12-01
Kierownik: Wojciech Słomski
Wykonawcy: Wojciech Słomski
Grant zagraniczny przyznany przez College of International Business ISM Slovakia in Prešov
Data projektu: 2010-01-01 - 2011-02-01
Kierownik: Blandyna Żurawska vel Grajewska
Wykonawcy: Blandyna Żurawska vel Grajewska
Celem doświadczeń podjętych w ośrodku zagranicznym było badanie kwestii neuronalnych podstaw monitorowania konfliktu oraz ich zróżnicowanie półkulowe. Monitorowanie konfliktu jest jedną z ważniejszych funkcji poznawczych człowieka: pozwala wykryć niezgodność w napływających informacjach lub pojawiających się tendencjach do odpowiedzi, aktywizować struktury odpowiedzialne za kontrolę poznawczą i rozwiązywanie konfliktu i w efekcie doprowadzić do wykonania działania zgodnie z intencją. Powszechnie uważa się, że monitorowaniem konfliktu zajmuje się kora przedczołowa, jednak dokładna lokalizacja ośrodka jest przedmiotem sporu naukowców.
W moich dociekaniach starałam się sprawdzić trafność hipotez lokujących monitorowanie konfliktu w dorsolateralprefrontalcortex (grzbietowo-bocznej korze przedczołowej) w lewej półkuli mózgu oraz superior medialgyrus (zakręcie przyśrodkowym górnym) w lewym płacie czołowym. W tym celu zastosowałam przezczaszkową stymulację magnetyczną (transcranialmagneticstimulation, TMS) wobec wybranych obszarów kory mózgowej.
Impulsy magnetyczne tego typu czasowo unieczynniają daną strukturę, dając silne przesłanki do wnioskowania o roli danego obszaru w wykonaniu zadania. Impulsy stosowane były albo w trakcie wykonywania zadania („on-line”), albo w sposób skomasowany przed blokiem eksperymentalnym („off-line”). W jednym dniu stymulowano wybrany obszar kory mózgowej, a w drugim obszar kontrolny. Wykorzystano dwa typy zadań z konfliktem: zadanie z flankerami, gdzie pojawia się konflikt odpowiedzi oraz zadanie, w którym źródłem konfliktu była błędna (w części próbek) zapowiedź czy to modalności bodźca czy to wskazania ręki, którą należało odpowiedzieć.
Wyniki nie pozwoliły na jasne wnioski co do roli stymulowanych części kory mózgowej. Przezczaszkowa stymulacja magnetyczna albo nie dawała efektu w sposób jednolity w grupie badanych albo okazywała się być skuteczna dopiero wtedy, gdy natężenie sygnału było tak duże, że badanie stawało się bardzo bolesne. To ostatnie nie pozwoliło przeprowadzić niektórych eksperymentów w pełnym wymiarze.
Data projektu: 2010-03-19 - 2011-12-18
Kierownik: Małgorzata Gut
Wykonawcy: Małgorzata Gut
Natężenie bodźca jest jednym z licznych parametrów wpływających na czas reakcji. Do niedawna uważano, że wpływa ono jedynie na wczesne etapy przetwarzania informacji, jednak zjawisko van der Molena-Keussa, będące przedmiotem tego grantu, wskazuje, że również późne etapy, takie jak wybór odpowiedzi, mogą zależeć od natężenia. Van der Molen i Keuss wykazali, że zależność czasu reakcji od natężenia bodźca ma kształt litery U, jeśli zadanie wymaga wyboru, podczas gdy krzywa ta dla reakcji prostej jest monotonicznie malejąca. Dotychczasowe próby wyjaśnienia zjawiska van der Molena-Keussa polegały na zastosowaniu metody czynników addytywnych (additive factor method) oraz potencjałów wywołanych. W niniejszym projekcie, posługując się metodą obrazowaniem czynnościowego (fMRI) należało ustalić, jaka jest mózgowa lokalizacja tego efektu, czyli jakie obszary mózgu są odpowiedzialne za efekt van der Molena-Keussa. Aktywacja bocznej części kory przedczołowej byłaby znaczącym poparciem dla hipotezy van der Molena i Keussa, którzy twierdzili, że efekt ten wynika z supresji procesów podejmowania decyzji (selekcji odpowiedzi). W przeprowadzonym badaniu wzięło udział 21 osób, w wieku od 22 do 47 lat. Bodźcami prezentowanymi w badaniu były kwadraty o wielkości 17,7 cm x 17,7 cm z czarną literą (A lub O) o wymiarach 1,2 cm (wysokość) i 1cm (szerokość) pojawiające się na środku ekranu. Kwadraty wyświetlane były na czarnym tle, a ich luminancja mogła przyjmować 5 poziomów: 5,45; 22,75; 109,5; 520 i 2366,7 cd/m2. Kolejność w jakiej były prezentowane poszczególne natężenia kwadratów a także litery była losowa. Uczestnicy eksperymentu mieli odpowiadać za pomocą lewej lub prawej ręki (w zależności od bloku eksperymentalnego) przy użyciu przycisków w skrzynkach reakcyjnych w skanerze. W eksperymencie zastosowano paradygmat zdarzeniowego fMRI. Każda próbka zaczynała się 1000-ms prezentacją punktu fiksacji. Po ekspozycji tego punktu pojawiał się bodziec ostrzegawczy w postaci czerwonej kropki, trwający 70 ms. Następnie bodziec-cel, który był eksponowany w zmiennym czasie, losowo po 430 ms; 930 ms; 1430 ms. Eksperyment składał się z trzech bloków, które pojawiały się losowo. W jednym bloku badany reagował lewą lub prawą ręką w zależności od tego, czy wyświetlana była litera A czy O. Było to zadanie z reakcją z wyborem (Choice Reaction Task, CRT). W pozostałych dwóch blokach badany musiał reagować wskazaną ręką na każdy bodziec niezależnie od tego, czy prezentowaną literą była A czy O (zadanie z reakcją prostą, Simple Reaction Task, SRT).
Data projektu: 2010-04-01 - 2011-04-01
Kierownik: Wojciech Słomski
Wykonawcy: Wojciech Słomski
Grant zagraniczny przyznany przez College of International Business ISM Slovakia in Prešov
Data projektu: 2010-06-01 - 2011-06-01
Kierownik: Wojciech Słomski
Wykonawcy: Wojciech Słomski
Grant zagraniczny przyznany przez College of International Business ISM Slovakia in Prešov
Data projektu: 2010-08-01 - 2014-03-01
Kierownik: Blandyna Skalska
Wykonawcy: Blandyna Żurawska vel Grajewska
Gdy w zadaniu, gdzie odpowiadamy na postrzegane bodźce, pojawi się niezgodność między tym, jak należy zareagować na cel, a tym, jakie działanie automatycznie aktywuje szum(np. otaczających bodźców), angażujemy kontrolę poznawczą. Jest ona tym silniejsza, im częstszy jest konflikt, a wtedy jej wysoki poziom redukuje wpływ szumu. Rzadki konflikt powoduje osłabienie funkcji kontrolnych, dając w efekcie zwiększone oddziaływanie szumu(duża różnica w wykonaniu między sytuacją zgodności i niezgodności).
Co ciekawe, taka modulacja stopnia kontroli zachodzi również wtedy, gdy częstość występowania niezgodności jest inna dla bodźców prezentowanych np. w różnych częściach pola widzenia w obrębie jednego bloku eksperymentalnego (np. Corballis&Gratton, 2003, Biol. Psych.). Cechę odróżniającą takie dwie grupy bodźców, którym przypisano inną częstość pojawiania się konfliktu, określamy jako wskazówkę kontekstową.
W zrealizowanym projekcie badano, jakiego rodzaju wskazówka kontekstowa może być skuteczna, testując znaczenie jej ważności z punktu widzenia wykonywanego zadania (co okazało się kluczowe) oraz wyrazistości cechy (zademonstrowaliśmy, iż nie jest to rozstrzygające). Jako wskazówki kontekstowe wykorzystaliśmy m.in. kolor tła, kolor i jasność celu, nachylenie szeregu znaków, lokalizację celu i szumu.
W osobnej grupie doświadczeń, w tym w eksperymencie z pomiarem potencjałów wywołanych, podważyliśmy rolę zwężania ogniska uwagi przestrzennej jako mechanizmu działania wskazówki kontekstowej. W serii doświadczeń pilotażowych wykazano po raz pierwszy, że wskazówka kontekstowa może działać również w zadaniach słuchowych – różnicowanie wielkości wpływu szumu pojawiało się, gdy wskazówką była lokalizacja źródła dźwięku-celu. Nieskuteczna w tej roli okazała się płeć osoby wypowiadającej słowo-szum.
Przeprowadzona badania wskazały na kluczowość ścisłego powiązania wskazówki kontekstowej z istotą zadania uczestnika. Jeśli instrukcja wykonania zadania pozwala ignorować daną cechę stymulacji, nie staje się ona skuteczną wskazówką kontekstowej. Wyjątkiem jest tu lokalizacja. Doświadczenia wykonane w projekcie pokazują, że nawet jeśli nie jest ona ważna z punktu widzenia poprawnego reagowania na stymulację, może stać się bardzo skuteczną wskazówką kontekstową. Teza ta okazała się prawdziwa również dla dziedziny słuchu.
Data projektu: 2010-09-01 - 2012-09-01
Kierownik: Jan Cieciuch
Wykonawcy: Jan Cieciuch
Przeprowadzone w ramach grantu badania stanowią podstawę uzupełnienia i poszerzenia teorii wartości Schwartza (1992, Schwartz i in., 2012) o aspekt rozwojowy. W ramach niniejszego grantu po raz pierwszy w tak szerokim zakresie poddano analizie kształtowanie się struktury wartości w okresach przed dorosłością, która była zwykle badana w tradycji Schwartza. Badania przeprowadzono w pięciu grupach wiekowych, odpowiadających zarówno okresom rozwojowym, jak i instytucjonalnym etapom edukacji. Były to: pierwszy etap szkoły podstawowej (3 klasa), drugi etap szkoły podstawowej (5 klasa), gimnazjum, liceum i studia. W każdej grupie wiekowej przeprowadzono trzy rodzaje badań, których główne wyniki są omówione poniżej.
