dr Blandyna Żurawska vel Grajewska

jednostka: Wydział Psychologii
stanowisko: adiunkt
prowadzone przedmioty:

Edukacja

Data uzyskania Stopień/Tytuł naukowy Instytucja nadająca Dziedzina Dyscyplina Specjalność
2006-11-14 Doktor Uniwersytet Kazimierza Wielkiego w Bydgoszczy Dziedzina nauk społecznych Psychologia psychologia

Granty

Data projektu: 2007-11-01 - 2009-11-01
Kierownik: Blandyna Skalska
Wykonawcy: Blandyna Skalska
Skuteczna kontrola zachowania każdego złożonego organizmu wymaga szybkiego i trafnego wykrywania potencjalnie istotnych zmian w środowisku oraz adekwatnego dostosowywania bieżących procesów ruchowych do tych zmian. Efektywność tego procesu może podnosić korzystanie z wszelkich danych ułatwiających identyfikację użytecznych bodźców w lawinie bodźców w każdej chwili odbieranych przez nasze zmysły, czyli wykrywanie i rozpoznawanie wskazówek. Owo zwiększenie efektywności jest obserwowane zwłaszcza wtedy, gdy informacje te wyprzedza¬ją pojawienie się głównego bodźca, ale zaznacza się również przy jednoczesnej prezentacji bodźca i wskazówki. Liczne badania dowodzą, że uczestnicy modulują stopień wykorzystania wskazówki w zależności od tego, czy zazwyczaj dostarcza ona prawdziwej informacji. Jeśli przekonują się, że wskazówka jest najczęściej poprawna, korzystają z niej w większym stopniu, jeśli jest tylko w 50% poprawna często całkowicie redukują jej wpływ. Z kolei wobec wskazówki w większości przypadków niepoprawnej może zostać zastosowana aktywna, intencjonalna strategia „odwracania” informacji przez nią niesionej: osoba przygotowuje się na bodziec przeciwny do zapowiadanego.
Choć zagadnienie tworzenia i efektywności realizowania strategii w odniesieniu do wskazówek doczekało się wielu badań, bardzo niewiele wiadomo o możliwościach konstruowania jednocześnie dwóch niezależnych strategii wykorzystania wskazówki. Potrzeba taka pojawia się wtedy, gdy wiarygodność wskazówki, a co za tym idzie najbardziej adekwatna strategia jej wykorzystania, różni się dla poszczególnych źródeł bodźców (np. części pola widzenia).
W projekcie sprawdzono kilka aspektów przed¬stawionego wyżej zagadnienia. Jedno z nich dotyczy tego, czy możliwe jest wdrożenie dwóch strategii, jeśli jedna polegać ma na przygotowywaniu reakcji przeciwnej do zapowiadanej przez wskazówkę, a druga na przygotowywaniu reakcji wskazywanej. Jednym z motywów podjęcia tego tematu była chęć przekonania się, czy możliwość stworzenia niezależnej strategii dla dwóch miejsc pola widzenia związane jest z odrębnością funkcjonowania półkul mózgowych, jak postulują Corballis i Gratton (2003) oraz przetestowania zdolności do tworzenia strategii wtedy, gdy umysł analizuje aż cztery źródła bodźców.
Data projektu: 2010-01-01 - 2011-02-01
Kierownik: Blandyna Żurawska vel Grajewska
Wykonawcy: Blandyna Żurawska vel Grajewska
Celem doświadczeń podjętych w ośrodku zagranicznym było badanie kwestii neuronalnych podstaw monitorowania konfliktu oraz ich zróżnicowanie półkulowe. Monitorowanie konfliktu jest jedną z ważniejszych funkcji poznawczych człowieka: pozwala wykryć niezgodność w napływających informacjach lub pojawiających się tendencjach do odpowiedzi, aktywizować struktury odpowiedzialne za kontrolę poznawczą i rozwiązywanie konfliktu i w efekcie doprowadzić do wykonania działania zgodnie z intencją. Powszechnie uważa się, że monitorowaniem konfliktu zajmuje się kora przedczołowa, jednak dokładna lokalizacja ośrodka jest przedmiotem sporu naukowców.
W moich dociekaniach starałam się sprawdzić trafność hipotez lokujących monitorowanie konfliktu w dorsolateralprefrontalcortex (grzbietowo-bocznej korze przedczołowej) w lewej półkuli mózgu oraz superior medialgyrus (zakręcie przyśrodkowym górnym) w lewym płacie czołowym. W tym celu zastosowałam przezczaszkową stymulację magnetyczną (transcranialmagneticstimulation, TMS) wobec wybranych obszarów kory mózgowej.
Impulsy magnetyczne tego typu czasowo unieczynniają daną strukturę, dając silne przesłanki do wnioskowania o roli danego obszaru w wykonaniu zadania. Impulsy stosowane były albo w trakcie wykonywania zadania („on-line”), albo w sposób skomasowany przed blokiem eksperymentalnym („off-line”). W jednym dniu stymulowano wybrany obszar kory mózgowej, a w drugim obszar kontrolny. Wykorzystano dwa typy zadań z konfliktem: zadanie z flankerami, gdzie pojawia się konflikt odpowiedzi oraz zadanie, w którym źródłem konfliktu była błędna (w części próbek) zapowiedź czy to modalności bodźca czy to wskazania ręki, którą należało odpowiedzieć.
Wyniki nie pozwoliły na jasne wnioski co do roli stymulowanych części kory mózgowej. Przezczaszkowa stymulacja magnetyczna albo nie dawała efektu w sposób jednolity w grupie badanych albo okazywała się być skuteczna dopiero wtedy, gdy natężenie sygnału było tak duże, że badanie stawało się bardzo bolesne. To ostatnie nie pozwoliło przeprowadzić niektórych eksperymentów w pełnym wymiarze.
Data projektu: 2010-08-01 - 2014-03-01
Kierownik: Blandyna Skalska
Wykonawcy: Blandyna Żurawska vel Grajewska
Gdy w zadaniu, gdzie odpowiadamy na postrzegane bodźce, pojawi się niezgodność między tym, jak należy zareagować na cel, a tym, jakie działanie automatycznie aktywuje szum(np. otaczających bodźców), angażujemy kontrolę poznawczą. Jest ona tym silniejsza, im częstszy jest konflikt, a wtedy jej wysoki poziom redukuje wpływ szumu. Rzadki konflikt powoduje osłabienie funkcji kontrolnych, dając w efekcie zwiększone oddziaływanie szumu(duża różnica w wykonaniu między sytuacją zgodności i niezgodności).
Co ciekawe, taka modulacja stopnia kontroli zachodzi również wtedy, gdy częstość występowania niezgodności jest inna dla bodźców prezentowanych np. w różnych częściach pola widzenia w obrębie jednego bloku eksperymentalnego (np. Corballis&Gratton, 2003, Biol. Psych.). Cechę odróżniającą takie dwie grupy bodźców, którym przypisano inną częstość pojawiania się konfliktu, określamy jako wskazówkę kontekstową.
W zrealizowanym projekcie badano, jakiego rodzaju wskazówka kontekstowa może być skuteczna, testując znaczenie jej ważności z punktu widzenia wykonywanego zadania (co okazało się kluczowe) oraz wyrazistości cechy (zademonstrowaliśmy, iż nie jest to rozstrzygające). Jako wskazówki kontekstowe wykorzystaliśmy m.in. kolor tła, kolor i jasność celu, nachylenie szeregu znaków, lokalizację celu i szumu.
W osobnej grupie doświadczeń, w tym w eksperymencie z pomiarem potencjałów wywołanych, podważyliśmy rolę zwężania ogniska uwagi przestrzennej jako mechanizmu działania wskazówki kontekstowej. W serii doświadczeń pilotażowych wykazano po raz pierwszy, że wskazówka kontekstowa może działać również w zadaniach słuchowych – różnicowanie wielkości wpływu szumu pojawiało się, gdy wskazówką była lokalizacja źródła dźwięku-celu. Nieskuteczna w tej roli okazała się płeć osoby wypowiadającej słowo-szum.
Przeprowadzona badania wskazały na kluczowość ścisłego powiązania wskazówki kontekstowej z istotą zadania uczestnika. Jeśli instrukcja wykonania zadania pozwala ignorować daną cechę stymulacji, nie staje się ona skuteczną wskazówką kontekstowej. Wyjątkiem jest tu lokalizacja. Doświadczenia wykonane w projekcie pokazują, że nawet jeśli nie jest ona ważna z punktu widzenia poprawnego reagowania na stymulację, może stać się bardzo skuteczną wskazówką kontekstową. Teza ta okazała się prawdziwa również dla dziedziny słuchu.