Pierwszym rodzajem badań były badania kwestionariuszowe. Wartości dzieci były mierzone przy pomocy Picture Based Value Survey Döring i współpracowników (2010) w polskiej adaptacji Cieciucha, Harasimczuk i Döring (2010, 2012), wartości dorastających i młodych dorosłych przy pomocy Portretowego Kwestionariusza Wartości (PVQ-40) Schwartza i współpracowników (2001) w polskiej adaptacji Cieciucha i Zaleskiego (2011), a wartości w zmodyfikowanym modelu mierzone były przy pomocy nowej wersji Portretowego Kwestionariusza Wartości (Schwartz i in., 2012) w polskiej adaptacji Cieciucha (2013). Hipoteza o strukturze kołowej i jej kształtowaniu w badanym okresie była weryfikowana przy pomocy konfirmacyjnego skalowania wielowymiarowego oraz konfirmacyjnej analizy czynnikowej, według procedury zaproponowanej przez Cieciucha i Schwartza (2012).
Przeprowadzona seria analiz wykazała, że wartości zorganizowane są w strukturze kołowej już u najmłodszych badanych. Wraz z wiekiem następuje różnicowanie między typami wartości, we wczesnym okresie jeszcze połączonymi (np. hedonizm i stymulacja). Wyraźnie różnicowane są od początku tzw. wartości wyższego rzędu (zachowawczość, otwartość na zmiany, przekraczanie siebie i umacnianie siebie), grupujące 10 (lub 16, według nowej propozycji Cieciucha i Schwartza) typów. Pierwszą wyraźnie rozróżnialną od innych wartością (z katalogu szczegółowych wartości) jest kierowanie sobą, co jest uzasadnione rozwojem poznawczym i osobowościowym. Wraz z wiekiem zaobserwowano też przesuwanie się uniwersalizmu w kierunku zachowawczości, a życzliwości w kierunku otwartości, co ostatecznie prowadzi do zamiany miejscami tych wartości w dorosłości. Zamiana miejscami uniwersalizmu i życzliwości, stwierdzona w zmodyfikowanej teorii (Schwartz, Cieciuch i in., 2012) nie została dotychczas w literaturze przekonująco wyjaśniona. Wyniki uzyskane w ramach grantu są podstawą sformułowania wyjaśnienia rozwojowego.
W badaniach kwestionariuszowych została też wykazana rola systemu wartości w opisie osobowości ujętej w kategoriach cech. Cechy osobowości wraz z wiekiem coraz bardziej systematycznie wiążą się z systemem wartości, przyjmując sinusoidalny kształt zależności.
W serii badań eksperymentalnych aktywizowano daną wartości i - w pierwszej serii eksperymentów - obserwowano wskaźniki zewnętrzne (związane z aktywizowana wartością lub wartością leżącą po przeciwległej stronie koła) oraz - w drugiej serii eksperymentów - modyfikacje hierarchii wartości. Okazało się, że w badanym okresie rozwojowym (dzieciństwo i dorastanie) wartości nie mają jeszcze funkcji regulacyjnych, ale aktywizacja wartości prowadzi do wzrostu wartości zgodnych i spadku wartości niezgodnych (obserwacja na poziomie słabe tendencji), zgodnie z już wykształconą struktura kołową w zakresie wymiary przekraczanie – umacnianie siebie. Wymiar otwartość – zachowawczość jest bardziej stabilny (być może dlatego że wcześniej wykształcony i zróżnicowany).
W badaniach czasu wyboru wartości z prezentowanych alternatyw (przy użyciu programu do pomiaru czasu reakcji E-prime) został wykazany istotny trend liniowy – wybór wartości ważniejszej z pary wartości trwa tym dłużej, im wartości pochodzą z bliższych motywacyjnie typów (klinów leżących bliżej na kole). Zależność ta została wykazana w każdej badanej grupie wiekowej, zatem kołowa struktura wartości organizuje percepcję i wybory wartości już począwszy od okresu późnego dzieciństwa.
Przeprowadzone badania pozwoliły na opis kształtowania się struktury wartości w ontogenezie. Uniwersalizm kołowego modelu wartości został po raz pierwszy w tak szerokim zakresie wzbogacony o perspektywę rozwojową.
Data projektu: 2010-12-01 - 2011-12-01
Kierownik: Izabela Szumska
Wykonawcy: Izabela Szumska
Natężenie bodźca jest jednym z czynników które wpływają na czas reakcji na dany bodziec. Czynnik ten, przez długi czas, uważany był za wpływający tylko na bardzo wczesne etapy przetwarzania informacji. Jednak późniejsze prace dowodzą, że natężenie może mieć wpływ także na późniejsze etapy przetwarzania. Dotychczasowe badania sugerują więc, że natężenie może wpływać na kilka etapów przetwarzania informacji - wczesne przetwarzanie sensoryczne, wybór odpowiedzi oraz dopasowanie ruchu. W przypadku zadania z reakcją prostą, czas reakcji maleje w funkcji natężenia bodźca, zbliżając się do wartości asymptotycznej dla największych natężeń bodźców. Relacja ta jest jednak bardziej skomplikowana w zadaniach złożonych. Jeśli zadanie wymaga wyboru, zależność czasu reakcji od natężenia bodźca nie jest już krzywą malejącą, ponieważ czas reakcji ponownie rośnie dla dużych natężeń. To niespodziewane wydłużenie się czasu reakcji w przypadku zadania złożonego zostało nazwane efektem van der Molena-Keussa. Ponieważ metody badania mózgu w ostatnich latach charakteryzuje ogromny postęp w zakresie zwiększenia rozdzielczości czasowej i przestrzennej rejestrowanego sygnału, jak również możliwe jest wykorzystanie bardziej zaawansowanych metod analizy sygnału, w proponowanym projekcie przeprowadziliśmy badanie EEG z zastosowaniem zaawansowanej techniki analizy: tzw. znormalizowanej analizy źródeł (standardized low-resolution brain electromagnetic tomography, sLORETA). Metoda umożliwiła wskazanie obszarów korowych jak również struktur podkorowych aktywnych podczas wykonywanego zadania. Celem głównym projektu było porównanie aktywności tych struktur w czasie wykonywania zadania prostego oraz zadania złożonego. Wyniki te pomagają odpowiedzieć na pytanie, na które dokładnie etapy przetwarzania wpływa natężenie bodźca, jaka jest lokalizacja mózgowa efektu van der Molena-Keussa i z jakiego powodu obserwujemy zahamowanie reakcji w zadaniu złożonym, kiedy prezentowane są bodźce o dużym natężeniu.
Data projektu: 2011-01-01 - 2011-12-01
Kierownik: Wojciech Słomski
Wykonawcy: Wojciech Słomski
Grant zagraniczny przyznany przez College of International Business ISM Slovakia in Prešov
Data projektu: 2011-01-01 - 2012-12-01
Kierownik: Wojciech Słomski
Wykonawcy: Wojciech Słomski
Grant realizowany w Інститут Українсько-Польської Співпраці
Data projektu: 2011-04-01 - 2012-04-01
Kierownik: Wojciech Słomski
Wykonawcy: Wojciech Słomski
Grant zagraniczny przyznany przez College of International Business ISM Slovakia in Prešov
Data projektu: 2011-04-05 - 2012-05-23
Kierownik: Simone Dalla Bella
Wykonawcy: Simone Dalla Bella
Człowiek jest zanurzony w trójwymiarowej przestrzeni i czasie. Aby właściwie działać, musiał rozwinąć zdolność orientowania się w przestrzeni oraz ustawiania zdarzeń w kolejności ich występowania. Wydaje się dość oczywiste, że w tej ostatniej zdolności umysł człowieka opiera się na pewnych zdarzeniach mózgowych wywołanych przez zewnętrzne bodźce. Jest przedmiotem aktualnej debaty naukowej, w jaki sposób umysł odczytuje kolejność szybko po sobie następujących zdarzeń. Najprostszym jest założenie, że kolejność dwóch bodźców jest ustalana na podstawie kolejności dotarcia ich reprezentacji do hipotetycznego ośrodka mózgowego. Z tego powodu, tzw. punkt subiektywnej jednoczesności (PSS), czyli czas, o który trzeba opóźnić jeden dwóch bodźców, aby były spostrzegane jako jednoczesne powinien zmieniać się tak jak czas reakcji prostej. Okazuje się, że metody te nie dają zbieżnych wyników. Zwykle manipulacja jakimś parametrem bodźca, takim jak natężenie, prowadzi do większych zmian RT niż PSS. W projekcie, w bardziej rygorystycznych warunkach i pod ściślejszą kontrolą, powtórzyliśmy doświadczenia opisanego przez Jaśkowskiego (1993), w którym manipulowano czasem narastania jasności bodźca. Doświadczenie to – jako jedyne w literaturze światowej – pokazało sytuację, w której zmiany RT były znacząco niższe, niż zmiany PSS. Replikacja tego wyniku ma ogromne znaczenie dla modeli teoretycznych, które zostały zaproponowane do wyjaśnienia niezgodności (tzw. dysocjacji) między wynikami RT i PSS. W szczególności falsyfikuje ona modele zakładające, że spostrzeżenie kolejności bodźców opiera się na idei procesu akumulacyjnego.
Data projektu: 2011-05-01 - 2011-12-01
Kierownik: Wojciech Słomski
Wykonawcy: Wojciech Słomski
Grant zagraniczny przyznany przez College of International Business ISM Slovakia in Prešov
Data projektu: 2011-06-01 - 2012-06-01
Kierownik: Magdalena Berkowska
Wykonawcy: Magdalena Berkowska
Wśród populacji ogólnej można wyróżnić 10-15% osób bez słuchu muzycznego. Ponadto na podstawie przeprowadzonych badań w tym projekcie wiemy, że istnieje kilka fenotypów sklasyfikowanych ze względu na typ ujawnionego zaburzenia. Wśród osób bez słuchu muzycznego można wyróżnić osoby transponujące wysokość dźwięków (ang. pitch transposers) (śpiewające poszczególne melodie o interwał wyżej w górę lub niżej w dół, czyli kilka dźwięków jest zaśpiewanych np. dwa lub trzy dźwięki wyżej niż wskazuje na to zapis nutowy), osoby transponujące tempo (ang. tempo transposers) (śpiewające melodię w tempie wolniejszym lub szybszym niż melodia modelowa), osoby z problemami w śpiewaniu wysokości interwałów (ang. poor-pitch-interval singers) (zaburzona zdolność odtwarzania interwałów, a więc np. w skrajnych przypadkach śpiewanie za każdym razem tego samego interwału) oraz osoby z problemami w śpiewaniu dokładnego czasu trwania poszczególnych nut (ang. poor-duration singers). Taka mnogość opisanych fenotypów sugeruje różnorodność źródeł, w których nastąpiło uszkodzenie, mogących być odpowiedzialnymi za zaburzone śpiewanie. Dla przykładu, wadliwe przetwarzanie motoryczne, nieprawidłowa percepcja, nieprawidłowo funkcjonujące mechanizmy integracji sensomotorycznej, czy uszkodzona pamięć mogą powodować problemy w śpiewaniu. W badaniu pilotażowym przebadano 100 osób, z których następnie do dalszych badań zakwalifikowano 50 osób. Przebadano pięćdziesiąt osób bez wykształcenia wokalnego (35 kobiet i 15 mężczyzn), w wieku pomiędzy 19 a 39 rokiem życia (M = 25.1 lat), studenci WSFiZ w Warszawie (M = 12.3 lat edukacji). Żaden z uczestników eksperymentu nie zgłaszał problemów ze słuchem. Osoby uczestniczyły w eksperymencie dobrowolnie. W badaniu wykorzystano Baterię Testów Zdolności Wokalnych (BTZW)- szczegółowy opis z sprawozdaniu merytorycznym. Na początku każdego badania został ustalony rejestr głosu osoby badanej. Zabieg ten pozwolił na dopasowanie prezentowanych, w późniejszej fazie eksperymentu, bodźców do zakresu głosu osoby badanej. Osoby badane były proszone o imitowanie prezentowanych bodźców (w zależności od wykonywanego zadania). Każde z zarejestrowanych wykonań wokalnych zostało poddane analizie komputerowej przy użyciu wcześniej stosowanej metody (ang. Sung Performance Analysis Software (SPAS) Ponadto została zanalizowana częstotliwość podstawowa wykonania wokalnego przy użyciu algorytmu autokorelacji stosowanego w oprogramowaniu Praat w celu otrzymania zmiennych związanych z wysokością i czasowością. Poza tym, oznaczany został czas wystąpienia pojedynczo wykonywanych dźwięków w przypadku testu (zadanie 1 i 2) w Baterii Testów Zdolności Wokalnych (BTZW) oraz pomiar czasu wystąpienia samogłoski w każdej sylabie (np. /a/ w „la”) w przypadku testów melodycznych (zadania 3, 4 i 5). Pomiarów tych dokonano na podstawie analizy fali dźwiękowej i spektrogramu.
Ta faza badań była najbardziej czasochłonna i wymagała nawet godzinnej analizy rejestracji jednej melodii. Początek nuty i jej wysokość zostały określone za pomocą oprogramowania zaimplementowanego w środowisku Matlab (Sung Performance Analysis Software, SPAS). Pomimo faktu, że większość osób w populacji śpiewa poprawnie istnieją jednak wyjątki, charakteryzujące się zaburzeniami w śpiewie. Dysocjacje występujące zarówno w wymiarze wysokości dźwięków jak również w wymiarze czasu ich trwania wskazują na fakt, że pewne komponenty ogólnej umiejętności w śpiewie mogą być rezultatem anomalii wrodzonych.
Badania dotyczące nieprawidłowego śpiewania ujawniają interesujące wzorce zaburzeń, co może w przyszłości wyjaśnić w jaki sposób funkcjonuje ludzki system wokalny. Deficyty wykonania wokalnego mogą być bardzo specyficzne, selektywnie uszkadzając poszczególne zdolności muzyczne (np. imitację absolutnej wysokości dźwięków lub wykonanie interwałów). Każdy z tych deficytów określa pewien fenotyp niepoprawnego śpiewania i odzwierciedla błędne funkcjonowanie niektórych określonych mechanizmów wewnątrz ludzkiego systemu wokalnego. Opublikowane odkrycia naukowe wskazują na kompleksowy system będący podstawą poprawnego śpiewania, angażujący komponenty planowania percepcyjnego i motorycznego, odświeżanie pamięci, mapowanie słuchowo-motoryczne oraz kompleksowe mechanizmy informacji zwrotnej. Dlatego istnieje zapotrzebowanie na dalsze badania w tym obszarze, które będą wspierały wyjaśnianie poszczególnych struktur oraz rolę wszystkich komponentów ujawniających się w poprawnym i niepoprawnym śpiewaniu. To dostarczy użytecznych informacji pomagających w zrozumieniu korzystnego efektu wykonania wokalnego w rehabilitacji.
Data projektu: 2011-11-01 - 2014-06-01
Kierownik: Andrzej Tarłowski
Wykonawcy: Andrzej Tarłowski
Ogólnym celem projektu jest testowanie modelu, w którym rozwój reprezentacji kategorii istot żywych uwarunkowany jest trzema podstawowymi czynnikami: 1) wrodzoną strukturą systemu poznawczego, której kluczowym elementem jest esencjalizm psychologiczny, 2) strukturą kategorii językowych i 3) doświadczeniami ze światem przyrody mającymi charakter bezpośredniej interakcji i przekazu kulturowego. Model zakłada, że esencjalizm psychologiczny stanowi czynnik stabilizujący system kategorii istot żywych w trzech wymiarach: 1) wnioskowanie indukcyjnego: jednorodność cech członków kategorii, 2) rozumienie dziedziczenia: międzypokoleniowa stabilność cech, 3) stabilność cech organizmów w obliczu czynników zewnętrznych.
Projekt wpisuje się we współczesną debatę między natywizmem a empiryzmem. Opierając się na dotychczasowych badaniach własnych i analizie najnowszej literatury argumentuję za tym, że na wczesnym etapie rozwoju dzieci dysponują specyficznymi dla dziedziny biologii mechanizmami wyjaśniającymi, które wspomagają rozwój reprezentacji wiedzy przypominających teorie. Zaplanowane badania mają dostarczyć danych empirycznych falsyfikujących twierdzenie, że rozwój dziedzin poznawczych można wyjaśnić odwołując się wyłącznie do ogólnych mechanizmów uczenia się opartych na statystycznym przetwarzaniu relacji między sekwencjami wrażeń percepcyjnych.
Projekt należy do nowej fali badań, w której w analizie wiedzy biologicznej brane są pod uwagę czynniki języka, bezpośredniego doświadczenia ze światem przyrody a także przekazu kulturowego. Z punktu widzenia zastosowań praktycznych projekt wpisuje się w nowy, ważny nurt badań nad nieformalnymi źródłami wiedzy naukowej. Centralnym punktem projektu jest esencjalizm psychologiczny. Tendencje esencjalistyczne obserwowane są w dziedzinie psychologii społecznej a także w edukacji biologii. Wiele wskazuje na to, że pojawiają się one wcześnie w rozwoju i mają uniwersalny charakter.
Projekt obejmuje badania testujące rolę przekonań o predyktywnej wartości kategorii istot żywych we wnioskowaniu indukcyjnym małych dzieci za pośrednictwem zadania uczenia się indukcyjnego z informacją zwrotną. Projekt zawiera także porównanie wzorców wnioskowania indukcyjnego między dziećmi wywodzącymi się ze środowisk wiejskich i miejskich oraz dzieci posługujących się językami, które różnią się sposobem nazywania kategorii biologicznych. Ponadto projekt ma na celu zbadanie roli esencjalizmu gatunkowego w myśleniu dzieci na temat dziedziczenia cech, co zostanie zrealizowane za pomocą zmodyfikowanego paradygmatu adopcyjnego. Ponadto, projekt przewiduje weryfikację hipotezy esencjalistycznej, hipotezy minimalistycznej Strevensa i hipotezy homeostazy przyczynowej Boyda jako alternatywnych opisów reprezentacji istot żywych. Ostatnim elementem projektu będzie badanie porównujące opisy istot żywych i interakcje rodzic-dziecko w sytuacjach poznawania przyrody w rodzinach wiejskich i miejskich. Celem tego eksploracyjnego badania będzie zdobycie głębszej wiedzy na temat podłoża różnic w we wnioskowaniu indukcyjnym na temat kategorii istot żywych, które zaobserwowane zostały we wcześniejszych badaniach.
Data projektu: 2011-12-01 - 2014-09-01
Kierownik: Magdalena Berkowska
Wykonawcy: Magdalena Berkowska
Powszechną opinię stanowi fakt, że osoby, które nie otrzymały profesjonalnego treningu wokalnego (tzw. okazyjni śpiewacy) nie są w stanie śpiewać poprawnie. To przekonanie jest potwierdzone biorąc pod uwagę zdanie samych zainteresowanych podczas oceny ich własnego wykonania. Dla przykładu, w badaniu Pfordreshera i innych (2007) prawie 60% z 1000 studentów twierdziło, że nie jest w stanie imitować poprawnie melodii (Pfordresher i Brown, 2007). Co więcej, osoby określające siebie jako „głuche na dźwięki”(około 17% populacji studentów) wierzy, że nie potrafi śpiewać poprawnie (Cuddy i in., 2005).