Artykuły

  • Blandyna Żurawska vel Grajewska, The Effectiveness of Cue Relevance and Saliency in the Context-Specific Proportion Congruent Effect, "Polish Psychological Bulletin" 2014, vol. 45, nr. 3, 380-391;
  • Rolf Verleger, Blandyna Żurawska vel Grajewska, Piotr Jaśkowski, Time-course of hemispheric preference for processing contralateral relevant shapes: P1pc, N1pc, N2pc, N3pc, "Advances in Cognitive Psychology" 2012, vol. 8, nr. 1, 35-44;
  • Blandyna Żurawska vel Grajewska, Eun-Jin Sim, Klaus Hoenig, Bärbel Herrnberger, Markus Kiefer, Mechanisms underlying flexible adaptation of cognitive control: Behavioral and neuroimaging evidence in a flanker task, "Brain Research" 2011, nr. 1421, 52-65;
  • Piotr Jaśkowski, Blandyna Skalska, Intencja a prymowanie podprogowe, "Poznańskie Studia z Filozofii Humanistyki" 2009, nr. 8, 155-167;
  • Blandyna Skalska, Piotr Jaśkowski, Rob H. J. Van der Lubbe, The role of direct parameter specification and attentional capture in near-threshold priming of motor reactions, "Advances in Cognitive Psychology" 2006, nr. 2, 47-59;
  • Piotr Jaśkowski, Blandyna Skalska, Kiedy bodziec jest podprogowy?, "Czasopismo Psychologiczne" 2005, vol. 11, nr. 2, 167-178;
  • Blandyna Skalska, Piotr Jaśkowski, Poprzedzanie podprogowe jako metoda badania świadomości, "Studia Psychologiczne" 2005, vol. 43, nr. 2, 91-100;