Jednakże, istnieje przekonujący dowód na to, że umiejętność śpiewania jest zdolnością powszechną w populacji ogólnej (Dalla Bella i in., 2007; Berkowska i Dalla Bella, 2009; Dalla Bella i in., w druku). Jednakże niektóre jednostki (nazywane „słabymi śpiewakami”) nie są w stanie wykonywać poprawnie dźwięków. Szacuje się, że 10-15% populacji ogólnej stanowią osoby z zaburzeniem w wykonaniu wokalnym określane mianem słabych śpiewaków (Dalla Bella i in., 2007; Berkowska i Dalla Bella, 2009; Pfordresher i Brown, 2007). Takie jednostki, powszechnie określane jako „głuche na dźwięki”, cierpią z powodu trudności trwającej przez całe życie związanej z przetwarzaniem muzyki, pomimo zachowanych normalnych zdolności intelektualnych, pamięci i zdolności językowych (Peretz, 2001; Peretz i Hyde, 2003). Słabi śpiewacy, zwykle wykazujący uszkodzenie w wymiarze dźwiękowym, charakteryzują się niepoprawnym wykonaniem interwałów wysokości dźwięków (Pfordresher i Brown, 2007; Welch, 1979; Dalla Bella i in., 2007) lub transpozycją (wykonywanie dźwięków z przesunięciem kilka interwałów wyżej lub niżej; Pfordresher i Brown, 2007). Słabe śpiewanie jest często rezultatem zubożałej percepcji (Dalla Bella i in., 2009), ale nie zawsze. Istnieją przypadki osób ze słabym śpiewaniem, gdy nie istnieją zaburzenia percepcyjne (Dalla Bella i in., 2007; Pfordresher i Brown, 2007; Wise i Sloboda, 2008).
Dysocjacja pomiędzy mechanizmami percepcji i wykonania w śpiewaniu oraz różnorodność opisywanych fenotypów sugeruje, że różne źródła uszkodzeń mogą być odpowiedzialne za słabe śpiewanie (dla przykładu, niepełne przetwarzanie motoryczne, niepoprawna percepcja, wadliwie funkcjonujące mechanizmy integracji sensomotorycznej, czy zaburzona pamięć). Aby wyjaśnić funkcjonowanie poszczególnych mechanizmów, które są typowo uszkodzone u słabych śpiewaków, zwróćmy uwagę na pojedyncze komponenty modelu obrazującego ludzki system wokalny vocal sensorimotor loop (Berkowska i Dalla Bella, 2009). Śpiewanie z pamięci znanych melodii wymaga wyszukiwania informacji o wysokości dźwięków i ich czasowości z pamięci długotrwałej oraz planowania motorycznego. Dodatkowo, trwające wykonanie wokalne powraca z powrotem do systemu (za pomocą percepcji), zostaje porównane z wykonywaną melodią i w ten sposób ewentualnie wpływa na planowanie motoryczne (wykorzystując do tego korekcję błędu) w stosunku do nuty, która jako następna będzie wykonywana. Podobne mechanizmy są angażowane podczas imitacji. Przykładowa melodia, która ma być imitowana jest percypowana, magazynowana w pamięci krótkotrwałej, a następnie przechowywane dźwięki są mapowane do gestów motorycznych. Tak jak wcześniej, mechanizm powracania informacji zwrotnej pozwala śpiewającemu na monitorowanie trwającego wykonania oraz na korekcję błędów, jeżeli zachodzi taka potrzeba.
W ostatnim czasie pojawiły się dowody wskazujące na odwrotną dysocjację (uszkodzona percepcja przy jednoczesnym niezaburzonym wykonaniu wokalnym). Przypadki takie udokumentowano u osób z głuchotą dźwięków (Loui i in., 2008), co stanowi dowód na funkcjonowanie oddzielnych mechanizmów dla percepcji i wykonania (Griffiths, 2008). Podsumowując, istnieje rosnący dowód, że problemy dotyczące sprawności śpiewania mogą pochodzić z różnych źródeł, prowadząc do zróżnicowania rodzajów uszkodzeń. Najnowsze dowody wskazują, że dysocjacje pomiędzy percepcją i wykonaniem w głuchocie dźwięków mogą być nawet bardziej zróżnicowane niż sądzono dotychczas. Co więcej, głuchota dźwięków może występować w czystej formie, charakteryzującej się niezaburzoną percepcją (Dalla Bella i in., złożony do druku). Głównym celem proponowanego projektu jest zbadanie osób z czystą formą głuchoty na dźwięki wykorzystując do tego nowe formy warunków badawczych, na przykład manipulując informacją zwrotną docierającą do osób podczas wykonania wokalnego, w nawiązaniu do właściwości vocal sensorimotor loop- ludzkiego systemu wokalnego, co w konsekwencji przyczyni się do wyjaśnienia jego struktury oraz roli jaką pełni każdy komponent zaangażowany zarówno w sprawne jak i zaburzone śpiewanie. Dostarczy to użytecznych informacji potrzebnych do zrozumienia wpływu korzystnego efektu wykonania wokalnego w rehabilitacji. Odkrycia poczynione w proponowanym projekcie przyczynią się do wyjaśnienia procesów zaangażowanych podczas normalnego wykonania wokalnego. Ponadto, nasze badania będą w przyszłości mogły być wykorzystywane jako pomoc studentom muzyki i profesjonalnym muzykom (np. w opracowywaniu efektywnych strategii ulepszających ich sprawność śpiewania) oraz nauczycielom (np. do szacowania słabego śpiewania i ewentualnego opracowania pomyślnego nauczania). Otrzymane wyniki powinny ponadto zachęcić przedstawicieli innych dyscyplin naukowych do zainteresowania się tematyką słabego śpiewania, angażując psychoakustyków, psychologów poznawczych i osób związanych z muzyką.
Data projektu: 2011-12-01 - 2014-09-01
Kierownik: Jakub Sowiński
Wykonawcy: Jakub Sowiński
Przetwarzanie czasowości jest jedną z uniwersalnych ludzkich umiejętności, która pozwala nam na zrozumienie otaczającej nas rzeczywistości. Wiele z procesów poznawczych może być rozpatrywanych biorąc pod uwagę komponent czasowy. Jest on istotny zarówno podczas percepcji docierających do nas informacji jak i podczas planowania naszych przyszłych zachowań. Nasz umysł zawiera poznawcze moduły odpowiedzialne za przetwarzanie czasu zarówno w percepcji jak i zachowaniu, a w naszym mózgu znajdują się obszary za to odpowiedzialne (Sakai, Hikosaka, Miyauchi, Takino, Tamada, 1999).
Jednym z powszechnych zjawisk, w którym olbrzymią rolę odgrywa czasowość jest muzyka. Jej komponent czasowy posiada korzenie biologiczne o czym świadczyć mogą badania s których pokazano wrodzoność predyspozycji do percepcji rytmu u niemowląt (Trehub, Wallin, Merker, Brown, 2000) a również fakt, że możliwe jest wyróżnienie w mózgu obszarów odpowiedzialnych za przetwarzanie czasowości w kontekście muzycznym (Ferrandez i inni., 2003; Macar i inni., 2004; Nenadic i inni., 2003; Rao i inni., 1997, 2001).
Mimo, że większość osób bez wykształcenie muzycznego jest w stanie synchronizować się z pulsem muzycznym (Sowiński, Dalla Bella, w przygotowaniu) niektóre osoby posiadają deficyty związane z przetwarzaniem czasowości (Phillips-Silver i inni., 2011; Sowiński, Dalla Bella, w przygotowaniu). Deficyty percepcji oraz wykonania czasowości w kontekście muzycznym mogą być rezultatem różnorodnych zaburzeń takich jak Congenital Amusia (tj. deficytu przetwarzania muzyki u osób bez uszkodzeń mózgu). Deficyty czasowości często łączone są z deficytami przetwarzania wysokości dźwięków. Aczkolwiek ostatnie badania pokazały, że możliwa jest sytuacja wystąpienia deficytów czasowości, mimo braku zaburzeń przetwarzania wysokości (Phillips-Silver i inni., 2001). Ostanie badania przeprowadzone w naszym laboratorium (MPBLab) pokazały, że w niektórych sytuacjach możliwe są deficyty przetwarzania czasowości związane wyłącznie z wykonaniem a nie percepcją (Sowiński, Dalla Bella, 2008; Sowiński, Dalla Bella, w przygotowaniu). To pozwala postawić hipotezę, że procesy związane z wykonaniem czasowości mogą nie być w pełni powiązane z procesami percepcji czasowości.
Proponowany projekt badawczy jest naturalną kontynuacją badań prowadzonych poprzednio w naszym laboratorium. Jego celem jest zbadanie relacji między percepcją i wykonaniem poprzez próbę znalezienia osób posiadających tzw. czyste zaburzenia związane z percepcją czasowości (czyli takie które występują niezależnie od procesów wykonania czasowości). Słuszność takiej hipotezy mogą sugerować analogiczne wyniki uzyskane przez Luie i innych (2008) odnośnie wysokości dźwięku. W powyższym badaniu pokazano istnienie dwóch oddzielnych dróg poznawczych związanych z przetwarzaniem wysokości – pierwszej związanej z percepcją a drugiej z wykonaniem wysokości. Znalezienie osób posiadających takie pozwoli na wyjaśnianie podstaw funkcjonowania procesów przetwarzania czasowości opierając się na podwójnej dysocjacji.
W projekcie tym planujemy również zbadać właściwości dynamiki ruchu podczas wykonania czasowości u osób posiadających deficyty w tym zakresie. W celu użyta zostanie technika rejestracji ruchu (z ang. Motion Capture). Będzie to pierwszy kompletny opis właściwości ruchu w odniesieniu do osób z deficytami poznawczymi przetwarzania czasowości. Uzyskane dzięki niemu wyniki pozwolą na pozwolą na zrozumienie źródeł tego typu zaburzeń. Badanie będzie podzielona na dwie oddzielne części: przesiewową oraz badanie główne. W części przesiewowej planowane jest zbadanie 300 osób bez wykształcenia muzycznego przy pomocy testów związanych z percepcją oraz wykonaniem czasowości. W zadaniu wykonania osoby badane będą proszone o stukanie zgodnie z bitem muzycznym oraz rytmicznym bodźcem niemuzycznym. W zadaniu percepcji osoby badane będą proszone o wykrycie nieregularności w sekwencjach niemuzycznych oraz fragmentach utworów muzycznych. Na podstawie wyników części przesiewowej osoby badane podzielone zostaną na trzy grupy: osoby bez deficytów czasowości, z deficytami percepcji, z deficytami wykonania oraz osoby z deficytami zarówno wykonania jak i percepcji. Osoby z trzech ostatnich grup oraz grupa kontrolna poddane zostaną dalszym testom w głównej części badania. Dodatkowe testy dotyczyć będą między innymi wykonania prostych sekwencji rytmicznych, percepcji bitu muzycznego oraz percepcji anisochronii. W części głównej badania rejestrowany również będzie ruch osób badanych podczas wykonywania zadań. W tym celu zostanie wykorzystana technika Motion Capture. Wykonane rejestracje pozwolą na charakterystykę dynamiki wykonania osób z deficytami czasowości oraz porównania jej z danymi osób bez deficytów poznawczych. W oparciu o dane z głównej części badania możliwe będzie potwierdzenie hipotezy o pełnej rozdzielności percepcji oraz wykonania czasowości i tym samym w istotny sposób zwiększy wiedzę o neuropsychologiczny podstawach przetwarzania czasowości.
Data projektu: 2011-12-01 - 2014-11-01
Kierownik: Aneta Kłopocka
Wykonawcy: Aneta Kłopocka
Głównym celem naukowym projektu jest identyfikacja dotychczasowych i projekcja przyszłych kierunków zmian w procesach oszczędzania gospodarstw domowych w Polsce i w wybranych krajach świata.
Uwzględniając główny cel badawczy przyjęto do realizacji następujące cele szczegółowe:
- przegląd teorii dotyczących oszczędności i procesów oszczędzania gospodarstw domowych,
- diagnoza głównych tendencji w procesach oszczędzania gospodarstw domowych w Polsce i wybranych krajach świata,
- empiryczna weryfikacja korelacji cech demograficznych i społeczno-ekonomicznych ze stopą oszczędzania gospodarstw domowych,
- empiryczna weryfikacja korelacji cech demograficznych i społeczno-ekonomicznych oraz wybranych aspektów sytuacji i przekonań członków gospodarstw domowych z postawami wobec oszczędzania, w szczególności ze skłonnością do oszczędzania, motywami oszczędzania oraz zachowaniami na rynku finansowym (z uwzględnieniem wartości i form posiadanych oszczędności),
- empiryczna weryfikacja wpływu określonych na podstawie studiów literaturowych czynników egzogenicznych (m.in. polityki kredytowej banków, zmian rynkowych stóp procentowych, koniunktury gospodarczej w kraju, stopy bezrobocia i niepewności dochodów, rozwiązań podatkowych, zmian w systemie zabezpieczenia emerytalnego) na postawy gospodarstw domowych w Polsce wobec oszczędzania,
- identyfikacja kanałów transmisji współczesnego kryzysu finansowo-gospodarczego na procesy oszczędzania gospodarstw domowych w Polsce,
- projekcja kierunków zmian w procesach oszczędzania gospodarstw domowych,
- sformułowanie wniosków dotyczących możliwych działań kształtujących zachowania gospodarstw domowych w zakresie oszczędzania.
Projekt stanowi próbę interdyscyplinarnego spojrzenia na zjawisko oszczędzania przez gospodarstwa domowe. Oszczędności sektora gospodarstw domowych niewątpliwie mają istotne znaczenie w ujęciu mikroekonomicznym (dla optymalizacji procesów zarządzania finansami osobistymi) oraz w ujęciu makroekonomicznym (z perspektywy procesów wzrostu gospodarczego). Ponadto w procesach oszczędzania gospodarstw domowych w Polsce w ostatnich latach nastąpiły zasadnicze przeobrażenia. Wynika to z faktu istotnej, gwałtownej zmiany w funkcjonowaniu gospodarstw domowych w okresie transformacji gospodarki oraz jest skutkiem obecnego globalnego kryzysu finansowo-gospodarczego.
W pełni uzasadnione jest zatem podjęcie trudu badawczego zmierzającego do dokładnego, wnikliwego i kompleksowego rozpoznania przemian w procesach oszczędzania polskich gospodarstw domowych, w tym gruntownego określenia kanałów transmisji współczesnego kryzysu na postawy gospodarstw domowych wobec oszczędzania.
Do podjęcia problemu badawczego skłania również niedostateczne rozpoznanie determinant procesów oszczędzania przez gospodarstwa domowe w Polsce oraz szczątkowy zakres polskiego piśmiennictwa poświęconego procesom oszczędzania przez gospodarstwa domowe na świecie.
Projekt badawczy stawia sobie za cel wypełnienie luki w piśmiennictwie w zakresie diagnozy dotychczasowych oraz projekcji dalszych zmian w procesach oszczędzania gospodarstw domowych w Polsce i ich oceny na tle zmian w procesach oszczędzania gospodarstw domowych w wybranych krajach świata, a także identyfikacji determinant zmian w procesach oszczędzania gospodarstw domowych z uwzględnieniem kontekstu współczesnego kryzysu finansowo-gospodarczego oraz przemian demograficznych.
Nowatorski charakter badań wynika po części z samej natury podejmowanego problemu, jako że problem oceny skutków i siły oddziaływania obecnego kryzysu na procesy oszczędzania gospodarstw domowych jest nowy i nie doczekał się jeszcze wyczerpującego potraktowania. Co więcej, także inne aspekty współczesnych procesów oszczędzania przez polskie gospodarstwa domowe nie zostały dostatecznie szeroko rozpoznane w piśmiennictwie, a lepsze zrozumienie procesów oszczędzania przez gospodarstwa domowe w Polsce wymaga dalszych prac badawczych.
Zgodnie z założeniami niniejszego projektu wskazane jest:
- poszerzenie badania zmian w procesach oszczędzania o działanie efektu kohorty (ang. cohort effects),
- rozwinięcie badań czynników determinujących procesy oszczędzania gospodarstw domowych m.in. przez zastosowanie analizy w ujęciu dynamicznym, w tym z wykorzystaniem metody tzw. sztucznych paneli,
- uzupełnienie analizy zachowań gospodarstw domowych w zakresie oszczędzania o aspekt poznawczy i emotywny postaw,
- uwzględnienie kwestii wpływu współczesnego kryzysu finansowo-gospodarczego na postawy gospodarstw domowych wobec oszczędzania,
- odniesienie zmian w procesach oszczędzania gospodarstw domowych w Polsce do zmian w procesach oszczędzania gospodarstw domowych w wybranych krajach świata (USA, Japonia, Niemcy).
Efektem końcowym pracy badawczej będzie:
- diagnoza zmian w postawach członków gospodarstw domowych wobec oszczędzania z uwzględnieniem aspektów: poznawczego, emotywnego i behawioralnego postaw, w tym diagnoza zmian w poziomie i strukturze oszczędności gospodarstw domowych w Polsce i w wybranych krajach świata;
- identyfikacja determinant zmian w procesach oszczędzania gospodarstw domowych w Polsce i w wybranych krajach świata;
- ocena wpływu współczesnego kryzysu na procesy oszczędzania gospodarstw domowych;
- określenie kierunków zmian w procesach oszczędzania gospodarstw domowych;
- sformułowanie zaleceń co do kształtowania zachowań gospodarstw domowych w zakresie oszczędzania.
Wyniki pracy badawczej będą stanowiły pożądany wkład w rozwój finansów gospodarstw domowych.
Wnioski wynikające z wnikliwej, interdyscyplinarnej analizy determinant zmian w procesach oszczędzania mogą posłużyć do opracowania mechanizmów stymulujących oszczędzanie przez gospodarstwa domowe oraz do optymalizacji polityki fiskalnej w zakresie opodatkowania dochodów gospodarstw domowych. Lepsze rozpoznanie uwarunkowań demograficznych procesów oszczędzania będzie mieć zasadnicze znaczenie dla prognozowania przyszłych tendencji w procesach oszczędzania warunkowanych przewidywanym starzeniem się społeczeństwa oraz da możliwość podjęcia działań przeciwdziałających powstaniu ewentualnej destabilizacji rynków finansowych na skutek starzenia się społeczeństwa. Wyniki projektu mogą również zostać praktycznie wykorzystane przez instytucje finansowe w procesach zarządzania strategicznego.
Data projektu: 2011-12-01 - 2014-04-01
Kierownik: Jan Cieciuch
Wykonawcy: Jan Cieciuch
Celem projektu jest syntetyczny opis funkcjonowania systemu wartości na różnych poziomach osobowości i jej rozwoju.
Efektem projektu będą ramy teoretyczne integrujące teorię wartości Schwartza (1992, Schwartz i in., 2012) z Pięcioczynnikową Teorią Osobowości McCrae i Costy (2008) oraz koncepcją trzech poziomów osobowości proponowanymi przez McAdamsa (1995). Na pierwszym poziomie osobowości klasyfikacja cech (Wielka Piątka) zostanie uzupełniona o uniwersalną strukturę motywacyjnie rozumianych wartości (Wielka Dziesiątka). Na drugim poziomie system wartości wykorzystany zostanie do uzupełnienia dotychczasowego formalnego opisu kształtowania tożsamości o aspekt treściowy. Na trzecim poziomie wykazana zostanie rola wartości w konstruowaniu tożsamości narracyjnej.
Projektowana synteza umożliwi integrację szczegółowych doniesień badawczych z obszaru psychologii osobowości i psychologii rozwojowej.
Data projektu: 2011-12-13 - 2014-12-12
Kierownik: Ita Robakiewicz
Wykonawcy: Ita Robakiewicz
Pierwszym celem projektu jest znalezienie struktur mózgowych aktywnych podczas zachowań eksploracyjnych typu autoekspozycji – w modelu opracowanym w naszym laboratorium, w którym widoczny jest silny efekt ciekawości poznawczej u szczurów, polegającym na zapalaniu/gaszeniu światła w zamkniętym środowisku (klatka Skinnera) bez obecności dodatkowego bodźca wzmacniającego. Drugim celem projektu jest wywołanie u zwierząt zachowań depresyjnych poprzez
miejscowe zablokowanie aktywności struktur mózgu związanych z odbieraniem przez zwierzęta stymulacji pozytywnej/apetytywnej. Wybór struktur docelowych podjęty zostanie w oparciu o wyniki uzyskane podczas znakowania aktywności struktur mózgowych w teście autoekspozycji oraz dane literaturowe.
Nie wiadomo jakie struktury mózgu są związane z zachowaniem eksploracyjnym typu autoekspozycji. Powiązanie autoekspozycji na bodźce świetlne i dźwiękowe z ekspresją białka c-Fos, będącego znacznikiem aktywności neuronów, pozwoli na określenie anatomicznego podłoża funkcji poznawczych zaangażowanych w zachowania eksploracyjne typu autoekspozycji. Działania te stanowić będą znaczący wkład w zrozumienie ww. procesów.
Doniosłe znaczenie dla rozwoju badań podstawowych będzie również miało wyznaczenie kluczowych dla powstawania zachowań depresyjnych struktur mózgowych oraz opracowanie nowych modeli zarówno wywoływania, jak i oceny zachowań depresyjnych. Modele te mogą następnie być wykorzystane przez innych badaczy zajmujących się zwierzęcymi modelami depresji.
Data projektu: 2011-12-13 - 2013-12-12
Kierownik: Simone Dalla Bella
Wykonawcy: Simone Dalla Bella
Głównym celem projektu jest przeprowadzenie badań nad rytmicznymi właściwościami w percepcji mowy przy użyciu synchronizacji sensomotorycznej. Za pomocą tej metody, która po raz pierwszy zostanie użyta w celu analizy rytmicznych aspektów mowy planujemy scharakteryzować wzory regularności czasowej pojawiające się w różnych typach sposobu mówienia począwszy od czytania rytmicznego (tzn., gdy recytujemy poezję), skończywszy na mowie podczas zwykłej konwersacji (gdzie rytmiczność wypowiadanych zdań najprawdopodobniej jest wrodzoną cechą ułatwiającą koordynację rozmówców, a co za tym idzie polepszającą skuteczność komunikacji). W proponowanym przez nas projekcie współpracy chcemy oprzeć się na założeniach teorii Cummins’a (2009) i analizować rytmiczne właściwości mowy stosując zadanie motoryczne polegające na synchronizowaniu ruchów (np. wystukiwanie palcem) z regularnie prezentowanymi bodźcami słuchowymi lub wzrokowymi (tapping task). W wielu badaniach pokazano, że zadanie wystukiwania synchronicznego jest czułe na czasowe właściwości bardzo prostych bodźców prezentowanych w sekwencji (np., serie izochronicznie prezentowanych tonów lub trzasków), ale także złożonych bodźców dźwiękowych, charakteryzujących się złożona strukturą rytmiczną takich jak muzyka (przeglądowo, patrz Repp, 2005, 2006). Ze względu na fakt, że mowa manifestuje złożoność rytmiczną, która jest porównywalna do tej występującej w muzyce (Patel, 2008), oczekiwaliśmy, że zadanie wystukiwania rytmicznego będzie porównywalnie czułe na percepcję czasowych właściwości występujących w wypowiedziach słownych. Badania potwierdziły oczekiwane wyniki i publikacja na ten temat została złożona do druku w czasopiśmie międzynarodowym (Falk & Dalla Bella, 2014, złożony do druku).
Data projektu: 2012-01-30 - 2013-12-20
Kierownik: Wojciech Słomski
Wykonawcy: Wojciech Słomski
Grant zrealizowany w Інститут Українсько-Польської Співпраці
Data projektu: 2012-01-30 - 2013-12-20
Kierownik: Wojciech Słomski
Wykonawcy: Wojciech Słomski
Grant realizowany w Інститут Українсько-Польської Співпраці
Data projektu: 2012-08-01 - 2014-01-01
Kierownik: Adrian Wójcik
Wykonawcy: Adrian Wójcik
Celem badań było stworzenie nowego narzędzia do pomiaru przekonań dotyczących historii, skali tzw. cynizmu historycznego, przeświadczenia o tym, że przeszłe wydarzenia nie mogą być poznane oraz że historia powinna przede wszystkim służyć interesom poszczególnych grup społecznych, w tym zwłaszcza grupy narodowej. Zostało również sprawdzone, jak posiadanie przekonań tego typu przekłada się na postawy wobec przedstawicieli grup społecznych ważnych dla historii grupy własnej oraz, w jaki sposób powiązane jest z innymi konstruktami istotnymi dla badań pamięci społecznej.
Pojęcie Cynizmu Historycznego została utworzone na podstawie dyskusji teoretycznej, jaka miała miejsce we współczesnej historiografii. Sama metodologia, jak i ogólna orientacja badania, pochodziła jednak z empirycznej psychologii społecznej. Badanie integrowało również dwa nurty badań nad pamięcią społeczną – refleksję teoretyczną pochodzącą z nauk o historii oraz wyniki badań psychologii stosunków międzygrupowych
Zgodnie z celami badania przeprowadzana została dokładna walidacja wewnętrzna i zewnętrzna Skali Cynizmu Historycznego. W dwóch badaniach na reprezentatywnych próbach polskich internautów (N = 2 x 500) została wykorzystana poszerzona 14 pozycyjna wersja skali. Badania pozwoliły na zidentyfikowanie trzech głównych wymiarów skali:
(1) Przekonania, że historia i badania historyczne powinny służyć przede wszystkim dobru własnego narodu;
(2) Przekonania o tym, że główną wartością, która kieruje badaniami historyków, powinno być dążenie do prawdy;
(3) Przekonanie o tym, że historia jest zbyt skomplikowana, aby możliwe było jej pełne zrozumienie;
Trzy wyróżnione czynniki zostały nazwane odpowiednio: (1) historia w służbie narodu; (2) historia w służbie prawdy; (3) historia niepoznawalne. Wyróżnione czynniki miały charakter niezależny (ortogonalny) względem siebie. W wyniku badania została także skonstruowana krótsza wersja skali, która zawierała 9 pozycji, po 3 pozycje na wymiar skali. Krótsza wersja skali została zwalidowana w dalszych badaniach, gdzie okazało się, że daje stabilne trójczynnikowe rozwiązania. Oceniona została również trafność zewnętrzna skali.
Data projektu: 2012-08-01 - 2015-08-01
Kierownik: Marcin Staniewski
Wykonawcy: Marcin Staniewski, Konrad Janowski, Katarzyna Awruk
Celem projektu jest określenie kluczowych czynników psychologicznych i organizacyjnych, zwiększających prawdopodobieństwo przetrwania nowo powstających przedsiębiorstw zaliczanych do sektora małych i średnich przedsiębiorstw (MSP), które działalność gospodarczą w Polsce rozpoczęły w latach (2008-2012). Przedmiotem badań będzie pięć głównych determinant sukcesu: psychologiczne, społeczne, organizacyjno-strategiczne, finansowe, polityki gospodarczej i finansowej państwa. Efektem końcowym badań będzie zidentyfikowanie tych czynników, które odgrywają decydującą rolę w zakresie przetrwania decydujących pierwszych czterech lat działalności przedsiębiorstw, co będzie podstawą do formułowania właściwych strategii ich działania, jak też ułatwi konstruowanie założeń polityki gospodarczej kraju, odnoszących się do nurtu przedsiębiorczości oraz wzmocnienia pozycji konkurencyjnych przedsiębiorstw.
Opracowania zagraniczne, oparte na analizach empirycznych wykazują, że najtrudniejszym okresem dla nowych przedsiębiorstw są pierwsze cztery lata działalności (Knaup, Piazza, 2007, s. 3-10). Podobne statystyki odnoszą się również do Polski (GUS, 2010). Niestety, nie do końca rozpoznane są powody upadłości lub likwidacji nowo powstałych przedsiębiorstw. Podejmowane do tej pory próby wyjaśnienia dotyczyły głownie czynników ekonomicznych, deprecjonując czynniki natury psychologiczno-społecznej, których znaczenie może być de facto niejednokrotnie decydujące o sukcesie przedsiębiorcy i jego działalności. MSP działając często jako mikroprzedsiębiorstwa, podmioty jedno-, kilkuosobowe lub rodzinne, znajdują się w silnej zależności z cechami osobowymi samego przedsiębiorcy (przedsiębiorca jest najczęściej jedyną lub główną osobą podejmującą decyzje). Jeśli przedsiębiorca nie wykazuje się odpowiednim zestawem (i konfiguracją) cech, które uważane są za kluczowe w zakresie osiągnięcia przedsiębiorczego sukcesu, to inne czynniki nie zrekompensują tych braków. W związku z tym czynniki (ekonomiczne) zdają się zajmować drugorzędne miejsce. Główną hipotezą stawianą w niniejszym projekcie jest przekonanie, iż różne typy czynników wchodzą ze sobą w interakcję warunkując sukces przedsiębiorczy, a ich jednoczesne ujęcie w jednym projekcie badawczym umożliwi określenie ich względnego udziału i wartości predykcyjnej.

Oczekiwane rezultaty
Projekt badawczy ma istotne znaczenie dla rozwoju teorii zarządzania i funkcjonowania małych i średnich przedsiębiorstw. Wyniki badań przedsiębiorstw fazy „start-up” w Polsce przyczynią się do rozwoju dyscypliny nauk organizacji i zarządzania, gdyż ta kategoria przedsiębiorstw nie jest stosunkowo dobrze rozpoznana i opisana. Ponadto uzyskane wyniki umożliwią późniejsze międzynarodowe badania porównawcze w zakresie rodzajów i liczebności determinant przetrwania. Mogą też być zaczątkiem do opracowania podobnych analiz w innych krajach. Umożliwi to w konsekwencji prowadzenie dyskursu naukowego o populacji nowo powstających przedsiębiorstw oraz o wewnętrznych i zewnętrznych czynnikach determinujących efektywność ich funkcjonowania, przetrwania, wzrostu i rozwoju, także w rożnych systemach ekonomiczno-społecznych.
Uzyskane wyniki badań pozwolą również na osiągnięcie większej integracji w zakresie teorii funkcjonowania małych i średnich przedsiębiorstw oraz przedsiębiorców, gdyż projekt badawczy
uwzględniać będzie równocześnie zmienne dotychczas badane zazwyczaj oddzielnie w dwóch rożnych nurtach badawczych (w zakresie nauk o organizacji i zarządzania oraz w zakresie nauk
psychologicznych). Równoczesne uwzględnienie w projekcie czynników o charakterze psychologicznym oraz organizacyjno-ekonomicznym umożliwi analizę ich wzajemnych interakcji w determinowaniu sukcesu przedsiębiorczego, co stanowi dodatkową wartość teoretyczną projektu.
Uzyskane wyniki znajdą również swoje aplikacje praktyczne, gdyż rozpoznanie czynników sukcesu/porażki nowo powstałych przedsiębiorstw może przyczynić się do podniesienia efektywności i żywotności tych, które zostaną założone w przyszłości, jak również tych, które już funkcjonują.
Data projektu: 2012-10-01 - 2015-10-01
Kierownik: Ilona Laskowska
Wykonawcy: Ilona Laskowska
Celem planowanych badań jest ocena istotności wpływu parametru czasu na podstawowe procesy regulujące funkcjonowanie motoryczne i poznawcze. Badanie wpisuje się w nurt poszukiwań mających wyjaśnić mechanizm powstawania zaburzeń funkcji motorycznych i poznawczych w oparciu o najbardziej fundamentalne zasady kierujące procesem przetwarzania informacji. Analiza wzorca odpowiedzialnego za prawidłowy przebieg procesów w czasie zostanie zbadana u osób z chorobą Parkinsona i schorzeniami podobnymi. Specyfika objawów w chorobie Parkinsona (połączenie zaburzeń motorycznych i poznawczych) pozwala zakładać, że znaczenie parametru czasu dla prawidłowego funkcjonowania mózgu jest większe niż do tej pory przypuszczano.
Powszechną tendencją obserwowaną w życiu codziennym jest łączenie ruchu z bodźcami słuchowymi. Między innymi słuchanie muzyki wywołuje u ludzi reakcje motoryczne zsynchronizowane z pulsem muzyki. Odpowiedź ruchowa realizowana jest najczęściej przez spontaniczne wybijanie pulsu ręką lub nogą, rytmiczny chód lub kołysanie się w rytm muzyki. Zdolność do synchronizowania się z bodźcami słuchowymi jest oceniana w prostych zadaniach, polegających na wybijaniu rytmu palcem wskazującym lub ręką jednocześnie z zewnętrznym źródłem dźwięku emitującym regularnie następujące po sobie dźwięki. Źródeł różnic indywidualnych w synchronizacji sensomotorycznej upatruje się w jej trzech głównych komponentach: zegarze wewnętrznym, realizacji motorycznej i mechanizmach korekcji. Biologicznymi podstawami trzech wymienionych komponentów są powiązane ze sobą obszary podkorowe (jądra podstawy oraz móżdżek) i korowe mózgu (dodatkowa kora ruchowa, zakręt skroniowy górny, grzbietowa kora przedruchowa). Kontrowersje dotyczą zakresu procesów, które regulowane są w oparciu o prawidłowe działanie zegara wewnętrznego i mechanizmów z nim związanych. W planowanych badaniach, posługując się obserwacją procesów psychicznych i analizą procesów psychomotorycznych w chorobach neurodegeneracyjnych, podjęta zostanie próba ustalenia związku między postrzeganiem czasu, możliwościami synchronizacji i wyższymi funkcjami psychicznymi.
Data projektu: 2012-10-20 - 2013-03-31
Kierownik: Annabel Cohen
Wykonawcy: Simone Dalla Bella
Grant finansowany przez: Canadian Institutes of health Research, natural Sciences and Engineering Research Council of Canada, Social Sciences and Humanities Research Council of Canada.
To siedmioletnia kluczowa inicjatywa mająca na celu współpracę badawczą w ramach Advance Interdisciplinary Research in Singing zrzeszającą ponad 70 naukowców reprezentujących każdą kanadyjską prowincję a także 15 innych krajów na 6 kontynentach. W celu zrozumienia indywidualnych, kulturalnych i uniwersalnych wpływów na śpiewanie i wpływów śpiewania na jednostki i społeczności, badacze zrzeszeni w AIRS skupili się na trzech głównych tematach:
1) Rozwój zdolności do śpiewania (Temat 1, któremu przewodniczył Frank Russo, Ryerson University, Toronto)
2) Śpiewanie i uczenie się- w jaki sposób nauczać śpiewu i w jaki sposób używać śpiewu do uczenia (Temat 2, któremu przewodniczyła Helga Gudmundsdottir, University of Iceland)
3) Wzmocnienie zdrowia i samopoczucia poprzez śpiewanie (Temat 3, któremu przewodniczyła Susan O'Neill, University of Western Ontario)
Powyższe tematy mogą być rozpatrywane odpowiednio poprzez zdefiniowanie jakie zachowania wokalne są teoretycznie możliwe, biorąc pod uwagę ograniczenia umysłowe, fizjologiczne i środowiskowe; jakie zachowania wokalne są stosowane w praktyce a ponadto jakie są implikacje społeczne związane ze śpiewaniem. Poprzez proponowane tematy badacze podzielą się swoją wiedzą i doświadczeniem z poszczególnych dziedzin, włączając psychologię, muzykologię, muzykoterapię, edukację, socjologię, antropologię, folklor, medycynę oraz inżynierię dźwięku i inżynierię komputerową. Ponadto podzielą się swoją pracą audio-wizualną używając do tego celu biblioteki cyfrowej i stron internetowych, których podstawy są już ustalone przez UPEI.
Data projektu: 2013-02-01 - 2016-02-01
Kierownik: Rob H. J. Van der Lubbe
Wykonawcy: Rob H. J. Van der Lubbe
Uczenie się różnorodnych umiejętności motorycznych jest częścią życia i rozwoju każdego człowieka, na przykład: chodzenie, mówienie, granie na instrumentach, prowadzenie samochodu, uprawianie różnych dyscyplin sportowych itd. Aby opanować te zdolności, często konieczny jest trening, dzięki któremu można opanować poszczególne ruchy. Ostatnie badania wskazują na pozytywny wpływ wyobrażania ruchowego na uczenie się. Wyobrażanie ruchowe/motoryczne (ang. motor imagery) odnosi się do procesów mentalnych polegających na obrazowaniu ruchu – wykonywania go w umyśle, bez rzeczywistej aktywności mięśni. Wyobrażanie ruchowe polega na świadomej aktywacji tych części mózgu, które są zaangażowane w przygotowanie i wykonanie ruchu, przy jednoczesnym wstrzymaniu rzeczywistego ruchu. Część naukowców korzysta zamiennie z definicji wyobrażania ruchowego i wyobrażania wzrokowego. Jednak należy podkreślić, że są to dwa odmienne procesy różniące się od siebie pod wieloma względami. W projekcie planowane jest sprawdzenie na ile wyobrażanie ruchowe/kinestetyczne, czyli wyobrażanie wykonywania ruchu wpływa na procesy uczenia się. Paradygmat, który zostanie wykorzystany do sprawdzenia tej hipotezy, to paradygmat dyskretnej sekwencji Go/NoGo. W paradygmacie tym, stosowana jest sekwencja bodźców wyświetlanych w czterech różnych lokalizacjach z jednej strony punktu fiksacji. W proponowanym projekcie, posługując się omówionym paradygmatem, podjęte zostaną próby odpowiedzi na poniższe pytania: Po pierwsze, do jakiego stopnia przygotowanie reakcji ruchowej pokrywa się z motorycznym obrazowaniem? Po drugie, jak specyficzny wpływ wywiera wyobrażanie sobie akcji ruchowych na zdobywanie umiejętności motorycznych, takich jak powtarzanie wzoru sekwencji bodźców wzrokowych za pomocą ruchów palców; czy owe uczenie się wynika z motorycznego wyobrażania sobie sekwencji i jest ograniczone wyłącznie do tej specyficznej sekwencji, czy może jest efektem bardziej ogólnym? Po trzecie, jeżeli efekt ten okazałby się specyficzny dla sekwencji, należy rozwinąć pytanie: jak silnie motorycznie specyficzny jest ten proces; jest on wywołany obrazowaniem motorycznym, czy może raczej obrazowaniem wzrokowym? Wreszcie, można postawić pytanie czy wpływ obrazowania motorycznego na umiejętności motoryczne, takie jak powtarzanie motywów muzycznych, zależny jest od posiadanej wiedzy, czy muzycy okażą się być lepsi w nabywaniu tych umiejętności, w stosunku do grupy kontrolnej?
Korzyści, które mogą płynąć z tego projektu, mogą zostać wykorzystane do procesów neuroplastyczności w takich dziedzinach, jak: medycyna (głównie rehabilitacja neurologiczna), psychologia sportu, muzyka, fizjoterapia czy każda aktywność, zmierzająca do doskonalenia i usprawniania zdolności motorycznych. Badacze zajmujący się wyobrażaniem ruchowym wskazują na jego pozytywny wpływ, podkreślając jednak, że wyobrażanie ruchowe nie zastępuje rzeczywistego ruchu, aby terapia była jeszcze bardziej skuteczna należy równocześnie wykonywać ćwiczenie fizjoterapeutyczne wraz z wyobrażaniem ruchowym
Data projektu: 2013-07-30 - 2016-07-29
Kierownik: Krzysztof Fronczyk
Wykonawcy: Krzysztof Fronczyk
Celem projektu jest opracowanie całościowego modelu potrzeby aprobaty społecznej. Chodzi w nim o łączne ujęcie zarówno potrzeby rozumianej jako trwała dyspozycja osobowości jak i sytuacyjnego jej wzbudzania. Podstawą do stworzenia modelu od strony formalnej będzie Item Response Theory oraz konceptualizacja aktywizacji potrzeby aprobaty społecznej rozumianej jako cechy i jej sytuacyjnych uwarunkowań wykorzystująca teorię subiektywnej oczekiwanej użyteczności (SEU). Dodatkowym celem projektu jest zweryfikowanie dwuwymiarowego modelu potrzeby aprobaty społecznej (zaprzeczania posiadaniu cech negatywnych oraz przypisywania sobie cech pozytywnych) rozumianej jako cecha.
Projekt zostanie podzielony na dwie równoległe części. W pierwszej części będą weryfikowane specyficzne hipotezy kierunkowe dotyczące odmiennego znaczenia psychologicznego dwóch wymiarów potrzeby aprobaty społecznej. Druga część ma charakter eksploracyjny.
W serii trzech eksperymentów zostanie przetestowane zachowanie badanych o różnym poziomie obu wymiarów potrzeby aprobaty społecznej w trzech różnych sytuacjach reprezentujących ważne kategorie społecznych oddziaływań: wpływu autorytetu, wpływu nacisku grupy, sytuacji pokusy umożliwiającej oszustwo.
W drugiej część projektu postawione zostaną następujące pytania badawcze:
1. Czy wzrost stopnia zagrożenia „ja” w sytuacji badania powiązany jest z jednakowym wzrostem nasilenia obu wymiarów potrzeby aprobaty społecznej?
2. Czy podstawowe wymiary osobowości w jednakowy sposób powiązane są z wymiarami potrzeby aprobaty społecznej?
2.1. Czy związek wymiarów potrzeby aprobaty społecznej i podstawowych cech osobowości jest niezależny od sytuacji badania?
2.2. Czy związek wymiarów potrzeby aprobaty społecznej i podstawowych cech osobowości jest niezależny od źródeł informacji o osobach badanych (samopis lub opis przez obserwatora zewnętrznego)?
3. Czy struktura potrzeby aprobaty społecznej pochodząca z danych samo opisowych i szacunkowych (przez zewnętrznego obserwatora) jest jednakowa?
3.1. Czy samopis oraz szacowanie (przez obserwatora zewnętrznego) potrzeby aprobaty społecznej są ze sobą powiązane?
4. Czy wymiary potrzeby aprobaty społecznej mają moderujący wpływ na związek między cechami osobowości mierzonymi dzięki samopisowi i szacowaniu przez obserwatora?
We wszystkich planowanych eksperymentach potrzeba aprobaty społecznej zostanie zmierzona na podstawie wyników kwestionariusza SPAS50. Jest to narzędzie opracowane w w celu pomiaru dwóch wymiarów potrzeby aprobaty społecznej: Zaprzeczania posiadaniu cech społecznie niepożądanych oraz Przypisywania sobie cech społecznie pożądanych.
Każdy z eksperymentów będzie dotyczyć innego aspektu potrzeby aprobaty społecznej: wpływu społecznego, wpływu autorytetu, oszukiwania. W każdym z eksperymentów weźmie udział po 100 osób (w każdym eksperymencie przewidziane są dwie grupy badawcze po 50 osób). Po każdym z trzech opisanych powyżej eksperymentów wszyscy uczestnicy badania poddani zostaną debrifingowi.
Pierwsze z badań drugiej części będzie dotyczyć różnych sytuacji badawczych, w odmiennym stopniu zagrażających „ja”. W drugim, oprócz samopisu, wykorzystane zostaną także oceny obserwatorów zewnętrznych, jako miary potrzeby aprobaty społecznej. W obu badaniach wykorzystane zostaną pomiary potrzeby aprobaty społecznej oraz podstawowych, ogólnych cech osobowości, co do których oczekuje się, że są powiązane z potrzebą aprobaty społecznej. Badanie 1 przeprowadzone zostanie w sześciu różnych sytuacjach. W każdej sytuacji badawczej planuje się zbadać około 50 osób.
Do analizy wyników zostanie zastosowana procedura testowania równoważności pomiaru (measurement invariance). Zaproponowana procedura doprowadzi do:
1) zidentyfikowania struktury aprobaty społecznej, niezmiennej między wszystkimi sytuacjami badawczymi
2) zidentyfikowanie odstępstw od struktury na poziomie konfiguracyjnym (różna struktura), metrycznym (różne ładunki) oraz skalarnym (różne stałe regresji), dzięki czemu wykazany zostanie dwuaspektowy charakter potrzeby aprobaty społecznej: jako cecha (niezmienność struktury) oraz styl zależny od sytuacji (odstępstwa od struktury w różnych planowanych sytuacjach).
Badanie 2 będzie polegało na przebadaniu grupy 300 osób (150 mężczyzn i 150 kobiet) oraz ich bliskich (współmałżonków, rodziców, dorosłych dzieci itp.) dobrze znających osoby badane. Badani wypełnią kwestionariusze w wersji samopisu. Natomiast członkowie rodzin wypełnią te same narzędzia w wersji szacowania przez obserwatora..
Dane z obu badań posłużą do budowy modelu IRT interakcji potrzeby aprobaty społecznej rozumianej jako dyspozycja oraz jej sytuacyjnych uwarunkowań.
Data projektu: 2014-01-30 - 2015-12-20
Kierownik: Wojciech Słomski
Wykonawcy: Wojciech Słomski
Grant realizowany w Інститут Українсько-Польської Співпраці
Data projektu: 2015-02-02 - 2016-08-01
Kierownik: Anna Czyżkowska
Wykonawcy: Anna Czyżkowska, Jan Cieciuch
CEL BADAŃ/HIPOTEZA
Celem projektu jest empiryczna weryfikacja zmodyfikowanego i rozszerzonego modelu satysfakcji małżeńskiej Li i Fung (2011). Przyjmujemy zatem główną tezę, konstytuującą model Li i Fung (2011), że realizacja małżeńskich celów jest predyktorem małżeńskiej satysfakcji, ale modyfikujemy model w zakresie opisu celów. Ogólną klasyfikację celów Li i Fung (2011) interpretujemy przez pryzmat kołowego modelu wartości Schwartza (Schwartz i in., 2012). W niniejszym projekcie przyjęliśmy, że koło wartości-celów Schwartza jest swoistą macierzą wszystkich możliwych celów cenionych przez ludzi (Bilsky, Schwartz, 2003; Cieciuch, 2011). Również cele wyróżnione przez Li i Fung (2011) wpisują się zatem w koło wartości celów Schwartza (Schwartz i in., 2012). Z koła wartości-celów Schwartza wybranych 11 z 19 adekwatnie opisuje cele możliwe do realizowania w małżeństwie.
W niniejszym projekcie zakładamy:
1) zgodnie z modelem Li i Fung (2011), że realizacja celów małżeńskich jest istotnym predykatorem satysfakcji z małżeństwa
2) mierzymy zarówno ważność celów, jak i stopień ich realizacji w małżeństwie
3) przyjmujemy klasyfikację celów-wartości Schwartza jako podstawę klasyfikacji celów małżeńskich
W badaniach wezmą udział pary w trzech okresach: wczesnej, średniej i późnej dorosłości.
Testowany będzie model, w którym:
1) Realizacja celów małżeńskich jest predyktorem satysfakcji z małżeństwa
2) Ważność celów małżeńskich jest moderatorem zależności realizacji celów z satysfakcją z
małżeństwa.
3) Płeć, typ związku (małżeństwo vs kohabitacja) oraz fazy związku są moderatorami zależności między realizacją i ważnością celów a satysfakcją z małżeństwa
4) Ważność celów małżeńskich jest wyjaśniana przez preferencje wartości
5) Ważność celów małżeńskich jest mediatorem zależności między preferencjami wartości a satysfakcją z małżeństwa

METODA
Badania zostaną przeprowadzone w 450 parach małżeńskich (łącznie N = 900 osób). Satysfakcja małżeńska ujmowana na poziomie ogólnym zostanie zmierzona kwestionariuszem QMI (Quality Marriage Index) Nortona ( 1983) w polskiej adaptacji Czyżkowskiej i Cieciucha (2012). Rzetelność polskiej wersji skali wynosi alfa=0,97. Dodatkowo satysfakcja małżeńska na poziomie szczegółowym mierzona będzie Kwestionariuszem Dobranego Małżeństwa (KDM-2) Plopy i Rostowskiego (2008). Ważność i realizacja celów małżeńskich zostanie zmierzona kwestionariuszem Cele małżeńskie Czyżkowskiej i Cieciucha. Cele zostały sformułowane w taki sposób, że odpowiadają poszczególnym celom-wartościom z modelu Schwartza. Kwestionariusz składa się z dwóch części. Pierwsza z nich przeznaczona jest do pomiaru celów, a druga do ich realizacji przez badanego (samoopis) oraz przez małżonka (opis partnera). Badania walidacyjne przeprowadzono na grupie N=684. Rzetelność skal okazała się zadowalająca. W analizach
wykorzystany zostanie diadyczny charakter danych.

WPŁYW REZULTATÓW
W wyniku opisywanych badań zweryfikowany zostanie model, który będzie mógł być podstawą badań w ważnym obszarze życia jakim jest życie małżeńskie (partnerskie) i satysfakcja z tej dziedziny życia. W chwili obecnej jest to najbardziej nowatorskie i spójne teoretycznie rozumienie uwarunkowań satysfakcji małżeńskiej, a pewne luki w modelu zostaną dodatkowo uzupełnione przez szeroko udokumentowany empirycznie na świecie model wartości Schwartza (Schwartz i in., 2012). Autorzy badania stworzyli kwestionariusz, który po pierwszych jego analizach walidacyjnych wydaje się być ciekawym narzędziem,
mogącym służyć do dalszych badań naukowych, a w dalszej perspektywie praktycznej także do diagnozowania w praktyce klinicznej.
Data projektu: 2016-01-01 - 2017-12-01
Kierownik: Wojciech Słomski
Wykonawcy: Wojciech Słomski
Grant zagraniczny przyznany przez College of International Business ISM Slovakia in Prešov
Data projektu: 2016-01-01 - 2017-12-01
Kierownik: Wojciech Słomski
Wykonawcy: Wojciech Słomski
Grant zagraniczny przyznany przez College of International Business ISM Slovakia in Prešov
Data projektu: 2016-01-01 - 2017-12-01
Kierownik: Wojciech Słomski
Wykonawcy: Wojciech Słomski
Grant zagraniczny przyznany przez College of International Business ISM Slovakia in Prešov